Zakłady Tłuszczowe Kruszwica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zakłady Tłuszczowe „Kruszwica” S.A.
Zakłady Tłuszczowe „Kruszwica” S.A.
Forma prawna spółka akcyjna
Data założenia 1952
Państwo  Polska
Siedziba ul. Niepodległości 42
88-150 Kruszwica
Numer KRS 0000019414
Prezes Wojciech Jachimczyk
Przewodniczący
rady nadzorczej
Tommy Jensen
Branża przemysł spożywczy
Produkty tłuszcze roślinne: oleje roślinne, margaryny
Zatrudnienie 1000[1]
Dochód 790,5 mln zł (2006)
Kapitał zakładowy 171.942.378,52 PLN w całości opłacony
Giełda GPW
ISIN

PLKRUSZ00016

Symbol akcji KRUSZWICA (KSW)
Położenie na mapie Kruszwicy
Mapa lokalizacyjna Kruszwicy
Zakłady Tłuszczowe „Kruszwica” S.A.
Zakłady Tłuszczowe „Kruszwica” S.A.
Położenie na mapie gminy Kruszwica
Mapa lokalizacyjna gminy Kruszwica
Zakłady Tłuszczowe „Kruszwica” S.A.
Zakłady Tłuszczowe „Kruszwica” S.A.
Położenie na mapie powiatu inowrocławskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu inowrocławskiego
Zakłady Tłuszczowe „Kruszwica” S.A.
Zakłady Tłuszczowe „Kruszwica” S.A.
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Zakłady Tłuszczowe „Kruszwica” S.A.
Zakłady Tłuszczowe „Kruszwica” S.A.
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zakłady Tłuszczowe „Kruszwica” S.A.
Zakłady Tłuszczowe „Kruszwica” S.A.
Ziemia52°40′41,8″N 18°18′55,7″E/52,678278 18,315472
Strona internetowa
Kruszwica2 DSC0995.JPG

Zakłady Tłuszczowe „Kruszwica” S.A. – przedsiębiorstwo przemysłu spożywczego, zlokalizowane w Kruszwicy, w województwie kujawsko-pomorskim. Jest największym w Polsce i jednym z największych w Europie Środkowej przetwórcą nasion oleistych i producentem tłuszczów roślinnych. Specjalizuje się w produkcji olejów butelkowanych, margaryn oraz tłuszczów dla potrzeb spożywczych i przemysłowych, m.in. biopaliw. Jest częścią Grupy Bunge.

Charakterystyka[edytuj]

ZT Kruszwica S.A. posiada trzy zakłady produkcyjne: w Kobylnikach koło Kruszwicy, Brzegu i Gdańsku oraz biuro w Warszawie[2]. Zakłady posiadają certyfikaty ISO 14001. W 2011 roku przychód przedsiębiorstwa sięgał 2,3 mld zł, a zysk ok. 30 mln zł.

Produkty znane są powszechnie na rynku krajowym oraz eksportowane są m.in. na Węgry, do Niemiec, Rumunii, Izraela, Bułgarii, Słowacji i Gruzji[3].

Produkty[edytuj]

Głównymi markami grupy Kruszwica, przeznaczonymi dla klientów indywidualnych są oleje: „Kujawski z pierwszego tłoczenia”, „Omega 3”, „Bartek”, „Olek” oraz margaryny: „Palma”, „Smakowita”, „Optima”, „Słynne MR Roślinne”, „Finuu”, „Masmix” i inne. ZT Kruszwica S.A. jest wyłącznym dystrybutorem wszystkich produktów Grupy Bunge w Polsce.

Zakład produkuje następujące artykuły spożywcze[4]:

