Zaburzenia psychiczne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Zaburzenia psychiczne – ogół zaburzeń czynności psychicznych i zachowania, zwykle będących źródłem cierpienia lub utrudnień w funkcjonowaniu społecznym, które są przedmiotem zainteresowania psychiatrii klinicznej, w tym takich jej działów, jak diagnostyka, leczenie, profilaktyka, badania etiologii i patogenezy[1].

Zaburzenia psychiczne można podzielić tradycyjnie na zaburzenia psychotyczne, czyli psychozy (ang. psychoses), tzn. stany chorobowe, w których występują urojenia, omamy, zaburzenia świadomości, duże zaburzenia emocji i nastroju łączące się z zaburzeniami myślenia i aktywno­ści złożonej, oraz zaburzenia niepsychotyczne obejmujące: nerwice i in. zaburzenia typu nerwicowego (np. reakcje adaptacyjne), część zaburzeń psychosomatycznych, upośledzenie umysłowe, większość zespołów organicznych, zaburzenia osobowości, uzależnienia od alkoholu i in. substancji, niektóre dewiacje seksualne. Podział ten nie jest ścisły, w przebiegu bowiem niektórych zaburzeń niepsychotycznych, np. zespołów organicznych lub uzależ­nień, mogą pojawić się objawy psychotyczne (np. zaburzenia świadomości). Włączanie niektórych zaburzeń osobowości i dewiacji seksualnych do grupy zaburzeń psychicznych jest sporne, część z nich jest w istocie wariantem normy[1].

Wyodrębnienia większości poszczególnych zaburzeń psychicznych w aktualnie stosowanych klasyfikacjach takich, jak DSM-5 czy ICD-10, dokonano głównie ze względów praktycznych, związanych z zasadami postępowania medycznego, społecznego lub prawnego. Co więcej, autorzy owych klasyfikacji posługują się bardziej ogólnym terminem „zaburzenie” (ang. disorder) celem uniknięcia poważniejszych wątpliwości dotyczących terminu „choroba” (ang. disease lub illness). Niemniej jednak, niektóre źródła piśmiennicze posługują się zamiennie pojęciami "zaburzenie psychiczne" i "choroba psychiczna" pomijając różnice pomiędzy konotacjami tych terminów[2].

W polskim systemie prawnym pojęciu "choroby psychicznej" nadano specyficzne znaczenie, odrębne od znaczenia terminu "zaburzenie". Osoby cierpiące na tak rozumiane choroby psychiczne w Polsce mają większy dostęp do nieodpłatnych świadczeń zdrowotnych, niż ogół osób z zaburzeniami psychicznymi, ale też tylko wobec osób z chorobą psychiczną jest możliwe postępowanie lecznicze bez ich zgody. Jeszcze węższym sposobem definiowania "chorób psychicznych" jest utożsamianie ich z psychozami[2].

Pojęcie zaburzenia wiąże się z pojęciami zdrowia psychicznego, normalności zachowania oraz jego patologii.

Określenie granic normalności jest często zbędne, oraz zwykle bardzo trudne. Psychiatria biologiczna wiąże zaburzenia psychiczne z przyczynami neurochemicznymi. Psychologia najczęściej łączy większość zaburzeń z czynnikami intrapsychicznymi, doświadczeniami społecznymi i poziomem nasilenia stresu. Skrajne podejście, jak antypsychiatria, czy psychologia systemowa przerzucają ciężar patologii z procesów intrapsychicznych na interakcje społeczne, zwłaszcza związane z rodziną pochodzenia.

Podział zaburzeń psychicznych wg klasyfikacji ICD-10[edytuj | edytuj kod]

Kategoria zaburzeń Przykład Kategoria w Wikipedii Kod ICD-10[3]
zaburzenia psychiczne organiczne, włącznie z zespołami objawowymi zespół czołowy organiczne zaburzenia psychiczne F00-F09
zaburzenia psychiczne i zachowania spowodowane używaniem środków (substancji) psychoaktywnych alkoholizm zaburzenia spowodowane używaniem substancji psychoaktywnych F10-F19
schizofrenia, zaburzenia typu schizofrenii (schizotypowe) i urojeniowe schizofrenia zaburzenia psychotyczne F20-F29
zaburzenia nastroju (afektywne) choroba afektywna dwubiegunowa, zaburzenia depresyjne nawracające zaburzenia afektywne F30-F39
zaburzenia nerwicowe, związane ze stresem i pod postacią somatyczną zespół lęku napadowego zaburzenia nerwicowe F40-F48
zespoły behawioralne związane z zaburzeniami fizjologicznymi i czynnikami fizycznymi bulimia, lęki nocne, wytrysk przedwczesny zespoły behawioralne związane z zaburzeniami fizjologicznymi i czynnikami fizycznymi F50-F59
zaburzenia osobowości i zachowania dorosłych osobowość dyssocjalna, zaburzenia preferencji seksualnych zaburzenia osobowości i zaburzenia zachowania osób dorosłych F60-F69
upośledzenia umysłowe niepełnosprawność intelektualna w stopniu lekkim niepełnosprawność intelektualna F70-F79
zaburzenia rozwoju psychicznego (psychologicznego) autyzm dziecięcy zaburzenia rozwoju psychicznego F80-F89
zaburzenia zachowania i emocji rozpoczynające się zwykle w dzieciństwie i w wieku młodzieńczym ADHD zaburzenia zachowania wieku dziecięcego i młodzieńczego F90-F98
zaburzenia psychiczne bliżej nie określone (BNO) - - F99

Zaburzenia psychiczne w statystykach (Polska)[edytuj | edytuj kod]

Ponad 1,5 mln osób w ciągu roku trafia do szpitali psychiatrycznych (wzrost o około 900 tys. od 1990 r. do 2004, największy odsetek w Europie). W 2007 roku około 100 tys. osób znalazło się w polskich szpitalach psychiatrycznych z najcięższymi schorzeniami psychotycznymi[4] (dane z 2007 r.).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.