Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
ZUS logo.svg
Państwo  Polska
Data utworzenia 1934
prezes Gertruda Uścińska
Adres
ul. Szamocka 3, 5
01-748 Warszawa
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Ziemia 52°15′23,87″N 20°57′32,72″E/52,256630 20,959090
Strona internetowa
Biurowiec ZUS w Łodzi przy ul. Zamenhofa 2
Budynek ZUS-u w Sieradzu
Budynek ZUS-u w Białymstoku przy ul. Młynowej 29
Siedziba ZUS w Radomsku
Siedziba ZUS w Kłobucku
Siedziba ZUS w Wieluniu
Budynek ZUS-u w Gorzowie Wlkp.
Siedziba ZUS w Lublinie
Siedziba inspektoratu ZUS w Wodzisławiu Śląskim
Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) – państwowa instytucja publicznoprawna realizująca zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych w Polsce. Jest jednostką sektora finansów publicznych.

Zakres działania, zadania i funkcjonowanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych określają art. 66-72 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. Nr 0, poz. 121) oraz statut ZUS (Dz. U. z 2011 r. Nr 18, poz. 93).

Historia[edytuj]

Zakład Ubezpieczeń Społecznych został utworzony w 1934 roku po kilkuletnim procesie reformowania systemu ubezpieczeń społecznych. ZUS powstał na mocy ustawy z dnia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 1933 r. Nr 51, poz. 396) i rozporządzenia prezydenta RP z dnia 24 października 1934 roku o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 1934 r. Nr 95, poz. 855). Rozporządzenie to doprowadziło do połączenia 5 instytucji (Izby Ubezpieczeń Społecznych, Zakładu Ubezpieczenia na Wypadek Choroby, Zakładu Ubezpieczenia od Wypadków, Zakładu Ubezpieczeń Pracowników Umysłowych, Zakładu Ubezpieczenia Emerytalnego Robotników) w jeden podmiot, nazwany Zakładem Ubezpieczeń Społecznych[1].

W 1955 r. ZUS został zlikwidowany na mocy dekretu o przekazaniu wykonywania ubezpieczeń społecznych związkom zawodowym, a jego funkcje przejęły związki zawodowe, Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej oraz rady narodowe. W 1960 roku doszło jednak do reaktywacji instytucji na mocy ustawy z dnia 13 kwietnia 1960 r. o utworzeniu komitetu pracy i płac oraz o zmianach właściwości w dziedzinie ubezpieczeń społecznych, zaopatrzeń i opieki społecznej[1].

W 1987 w uznaniu wybitnych zasług w wieloletniej działalności na rzecz realizacji i rozwoju świadczeń społecznych oraz za nowoczesne rozwiązania organizacyjne, usprawniające obsługę ubezpieczeniową obywateli, ZUS został odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski[2].

Najważniejsze zadania[edytuj]

  • Realizacja przepisów o ubezpieczeniach społecznych:
    • Stwierdzanie i ustalanie obowiązku ubezpieczeń społecznych,
    • Ustalanie uprawnień do świadczeń oraz wypłacanie świadczeń,
    • Pobieranie składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,
    • Prowadzenie rozliczeń z płatnikami składek,
    • Prowadzenie indywidualnych kont ubezpieczonych i płatników składek,
    • Orzekanie przez lekarzy orzeczników oraz komisje lekarskie dla potrzeb ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
  • Opiniowanie projektów aktów prawnych z zakresu ubezpieczenia społecznego,
  • Realizacja umów i porozumień międzynarodowych w dziedzinie ubezpieczeń społecznych,
  • Wystawianie osobom uprawnionym legitymacji emeryta-rencisty,
  • Dysponowanie środkami finansowymi Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS) oraz Funduszu Alimentacyjnego,
  • Opracowanie aktuarialnych analiz i prognoz w zakresie ubezpieczeń społecznych,
  • Kontrola orzecznictwa o czasowej niezdolności do pracy,
  • Kontrola wykonywania przez płatników składek i przez ubezpieczonych obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych oraz innych zadań zleconych ZUS,
  • Wydawanie biuletynu informacyjnego,
  • Popularyzacja wiedzy o ubezpieczeniach społecznych[3].