  • oleje spożywcze
    • Kujawski z pierwszego tłoczenia
    • Kujawski 3 ziarna
    • Kujawski z ziołami
    • Kujawski tłoczony na zimno
    • Oliwier
    • Oliwier smakowy
    • Bartek słonecznikowy
    • Popularny
    • Oleo
    • Vita olej kokosowy
    • Bartek rzepakowy
  • tłuszcze do smarowania pieczywa
    • Smakowita – jedna z największych marek margaryn na polskim rynku
    • Słynne MR Roślinne
    • Naturima
    • Zwykła z Kruszwicy
    • Palma z Kruszwicy
    • Ekstra Pomorski
    • Ola
    • Marcysia
    • Ewa
  • margaryny i mixy Bunge Polska
    • Optima Cardio,
    • Optima Cardio Potas +,
    • Optima Omega 3,
    • Optima DHA,
    • Masmix,
    • Pyszny Duet
  • smalec roślinny Smakowita Pajda
  • masło Finuu – bazuje na mleku z Finlandii
  • Marynaty Kujawski – połączenie oleju rzepakowego z pierwszego tłoczenia i aromatycznych ziół
  • Pasty warzywne Wawrzyniec – różne rodzaje
  • Produkty dla przemysłu spożywczego, cukierniczego oraz gastronomii
  • Oleje roślinne (rzepakowe, słonecznikowe, palmowe) surowe i rafinowane dla przemysłu spożywczego, paszowego oraz sektora biopaliw i biokomponentów
  • Śruta rzepakowa dla przemysłu paszowego
  • Lecytyna dla przemysłu spożywczego i chemicznego

Akcjonariat[edytuj]

Większościowym udziałowcem (64% akcji) ZT Kruszwica S.A. jest Bunge Limited – globalny koncern rolno-spożywczy z siedzibą w Stanach Zjednoczonych, prowadzący działalność w ponad 40 krajach świata[5]. Udziały w pakiecie akcji mają także: Windstorm Trading & Investment Limited – 25%, Altus TFI S.A. – 5% i pozostali – 6%[6].

W Polsce grupa Bunge prowadzi swoją działalność poprzez:

Zakład w Brzegu[edytuj]

Protoplastą zakładu w Brzegu w województwie opolskim była cukrownia założona w 1936 roku. W 1950 wybudowano w tym miejscu nowe zakłady produkujące oleje spożywcze i margarynę[7]. W 2007 zakład znalazł się strukturach ZT „Kruszwica” i grupy Bunge. W zakładzie produkuje się Olej Kujawski oraz margaryny spożywcze[7]. Wytwarzana jest tu również lecytyna spożywcza oraz olej do produkcji biokomponentów. Zatrudnienie sięga 250 osób[7].

Historia[edytuj]

„Słynne MR” – masło roślinne
Margaryna „Smakowita”
Margaryna „Optima”

Okres PRL[edytuj]

W 1949 roku władze państwowe podjęły decyzję o budowie w Kruszwicy fabryki przemysłu tłuszczowego. Lokalizacja na Kujawach miała sprzyjać dostępowi do surowca – rzepaku, który można było uprawiać na okolicznych żyznych gruntach ornych. Inwestycję wpisano w plan sześcioletni i zrealizowano w latach 1952–1956[8].

Uruchomienie przedsiębiorstwa zwanego Kujawskimi Zakładami Przemysłu Tłuszczowego nastąpiło we wrześniu 1956. Zakład posiadał moc przerobową 45 tysięcy ton nasion oleistych w skali roku[8]. Początkowo jako surowca używano ziaren rzepaku, nasion olejowca gwinejskiego (do wyrobu oleju palmowego) oraz ziaren soi, sprowadzanych z Chin. W skład pierwotnej infrastruktury wchodziły: elewator o wysokości 42 m, zespół silosów, budynek tłoczni i ekstrakcji oraz bocznica kolejowa[8]. Całość wzniesiono na terenie przylegającym do cukrowni Kruszwica, skąd pozyskiwano parę technologiczną[8]. Pierwsze urządzenia technologiczne, m.in. prasy ślimakowe, łamacze i czteropalcówki sprowadzono z NRD, a maszyny do ekstrakcji ze Szwajcarii. Krajowy przemysł do Kruszwicy dostarczył urządzenia pomocnicze, transportery, płatkownice, prasy filtracyjne[9]. Początkowo wytwarzano tylko olej surowy.

