Zachodniopruskie Muzeum Prowincjonalne w Gdańsku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Brama Zielona, w której znajdywała się siedziba muzeum

Zachodniopruskie Muzeum Prowincjonalne w Gdańsku (od 1923 r. pod nazwą Państwowe Muzeum przyrodnicze i Prehistoryczne) (niem. Westpreußisches Provinzial Museum) – muzeum przyrodnicze i archeologiczne w Gdańsku, działające w latach 1880 - 1945[1].

Miało cztery działy tematyczne, prezentujące głównie znaleziska z Pomorza, a w przypadku fauny i flory także z Bałtyku[1][2]:

  • geologiczno-paleontologiczny
  • botaniczny
  • zoologiczny
  • prehistoryczny

Istniał też dział etnograficzny[2]

Muzeum otwarto 18 IX 1880 r. na bazie zbiorów gdańskiego Naturforschende Gesellschaft (Towarzystwa Przyrodniczego)[1]. Założycielem był sejmik pruski, który też corocznie przeznaczał na działalność placówki dotację[2]. Znaczną część kolekcji pozyskiwano od darczyńców - kolekcjonerów[2].

Grupowało kolekcje przekazane Towarzystwu, a później bezpośrednio muzeum, w tym:

  • kolekcję Zachodniopruskiego Stowarzyszenia Botaniczno-Zoologicznego[1]
  • kolekcję ptaków Karla Boecka[1]
  • kolekcje zoologiczne J. Bernoulliego i J.T. Kleina[2]
  • kolekcje owadów Brischkego i Kumma[2]
  • zbiór zielników Klinsmanna[2]
  • kolekcje archeologiczne Lissauera i Stumpfelda[2]
  • kolekcję bursztynu Franza Menge[1] liczącą kilka tysięcy okazów [3].
  • kolekcję bursztynu Otto Helma (5 tys. okazów, głównie z inkluzjami fauny i flory) przekazana muzeum w 1902 r[3].

Do bardzo znacznej rozbudowy zbiorów doprowadził pierwszy dyrektor muzeum Hugo Conwentz (1880-1910)[2]. Zbiory muzeum gdańskiego uważano za jedne z największych wśród muzeów regionalnych Niemiec[2]. Kolekcja bursztynu (szacowana na minimum 13 tys. okazów, a być może nawet na kilkadziesiąt tysięcy) była najbogatszą, nie licząc kolekcji z muzeum królewieckiego, na świecie[3]. Przy muzeum była bogata biblioteka specjalistyczna oraz laboratorium badawcze z aparaturą[2].

Siedzibą muzeum była Zielona Brama[1]. W 1938 r. kolekcje przyrodnicze przeniesiono do Złotej Kamienicy, a w 1939 i 1940 r. Zieloną Bramę opuściły także zbiory archeologiczne, na bazie których założono przy ul. Nowe Ogrody Okręgowe Muzeum Przyrodnicze[1]. Kolekcje przyrodnicze zostały zniszczone w trakcie II wojny światowej, podobnie jak archiwa muzealne i część zbiorów archeologicznych[1]. Pozostała część została wcielona po wojnie do Muzeum Archeologicznego[1]. Ze zbiorów bursztynu zachowała się znikoma część kolekcji Helma, ofiarowana w 1997 przez małżeństwo Krumbiegielów gdańskiemu Muzeum Archeologicznemu[3].

Dyrektorami muzeum byli[1]:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k Krumbiegiel & Krumbiegiel 1998
  2. a b c d e f g h i j k Jakubski 1926
  3. a b c d Kosmowska-Ceranowicz 1998

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jakubski A., 1926: Prawa Polski do b. prowincjonalnego Muzeum przyrodniczego w Gdańsku. Przyroda i Technika, nr 6 (przedruk w: Bursztyn - poglądy, opinie, 2005 r., str. 214-216. ​ISBN 83-912894-5-1​.
  • Kosmowska-Ceranowicz B. 1998: Historia i współczesne możliwości powstania zbiorów bursztynu w Gdańsku. W: Bursztyn - poglądy, opinie, 2005 r., str. 194-198. ​ISBN 83-912894-5-1​.
  • Krumbiegiel G., Krumbiegiel B., 1998: Z historii Zachodniopruskiego Muzeum Prowincjonalnego w Gdańsku. W: Bursztyn - poglądy, opinie, 2005 r., str. 198-201. ​ISBN 83-912894-5-1​.