Zabiele (gmina Kolno)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zabiele
Zabiele – widok od strony zachodniej
Zabiele – widok od strony zachodniej
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
Powiat kolneński
Gmina Kolno
Sołectwo Zabiele
Liczba ludności (2014) 954
Strefa numeracyjna (+48) 0-86
Kod pocztowy 18-500
(poczta: Kolno)
Tablice rejestracyjne BKL
SIMC 0399901
Położenie na mapie gminy Kolno
Mapa lokalizacyjna gminy Kolno
Zabiele
Zabiele
Położenie na mapie powiatu kolneńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kolneńskiego
Zabiele
Zabiele
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Zabiele
Zabiele
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zabiele
Zabiele
Ziemia53°23′21,7″N 21°51′46,7″E/53,389361 21,862972
Strona internetowa miejscowości


Zabielewieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie kolneńskim, w gminie Kolno przy drodze wojewódzkiej nr 647. Wieś liczy 954 mieszkańców[1] i ok. 230 domów. Wieś dzieli się na kilka części: centralnie położone Zabiele przy szosie i Stara Wieś oraz peryferyjne Dreski, Przymiarki, Zarośle, Połosiecz.

Wjazd do Zabiela od strony zachodniej (lipiec 2012)

Historia[edytuj]

28 sierpnia 1413 roku książę Janusz I Starszy, przebywając w Miastkowie, potwierdził sprzedaż wójtostwa we wsi książęcej Zabiele, dokonaną przez mieszczan nowogrodzkich – Jakuszowi, wójtowi z Borkowa. Za to wójtostwo Jakusz zapłacił nowogrodzkim mieszczanom 200 kop groszy. W tym samym dniu w Miastkowie książę Janusz I potwierdził sprzedaż wójtostwa w Borkowie. Jakusz z Borkowa sprzedał swoje wójtostwo w Borkowie braciom: Mikołajowi, Wojciechowi i Pawłowi. Jak wynika z powyższych transakcji, Zabiele było wsią książęcą, jak większość wsi kurpiowskich. Jej powstanie datuje się na koniec XIV lub początek XV wieku. Jak na owe czasy była to duża wieś.

W roku 1565 Zabiele liczyło 50 włók ziemi, w tym 6 włók ziemi wójtowskiej. Wieś zamieszkiwało 63 kmieci z rodzinami. Poza tym wieś liczyła 13 karczm. Karczmarze byli zobowiązani do dawania po 3 sędy piwa rocznie na łomżyński książęcy dwór. W 1525 roku książę Janusz l wydzierżawił szlachcicowi Józefowi z Jeziorka za 500 kop groszy starostwo kolneńskie wraz z miastem Kolnem i wsiami: Łabną, Zabielem i Czerwonem. W roku 1526 po bezpotomnej śmierci ostatnich książąt mazowieckich – Janusza i Stanisława – Mazowsze włączono do Korony. Książęta mazowieccy byli lennikami króla, jednak cała ziemia i jej bogactwa były własnością panującego księcia. Dobra, które po włączeniu Mazowsza do Korony nie zostały rozdysponowane wcześniej przez kolejnych książąt, stanowiły po 1526 roku dobra królewskie. Taka sama zmiana właściciela dotyczyła wsi książęcych zasiedlonych chłopami. Odtąd Zabiele było wsią królewską. W 1531 roku Zabiele, jako wieś królewska, należało do powiatu kolneńskiego. W roku 1541 król Zygmunt Stary wydanym dekretem rozstrzygnął sprawę wójtostwa w Kolnie między Wojciechem Zabielskim a Mikołajem Minde. Zabielscy od roku 1480 pieczętowali się herbem Trzaska. W roku 1546 część wójtostwa kolneńskiego została nadana Mikołajowi Skrodzkiemu z Rudy, a druga część Wojciechowi Zabielskiemu z Zabiela. W rok później Wojciech Zabielski zrezygnował ze swego urzędu na rzecz krewnych – również Zabielskich. W roku 1556 Hieronim Modliszewski po uzyskaniu zgody od króla wykupił wójtostwo we wsi Łabna i we wsi Zabiele, biorąc je w dożywotne posiadanie.

W 1569 roku mieszkańcy Zabiela zapłacili 246 florenów podatku do skarbu państwa. Płacili również dziesięcinę na rzecz kościoła w Kolnie. W czasie wojen szwedzkich w 1673 roku wieś Zabiele przeżywała bardzo trudne czasy. Została wyniszczona i straciła wielu mieszkańców. Na 53 włóki ziemi obsiano jedynie 2,5 włóki.

