Zakład opiekuńczy „Bethanien”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Główny gmach Zakładu
Dawny nowy oddział kobiecy
Dawna kaplica cmentarna

Zakład opiekuńczy „Bethanien”[1] – powstały w drugiej połowie XIX w. i prowadzący działalność do II wojny światowej zespół placówek szpitalno-opiekuńczych na dzisiejszym szczecińskim osiedlu Łekno (do 1945: Westend).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Inicjatorem i fundatorem Zakładu był szczeciński przedsiębiorca i filantrop Johannes Quistorp. Jako pierwszy wybudowany został budynek schroniska dla dziewcząt przy obecnej ul. Wawrzyniaka 8. Uroczyste otwarcie i poświęcenie obiektu nastąpiło 28.11.1869 r.

W 1871 r., po sześciu latach budowy oddano do użytku największy budynek całego zakładu zlokalizowany przy ul. Wawrzyniaka 7d-7g. Znalazła się w nim kaplica, jadalnia oraz pokoje mieszkalne dla sióstr diakonisek, które prowadziły cały Zakład. W kolejnych latach powstawały następne obiekty o zróżnicowanym przeznaczeniu, były to m.in.:

  • dom pastora (plebania) wzniesiony w latach 1869-71, – ul. Wawrzyniaka 7
  • szeregowe budynki mieszkalne (1871 r.) – ul. Wawrzyniaka 6b-l
  • oddział kobiecy (1882 r.) – ul. Mickiewicza 45 i 47
  • dom inspektora (1890 r.) – ul. Wawrzyniaka 6
  • izba przyjęć oraz budynek operacyjny (1893 r.) – ul. Mickiewicza 49
  • oddział szpitalny dla mężczyzn (1893-95) – ul. Wawrzyniaka 7b
  • nowy oddział męski (1900 r.) – ul. Wawrzyniaka 7a
  • oddział zakaźny dla chorych na błonicę i płonicę (1905 r.) – ul. Mickiewicza 55
  • dom dla lekarzy (1911 r.) – ul. Wawrzyniaka 7c
  • seminarium i budynek szkolny – ul. Wawrzyniaka 5. Pierwotnie mieścił się tu lokal rozrywkowy „Tivoli”. W 1920 r. budynek wszedł w skład Zakładu Bethanien, został gruntownie przebudowany i przystosowany do pełnienia funkcji edukacyjnych.

Poszczególne budynki Zakładu wznoszono przeważnie z czerwonej, nieotynkowanej cegły, sytuując je w luźnej zabudowie pomiędzy bogatą zielenią.

W 1891 r. na terenie Zakładu utworzono cmentarz, a w 1895 r. wybudowano niewielką kaplicę cmentarną. Na cmentarzu chowano zmarłych pacjentów oraz siostry diakoniski. Spoczął tu również dobroczyńca Zakładu – Johannes Quistorp oraz jego syn Martin. W 1929 r. przed Zakładem (od strony ul. Wawrzyniaka) ustawiono marmurowe popiersie Martina Quistorpa.

Kolejnymi kierownikami Zakładu byli: dr Kugler, dr E. Maske, dr H. Schmid, prof. Haeckel, dr. Ossent i dr. Lichtenauer, prof. Kahlstrof. Najliczniejszą grupę pracowników Zakładu stanowiły siostry diakoniski (w 1890 r. pracowało ich tu ok. 200, a w 1929 r. już ponad 460). W latach trzydziestych XX w. zgodnie z zarządzeniami władz hitlerowskich w zakładzie zamiast diakonis zaczęto zatrudniać tzw. „brunatne siostry”. Druki dla Zakładu wykonywała łobeska drukarnia A. Straube & Sohn[2].

Po II wojnie światowej[edytuj | edytuj kod]

W latach 1945-92 większość terenu Zakładu „Bethanien” znajdowała się we władaniu Armii Radzieckiej, która urządziła tu swój szpital wojskowy. Obecnie w budynkach dawnego kompleksu opiekuńczego mieści się m.in. Wyższa Szkoła Integracji Europejskiej w Szczecinie, Uniwersytet Szczeciński, Studenckie Centrum Kultury „Kontrasty”[3], prywatne szkoły podstawowe oraz Klub Garnizonowy.

Zabudowa zakładu[edytuj | edytuj kod]

Plan Zakładu[edytuj | edytuj kod]

Szczecin Zaklad Opiekunczy BETHANIEN.gif

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Inne, spotykane w polskiej literaturze nazwy Zakładu to: Zespół szpitalny „Bethania”, Zespół szpitalno-opiekuńczy „Betania”, Zakład Diakonisek „Bethanien” i in.
  2. Siegfried Hannemann, Gründer der Buchdruckerei „A. Straube & Sohn, Labes“, Barmstedt, listopad 2017.
  3. Trochę historii. W: Kontrasty : Archiwum klubu i informator o działalności Waldka Kulpy [on-line]. www.kontrasty.szczecin.pl. [dostęp 2015-05-07].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]