Stopy procentowe składek na ubezpieczenia społeczne[edytuj]

Stopy procentowe składek na ubezpieczenia społeczne na rok 2015:

  • Ubezpieczenie emerytalne: 19,52% podstawy wymiaru składki.
  • Ubezpieczenie rentowe: 8% podstawy wymiaru składki.
  • Ubezpieczenie chorobowe: 2,45% podstawy wymiaru składki.
  • Ubezpieczenie wypadkowe: 0,40 do 3,60% (zależy od PKD i liczby zgłoszonych przez płatnika wypadków) podstawy wymiaru składki.

Wysokość stóp procentowych na ubezpieczenia społeczne ustala Parlament[4].

Podstawa wymiaru składek zależy od tytułu do ubezpieczenia. Może być to osiągnięty przychód, zadeklarowana kwota lub kwota określona w odrębnych przepisach.

Połowa składki emerytalnej (tj. 9,76% podstawy wymiaru) jest opłacana przez ubezpieczonego, a druga połowa przez płatnika (pracodawcę). Składka rentowa jest finansowana w innych proporcjach, odpowiednio po 1,5% od ubezpieczonego i 6,5% od płatnika. Składka chorobowa jest w całości finansowana przez ubezpieczonego. Składka wypadkowa jest w całości finansowana przez płatnika.

W przypadku ubezpieczonych zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, umowy-zlecenia lub prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą (przedsiębiorców) wszystkie ubezpieczenia społeczne są obowiązkowe. Wyjątkiem jest ubezpieczenie chorobowe, które jest dobrowolne dla zleceniobiorców i przedsiębiorców. Rezygnacja z tego ubezpieczenia skutkuje rezygnacją z prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego (m.in. zasiłków chorobowych i macierzyńskich).

Osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą w całości finansują swoje składki, gdyż są jednocześnie ubezpieczonym i płatnikiem[5].

Stawki innych składek pobieranych przez ZUS[edytuj]

Oprócz składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe) ZUS pobiera również inne składki, które są przekazywane właściwym podmiotom[6]:

  • Zdrowotne – 9% podstawy wymiaru składki, przekazywane do NFZ
  • Fundusz Pracy – 2,45%, przekazywane do instytucji rynku pracy (PUP, WUP)
  • Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – 0,10%, przekazywane FGŚP
  • Fundusz Emerytur Pomostowych (FEP) – obowiązuje od 01.01.2010 r. – pobierany za pracowników pracujących w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze 1,5%.

Struktura organizacyjna ZUS i zatrudnienie[edytuj]

  • Prezes ZUS – powoływany jest przez Prezesa Rady Ministrów
  • Zarząd – liczy od 2 do 4 członków powoływanych przez Radę Nadzorczą na wniosek Prezesa ZUS
  • Rada Nadzorcza (powoływana na pięcioletnią kadencję) w tym:

czterech członków Rady, w tym przewodniczącego, powołuje się na wniosek ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, złożony w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, po jednym członku Rady powołuje się na wniosek każdej reprezentatywnej organizacji pracodawców, również po jednym członku Rady powołuje się na wniosek każdej reprezentatywnej organizacji związkowej, jednego członka Rady powołuje się na wniosek ogólnokrajowych organizacji emerytów i rencistów.

Skład Rady Nadzorczej ZUS

W skład ZUS wchodzi Centrala Zakładu, 43 oddziały, 212 inspektoratów oraz 70 biur terenowych[7].

W 2014 przeciętne zatrudnienie ZUS w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło 46 233 osoby, a średnie miesięczne wynagrodzenie brutto 3785 zł[8].

W 2013 koszty własne Zakładu, finansowane z odpisu z FUS, wyniosły 4,1 mld zł, z czego 800 mln zł na obsługę systemów informatycznych. ZUS wypłacił 184 mld zł świadczeń[9].