W 1795 roku, po ostatnim rozbiorze Polski, Zabiele znalazło się w zaborze pruskim, od 1807 roku w Księstwie Warszawskim, a od 1815 roku w Królestwie Polskim.

Wsie kurpiowskie były buntowniczo nastawione do carskiego zaborcy. 27 stycznia 1905 r. gubernator łomżyński donosił generalnemu gubernatorowi w Warszawie Michaiłowi I. Czertkowowi o zniszczeniu rządowych tablic z godłem carskim i rosyjskojęzycznymi napisami oraz o wybiciu szyb w szkołach początkowych, między innymi we wsi Zabiele.

W okresie międzywojennym mieszkańcy wsi w 1927 roku założyli Ochotniczą Straż Pożarną w Zabielu.

W czasie okupacji niemieckiej prowadzono we wsi tajne nauczanie, które rozpoczęto w roku 1941. Nauczycielkami tajnych kompletów w Zabielu były: Józefa Bazydło, Leokadia Ludwika Jakubowska (posłanka na Sejm w latach 1960–64), Janina Kacprzak, Halina Komorowska, Florentyna Rainko i Józefa Samul. W latach 1954–57 powstał nowy budynek szkoły w Zabielu. Do 1972 roku przebiegała przez wieś linia kolei wąskotorowej Kolno – Myszyniec, zbudowana jeszcze przez Niemców w 1915 roku[2].

W 1971 roku z inicjatywy strażaków została zorganizowana zbiórka pieniędzy na budowę nowej remizy strażackiej, którą oddano do użytku 22 lipca 1973 roku. Majstrem budowy i komendantem OSP był wtedy Wacław Sekściński.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa łomżyńskiego.

Na początku lat 90. XX wieku wieś rozpoczęła budowę kościoła. Parafia Zabiele została erygowana 26 lipca 1998 roku, a proboszczem został mianowany ks. Stanisław Śliwowski.

W 2007 roku społeczeństwo ufundowało sztandar dla Ochotniczej Straży Pożarnej w Zabielu.

Nazwa miejscowości[edytuj]

W dokumentach średniowiecznych pobliskie bagno u ujścia Łabny do Skrody nazywano Łosiową Bielą[3]. Wieś położona za tym bagnem została nazwana Zabiele.

Według opowieści nazwa wsi Zabiele wywodzi się stąd, że przez wieś przepływa niewielki strumyk, przy którym kobiety zabielały tkaniny które potem suszyły na słońcu.

Według drugiej hipotezy nazwa miejscowości pochodzi od tego, że kiedyś wieś była spowita gęstą mgłą. Mieszkańcy jadący do Zabiela mawiali jadę za biele, gdzie biele oznaczało właśnie mgłę.

Jabłoń rosnąca na jednej z posesji w Zabielu będąca pomnikiem przyrody

Gospodarka i przemysł[edytuj]

Rolnictwo głównie jest nastawione na produkcję mleka. W uprawach przeważają kukurydza na kiszonkę, zboża oraz użytki zielone.

Sport[edytuj]

  • LZS Zabiele (piłka nożna)
  • „Mgła” Zabiele (siatkówka)
Zespół Szkół Samorządowych w Zabielu (wrzesień 2012)

Edukacja[edytuj]

Kościół w Zabielu (czerwiec 2017)

Religia[edytuj]

Kultura[edytuj]

  • Gminna Biblioteka Publiczna w Kolnie – Filia w Zabielu
  • Centrum Kształcenia na Odległość zlokalizowane przy budynku OSP Zabiele
  • Centrum Kulturalno-Rozrywkowe w Zabielu
Ochotnicza Straż Pożarna i Centrum Kulturalno-Rozrywkowe w Zabielu (wrzesień 2012)

Inne[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Liczba ludności i gęstość zaludnienia. W: Dominika Kowalska: Plan gospodarki niskoemisyjnej dla gminy Kolno. Kolno: EKOD Niska Emisja. Urząd Gminy Kolno, 09 2015, s. 53. [dostęp 2016-06-15].
  2. Jerzy Rudnicki: Zabytki ziemi łomżyńskiej. Rajgród: Towarzystwo Miłośników Rajgrodu.
  3. Elżbieta Kowalczyk-Heyman. Z dziejów nazewnictwa Wysoczyzny Kolneńskiej. „Zeszyty Kolneńskie. Almanach społeczno-kulturalny Towarzystwa «Jan z Kolna»”. Nr 3, s. 21–29, 2008. Kazimierz Korzep, Kazimierz Koter (red.). Kolno: Towarzystwo „Jan z Kolna”. ISSN 1899-8429. 

Linki zewnętrzne[edytuj]