Zając czarny
| Lepus insularis[1] | |||
| W. Bryant, 1891 | |||
| |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Rodzina | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
zając czarny | ||
| Synonimy | |||
|
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||
 | |||
| Zasięg występowania | |||
| |||
Zając czarny[5] (Lepus insularis) – gatunek ssaka z rodziny zającowatych (Leporidae) występujący endemicznie w Meksyku. Jedynym znanym miejscem jego występowania jest wyspa Espíritu Santo w Zatoce Kalifornijskiej.
Taksonomia
[edytuj | edytuj kod]Gatunek po raz pierwszy naukowo opisał w 1891 roku amerykański ornitolog i teriolog Walter E. Bryant, nadając mu nazwę Lepus insularis na podstawie dwóch osobników z wyspy Espíritu Santo[6]. Radziecki teriolog Aleksiej Guriejew w 1964 roku umieścił gatunek w podrodzaju Proeulagus[2].
Zając czarny jest blisko spokrewniony z zającem wielkouchym (Lepus californicus), występującym w kontynentalnej części Meksyku. Niektórzy specjaliści uważają, że takson ten jest podgatunkiem L. californicus. Zasugerowano, że oba gatunki wywodzą się od wspólnego przodka w wyniku wydarzenia wikariantowego dotyczącego populacji zająca wielkouchego z podgatunku xanti. Izolacja zająca czarnego od form półwyspowych miała miejsce około 11 tys. lat temu, gdy wyspa Espíritu Santo oddzieliła się od półwyspu[7].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Długość ciała (bez ogona) 542–608 mm, długość ogona 64–111 mm, długość ucha 110–122 mm, długość tylnej stopy 107–122 mm; masa ciała 2,2–3,4 kg[7].
Górna część głowy, górna powierzchnia ciała i górna strona ogona są lśniąco czarne z brązowymi refleksami. Boki głowy, ciała i kończyn są ciemnocynamonowe lub jasnobrązowe, a spodnia część ciała oraz spodnia strona ogona mają zazwyczaj jaśniejszy odcień brązu. Oczy otoczone są szarą obwódką, a wnętrze uszu jest szaro-czarne i otoczone długimi, szarymi włoskami[3].
Siedlisko i ekologia
[edytuj | edytuj kod]Czarny zając jest gatunkiem endemicznym dla wyspy Espíritu Santo, położonej u wybrzeży Kalifornii Dolnej w Meksyku. Występuje na trawiastych i skalistych zboczach, płaskowyżach, wydmach i dnach dolin, zwykle na gołych zboczach i wśród traw, ziół, krzewów i kaktusów[3].
Czarny zając jest bardzo widoczny, gdyż jego czarne ubarwienie wyróżnia się na tle brązów, szarości i zieleni otoczenia. Jest blisko spokrewniony z zającem wielkouchym żyjącym w kontynentalnym Meksyku, jednak ten drugi gatunek jest narażony na drapieżniki lądowe i nie wykazuje melanizmu. Na wyspie nie ma dużych drapieżników. Zając czarny dzieli swoje siedlisko z piaszczykiem wyspowym, chomikomyszką kolczastą, myszą kaktusową, nowikiem pustynnym i szopikiem pręgoogonowym. Występują tu także liczne gatunki jaszczurek i węży oraz dwa ptaki drapieżne – karakara czubata i pustułka amerykańska[3].
Status ochronny
[edytuj | edytuj kod]Ponieważ zając czarny występuje wyłącznie na wyspie Espíritu Santo, jego całkowity zasięg występowania obejmuje zaledwie 95 km kwadratowych powierzchni wyspy. Jednakże gatunek ten jest powszechny na większej części wyspy, a populacja wydaje się być stabilna. Główne zagrożenia z jakimi się mierzy, to wprowadzanie gatunków obcych i zakłócanie siedlisk przez ludzi, zaś Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznała ten gatunek za „narażony” ze względu na ograniczony zasięg występowania. Wyspa jest niezamieszkana i jest chroniona przez rząd Meksyku w ramach Área de Protección de Flora y Fauna: Islas del Golfo de California[8]. Jest to ulubione miejsce ekoturystyki, a w 1995 roku UNESCO uznało je za część rezerwatu biosfery Islas del Golfo de California.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Lepus insularis, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b Hoffman i Smith 2005 ↓, s. 200.
- ↑ a b c d Thomas i Best 1994 ↓, s. 1–3.
- ↑ Lepus insularis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ Nazwa polska za: Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 58. ISBN 978-83-88147-15-9.
- ↑ Bryant 1891 ↓, s. 92.
- ↑ a b Alves i in. 2018 ↓, s. 198.
- ↑ Área de Protección de Flora y Fauna Islas del Golfo de California en Baja California [online], Gobierno de México [dostęp 2025-01-21] [zarchiwizowane z adresu 2015-03-28] (hiszp.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Walter E. Bryant. Preliminary description of a new species of the genus from Mexico. „Proceedings of the California Academy of Sciences”. 2 (3), 1891-04-23. San Francisco: California Academy of Sciences. (ang.).
- Robert S. Hoffman, Andrew T. Smith: Order Lagomorpha. W: Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference. Wyd. 3. T. 1. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2005. ISBN 0-8018-8221-4. (ang.).
- Paulo C. Alves, Andrew T. Smith, Klaus Hackländer, Charlotte H. Johnston: Lagomorphs: Pikas, Rabbits, and Hares of the World. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2018. ISBN 978-3-540-72446-9. (ang.).
- Howard H. Thomas, Troy L. Best. Lepus insularis. „Mammalian Species”, 1994-06-02. Lawrence (Kansas): American Society of Mammalogists. DOI: 10.2307/3504295. ISSN 0076-3519. JSTOR: 3504295. (ang.).