Kierownictwo ZUS[edytuj]

Dyrektorzy naczelni[1]
Prezesi
  • Stefan Będkowski od kwietnia 1960 do listopada 1981
  • Henryk Białczyński od listopada 1981 do listopada 1983
  • Ireneusz Sekuła od grudnia 1983 do lutego 1988
  • Zofia Tarasińska od marca 1988 do stycznia 1990
  • Wojciech Topiński od lutego 1990 do sierpnia 1991
  • Lech Milewicz od września 1991 do 1 sierpnia 1995
  • Anna Bańkowska od 1 sierpnia 1995 do stycznia 1998
  • Stanisław Alot od stycznia 1998 do 8 października 1999
  • Lesław Gajek od 8 października 1999 do 18 maja 2001
  • Aleksandra Wiktorow od 18 maja 2001 do 1 czerwca 2007
  • Paweł Wypych od 1 czerwca 2007 do 26 listopada 2007
  • Sylwester Rypiński od 26 listopada 2007 do 8 września 2009
  • p.o. Elżbieta Łopacińska od 9 września 2009 do 1 października 2009
  • Zbigniew Derdziuk od 2 października 2009 do 31 marca 2015
  • p.o. Elżbieta Łopacińska od 1 kwietnia 2015 do 11 lutego 2016
  • Gertruda Uścińska od 11 lutego 2016

Oceny działalności ZUS[edytuj]

Kompleksowy System Informatyczny (KSI)[edytuj]

Budowa KSI ZUS trwała oficjalnie od 1997 roku, kiedy podpisano umowę z Prokomem, do 2010 roku, kiedy umowa ta wygasła i dokonano ostatecznego odbioru systemu, przejmując majątkowe prawa autorskie do kodu źródłowego i dokumentacji systemu, którymi wcześniej nie dysponował. Równocześnie ZUS podpisał nową, trzyletnią umowę z Asseco o wartości 249 mln zł na utrzymanie systemu[11].

Sposób prowadzenia projektu oraz zapisy umowy podpisanej po stronie ZUS przez Annę Bańkowską były wielokrotnie przedmiotem krytyki. Przede wszystkim zwracano uwagę na błędy funkcjonowania systemu, brak egzekwowania ich naprawy ze strony zamawiającego oraz zawyżone koszty budowy systemu[12][13].

Według NIK system został zamówiony przez ZUS bez określenia podstawowych oczekiwań wobec systemu ponieważ w momencie uruchomienia przetargu nie były ustalone podstawy prawne jego działania. Wobec braku wymagań szczegółowych egzekwowanie postępu prac było uzależnione od swobodnej interpretacji nieprecyzyjnie zdefiniowanych wymagań. W 1998 roku nowy prezes Stanisław Alot całkowicie zmienił koncepcję i architekturę systemu, utrzymując jednak dotychczasowego wykonawcę i podpisując z nim jedynie aneks do wcześniejszej umowy. Według NIK tak znaczna zmiana koncepcji wymagała rozpisania odrębnego przetargu[14][15].

W styczniu 2008 Gazeta Wyborcza poinformowała, że ZUS nie przelał na konta emerytalne milionów kobiet składek za urlopy macierzyńskie i wychowawcze w latach 1999–2001, przez co mogą otrzymać one niższe emerytury. ZUS tłumaczy to błędem systemu komputerowego[16].

W 2012 roku Urząd Zamówień Publicznych wskazał na liczne nieprawidłowości w sposobie przedłużenia umowy na budowę Kompleksowego Systemu Informatycznego (KSI)[17].

Dzięki informatyzacji koszt utrzymania ZUS systematycznie maleje od 2,25% zarządzanych środków z FUS (3773,6 mln zł) w 2010 r. do 1,76% (3430,0 mln zł) wg planu ZUS na 2015 r.[18]

ZUS jako jedna z pierwszych instytucji publicznych w Polsce uruchomił w pełni funkcjonalny eUrząd (Platforma Usług Elektronicznych), w którym do 2015 r. zarejestrowało się ponad milion użytkowników[19]. Za pomocą PUE można wysyłać do ZUS elektroniczne dokumenty i wnioski oraz otrzymywać elektroniczne odpowiedzi, a także rozmawiać z konsultantami za pośrednictwem usługi czat lub komunikatora Skype[20]. Od stycznia 2016 r. za pomocą PUE lekarze mogą wystawiać elektroniczne zwolnienia lekarskie[21].

ZUS otrzymał nagrodę WEKTORY 2012 za „uruchomienie Platformy Usług Elektronicznych i udowodnienie, że administracja publiczna może wprowadzać nowoczesne narzędzia przyjazne zarówno obywatelom, jak i przedsiębiorcom.”[22][23][24]

„Pałace ZUS”[edytuj]

Krytykowany jest także koszt utrzymania ZUS oraz nieefektywne wydatkowanie, np. według NIK w latach 2004–2006 działalność ZUS co roku kosztowała wszystkich podatników ok. 3,4 mld zł, gdzie koszty to nie tylko wypłaty wynagrodzeń dla ok. 48 tys. pracowników i utrzymanie budynków, ale np. 2,1 mln zł. na jeden z wielu audytów wykonanych przez prywatne firmy. Do tego nieracjonalne budowanie i wynajmowanie siedzib W raporcie czytamy „Zakład wynajmował lokale w miejscowościach, w których taniej było mieć własne budynki” i „jednocześnie Zakład budował biura w miastach, gdzie zwrot kosztów przekraczał dziesięć lat”. W odpowiedzi ZUS m.in. stwierdził: „wysokość kosztów najmu, a także zwrot kosztów poniesionych na budowę obiektów, nie jest czynnikiem najistotniejszym.”[25].

Liczne kontrowersje wokół ZUS-u budzi fakt, iż zarządy niektórych oddziałów ZUS podejmowały się budowania nowych siedzib zakładu, których koszty pochłaniały wiele milionów złotych (tzw. „pałace ZUS”)[26][27]. Na przykład oddział ZUS w Wałbrzychu argumentował, że „czystą oszczędnością” jest budowa nowej siedziby za 40 mln zł, co przy rocznej cenie wynajmu dotychczasowych biur wynoszącej 200 tys. zł wystarczyłoby na 200 lat wynajmu[28].

W 1999 w wyniku transakcji z firmą „Infolex” łódzki oddział ZUS kupił za 25 milionów złotych biurowiec i grunty, podczas gdy szacunkowa wartość nieruchomości wynosiła ok. 11 mln. Prokuratura wszczęła śledztwo i w wyniku procesu 11 lipca 2008 łódzki sąd rejonowy skazał byłego dyrektora oddziału łódzkiego ZUS Bolesława Parzyjagłę na wyrok dwóch lat więzienia w zawieszeniu na pięć lat za działanie na szkodę ZUS i narażenie go na stratę 14,5 mln zł[29].

Kompleks budynków Centrali ZUS w Warszawie i Centralnego Ośrodka Obliczeniowego otrzymał prestiżową nagrodę „Budowy Roku 2007” (I miejsce) przyznaną przez Polski Związek Inżynierów i Techników Budownictwa, Ministerstwo Infrastruktury i Główny Urząd Nadzoru Budowlanego. Nagrodę przyznano za wyróżniające się wyniki realizacyjne[30].

Korupcja[edytuj]

W 2009 roku Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego zatrzymała łącznie piętnaście osób w związku z zarzutami o korupcję. Wśród nich byli prezes ZUS Sylwester Rypiński oraz dyrektor oddziału w Szczecinie Tadeusz Drabik[31][32][33][34]

Praktyki ZUS w zakresie egzekucji należności[edytuj]

Od 2004 roku kontrowersje budzą nagłe zmiany interpretacji przepisów o zawieszeniu działalności gospodarczej[35], które skutkowały ściąganiem przez ZUS rzekomo zaległych składek po latach od zawieszenia działalności gospodarczej zgodnie z zaleceniami ZUS[36], w wielu przypadkach także po wydaniu przez ZUS zaświadczeń o niezaleganiu ze składkami[37][38]. W 2011 roku przygotowany został pozew zbiorowy w tej sprawie[39]. ZUS praktykuje również arbitralne reinterpretowanie decyzji o przyznaniu emerytury, co skutkuje jej odebraniem w wyniku niejawnego postępowania po kilku latach od rozpoczęcia jej wypłacania[40]. W 2009 roku postępowanie takie zostało uznane za niezgodne z prawem międzynarodowym wyrokiem ETPC[41]. ZUS ignoruje również wyroki sądowe oraz interpretacje MPiPS w zakresie oskładkowania umów o dzieło zawieranych z krewnymi[42].

Krytykowana jest także praktyka maksymalnego opóźniania egzekucji rzeczywistych lub też domniemanych roszczeń wobec ZUS. Dzięki temu większość rzekomych dłużników nie posiada już żadnych dowodów potwierdzających opłacenie składek[43].

W 2012 roku Europejski Trybunał Praw Człowieka zarzucił ZUS naruszanie prawa obywateli do dobrej administracji. Poszkodowane przez ZUS osoby w wieku przedemerytalnym najpierw otrzymały od ZUS emeryturę i rezygnowały z pracy, a po kilkunastu miesiącach była ona im odbierana w trybie decyzji administracyjnej ZUS. Trybunał podkreślił, że decyzje o odebraniu emerytur były zgodne z prawem i przeważnie zasadne, ale zasady dobrej administracji naruszało postępowanie ZUS w tych przypadkach – najpierw nieuzasadnione przyznanie świadczeń, a następnie odebranie ich w trybie natychmiastowym, bez weryfikacji przed sądem, a następnie przewlekłe postępowanie sądowe, w trakcie którego poszkodowane osoby były pozbawione środków do życia[44].

W 2014 roku NIK wskazała na szereg negatywnych praktyk ZUS w zakresie egzekucji zaległych składek[45]:

  • ZUS, pomimo wdrożenia KSI, nie zna rzeczywistego stanu zaległości ze strony podmiotów zobowiązanych do płacenia składek; prace nad wdrożeniem dodatkowego systemu e-SEKIF rozpoczęto dopiero w 2013 roku;
  • ZUS nierówno traktuje podmioty zalegające ze składkami, wybiórczo tolerując nawet znaczne zaległości;
  • przewlekłość w egzekwowaniu należności stwierdzono w 75% oddziałów ZUS.

W rezultacie łączne, wieloletnie zaległości w stosunku do ZUS sięgają 55 mld zł. Ich ściągalność wahała się (wg NIK) od 4,7% w 2010 r.do 6,2% w 2012 r. pomimo wykorzystania przez ZUS całego spektrum narzędzi egzekucyjnych (administracyjnych i karnych)[46].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c Poczet prezesów ZUS (pol.). Portal ZUS, 2013-04-16. [dostęp 2013-05-23].
  2. M.P. z 1987 r. Nr 29, poz. 226
  3. Art. 68 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 121, 689).
  4. Art. 22 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 121, 689).
  5. Zakład Ubezpieczeń Społecznych: Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu, ustalania podstawy wymiaru oraz rozliczania i opłacania składek na te ubezpieczenia oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (pol.). Serwis ZUS. [dostęp 2015-10-30].
  6. Zakład Ubezpieczeń Społecznych: Zabezpieczenie społeczne w Polsce (pol.). Serwis ZUS. [dostęp 2015-11-02].
  7. Serwis ZUS – Oddziały, inspektoraty, biura terenowe. zus.pl. [dostęp 2015-11-02].
  8. Informacja o wynikach kontroli wykonania budżetu państwa w 2014 r. w części 73 Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz wykonanie planów finansowych: Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Funduszu Emerytur Pomostowych, Funduszu Rezerwy Demograficznej, i planu finansowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – państwowej osoby prawnej. W: Najwyższa Izba Kontroli [on-line]. nik.gov.pl, maj 2015. [dostęp 2015-08-05]. s. 59.
  9. Bartosz Marczuk, Zbigniew Derdziuk: Rekordowa dziura w ZUS w 2030 roku. Rzeczpospolita, 2013.
  10. Ludwik Hass: Zbigniew Skokowski (pol.). W: Internetowy Polski Słownik Biograficzny [on-line]. Narodowy Instytut Audiowizualny. [dostęp 2014-11-23].
  11. ZUS podpisał umowę z Asseco. ZUS, 8 października 2010.
  12. Krystyna Doliniak: Maszyneria Trurla za Trzy miliardy. Forbes, 07.02.08.
  13. Piotr Piętak: ZUS – prawdziwe porażki i sukcesy. Computerworld, 2010.
  14. Leszek Kraskowski: Jeśli nie Prokom, to kto. Rzeczpospolita, 2000.
  15. Leszek Kraskowski: Tajemnice kancelarii Interlex. Rzeczpospolita, 2000.
  16. ZUS zgubił składki kobiet. 28 stycznia 2008.
  17. ZUS tłumaczy się z kontraktu z Asseco. Wyborcza.biz, 2012.
  18. ZUS: Plan finansowy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na 2015 r. s. 9 (pol.). Serwis ZUS. [dostęp 2015-11-02].
  19. Serwis ZUS, „zus.pl”, zus.pl [dostęp 2016-03-02].
  20. Strona główna – ZUS – Platforma Usług Elektronicznych, „pue.zus.pl”, pue.zus.pl [dostęp 2016-03-02].
  21. [http://zus.pl/default.asp?p=1&id=5654 Serwis ZUS – Elektroniczne zwolnienia lekarskie (e-ZLA)], „zus.pl”, zus.pl [dostęp 2016-03-02].
  22. ZUS nagrodzony za... wspieranie przedsiębiorczości. 2013-07-09. [dostęp 2013-07-11].
  23. WEKTORY 2012 – Laureaci. pracodawcyrp.pl. [dostęp 2013-07-11].
  24. Pracodawcy docenili ZUS. ZUS. [dostęp 2013-07-11].
  25. http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114873,5013830.html.
  26. U nas nie ma marmurów. 2007-12-14.
  27. Zobacz, na co ZUS wydaje nasze miliardy. Wirtualna Polska, 23 lipca 2009.
  28. Czarno na białym: ZUS w kryzysie. TVN24, 2012.
  29. Przepłacili miliony trafią za kratki. 11 lipca 2008.
  30. Budowa Roku 2007. www.inzynierbudownictwa.pl. [dostęp 2015-11-02].
  31. Prezes ZUS zatrzymany. Będą zarzuty korupcyjne (pol.). TVN24.pl, 2009-09-08. [dostęp 8 września 2009].
  32. ZUS zmienił saunę w... szafę. Kulisy absurdalnych praktyk (pol.). GS24, 2012.
  33. Gdzie jest sauna kupiona przez ZUS? (pol.). gazeta.pl, 2010.
  34. Akt oskarżenia w sprawie afery w ZUS (pol.). Rzeczpospolita, 2011.
  35. Interpelacja nr 1425 do ministra pracy i polityki społecznej. Gover.pl, 2006.
  36. „Osoba, która czasowo zaprzestaje prowadzenia działalności, na formularzu ZUS ZWUA jako kod przyczyny wyrejestrowania z ubezpieczeń podaje kod przyczyny wyrejestrowania 100 (ustanie tytułu do ubezpieczeń), a na formularzu ZUS ZWPA podaje kod przyczyny wyrejestrowania płatnika 111 (zaprzestanie prowadzenia działalności)” Barbara Zaborska-Stępień, dyrektor Departamentu Ubezpieczeń i Składek ZUS: Pismo ZUS z 4 marca 2005 r. sygn. w sprawie zawieszania pozarolniczej działalności gospodarczej Fuu 400-307. Rzeczpospolita, 23 marca 2005.
  37. Za błędy urzędników płacimy wszyscy. Jak zawsze. Dziennik Polski, 2010.
  38. ZUS: historie niemiłosne. Dziennik Polski, 2011.
  39. Przedsiębiorcy grupowo pozwą ZUS. Dziennik Polski, 2011.
  40. ZUS może odebrać emeryturę kiedy chce. Gazeta Prawna, 2011.
  41. ZUS, który przyznał, a potem odebrał emeryturę, musi zapłacić za błąd. Gazeta Prawna, 2009.
  42. Dla ZUS dzieło krewnego jest zawsze oskładkowane. Gazeta Prawna, 2015.
  43. ZUS nabija odsetki od zaległych składek. Rzeczpospolita, 2012.
  44. Trybunał w Strasburgu stwierdził, że ZUS narusza zasady dobrej administracji. Wyborcza.pl, 2012.
  45. NIK o ściąganiu należności przez ZUS. NIK, 20414.
  46. NIK: NIK o ściąganiu należności przez ZUS (pol.). Najwyższa Izba Kontroli. [dostęp 2015-11-02].

Linki zewnętrzne[edytuj]