W latach 1957–1963 zakład rozbudowywano i modernizowano według projektów warszawskiego biura „Cukroprojekt”. Powstały m.in. nowe silosy, rafineria, margarynownia, utwardzalnia[9], dział elektrolizerni do wytwarzania wodoru, dział tlenowni oraz budynki zaplecza technicznego oraz biurowiec ze świetlicą[8]. Wyposażenie uzupełniono o maszyny importowane m.in. z Wielkiej Brytanii (linia produkcyjna margarynowni) i RFN (urządzenia do rafinacji ciągłej)[9]. Do utwardzania tłuszczy używano wodoru, wytwarzanego na miejscu w procesie elektrolizy[8]. Na etapie planowania i wykonawstwa doszło do szeregu nieprawidłowości, m.in. nie zaprojektowano wentylacji w halach, w których latem temperatura dochodziła do 50 stopni, wykonano wadliwe zawory technologiczne przeznaczone na niższe ciśnienie itp.[9] Duże zapotrzebowanie zakładu na energię elektryczną powodowało wyłączenia energii elektrycznej dla mieszkańców Kruszwicy i okolic. Z powodu niedoborów rzepaku, którego miejscowa produkcja nie wystarczała – sprowadzano go do Kruszwicy m.in. z województwa poznańskiego, zielonogórskiego, koszalińskiego i wrocławskiego[9]. Wymagana ilość surowca – 100 tys. ton rzepaku wymagała rozbudowy sieci specjalistycznych magazynów na obszarze całego kraju oraz rozwiniętej infrastruktury transportowej. Tymczasem dostępna zdolność magazynowa wynosiła 46 tys. ton[9]. Z powodu złego przechowywania część ziarna ulegała zniszczeniu[9].

W latach 60. XX w. zakłady produkowały 30 tys. ton margaryny rocznie, którą rozprowadzano w handlu wewnętrznym własnym transportem. Były to produkowane w kostkach: „Mleczna” i „Palma”. Śrutę, będącą pozostałością po procesie produkcyjnym przekazywano do wykorzystania rolniczego jako komponent pasz dla zwierząt[8]. Zakład obok działalności produkcyjnej odgrywał pozytywną rolę na płaszczyźnie społecznej w Kruszwicy, finansując działalność kulturalną, sportową i edukacyjną. Jak wiele dużych przedsiębiorstw w okresie PRL, fabryka dysponowała własną gastronomią, organizowała wczasy dla pracowników oraz budowała mieszkania zakładowe[10].

W latach 70. XX w. rozpoczęto rozbudowę zakładów na oddzielnym terenie w Kobylnikach koło Kruszwicy. W 1971 roku powstała tu bateria 9 silosów na nasiona[a], kilka lat później – zakład produkcji opakowań masła roślinnego, a w latach 1975–1976 nowa olejarnia o przerobie 220 tys. ton nasion rocznie. W starej części zakładu w 1973 roku wzniesiono dział produkcji masła roślinnego oraz rozbudowano dział rafinerii, zwiększając jej zdolność produkcyjną o 70%[9], a w 1978 – remizę zakładowej straży pożarnej[b][8]. W drugiej połowie lat 70. cykl inwestycyjny zakładu przeciągał się z powodu charakterystycznych dla tego okresu: opóźnień w dostawach materiałów i urządzeń, ograniczonych mocy przerobowych przedsiębiorstw budowlanych, marnotrawstwa i brakoróbstwa. W 1977 roku na dokończenie prac brakowało 47 mln zł[11].

W 1980 roku zakłady w Kruszwicy skupiały połowę potencjału branży olejarskiej w kraju[8]. Zatrudnienie sięgało 2 tys. osób. Panująca wówczas tzw. gospodarka niedoboru zapewniała zbyt każdej ilości produktów. Z uwagi na deficyt masła na polskim rynku, hitem w handlu wewnętrznym było produkowane w Kruszwicy, pakowane w pudełka plastikowe masło roślinne[12]. W latach 80. XX w. rozbudowywano „nowy” zakład w Kobylnikach. W 1987 rozpoczęto budowę kolejnej baterii silosów, w 1988 oddano do użytku oczyszczalnię ścieków, w 1989 rozpoczęto budowę nowej rafinerii o zdolności przerobowej 75,8 tys. ton[13], w 1990 zainstalowano nową linię produkcyjną do wytwarzania margaryn oraz zmodernizowano bazę transportową[8]. Pod koniec lat 80. zakład uchodził za uciążliwy dla środowiska. Dużo ścieków trafiało do jeziora Gopło i rzeki Noteci, a wokół zakładu roznosił się nieprzyjemny zapach, następstwo procesów technologicznych.

Okres III RP[edytuj]

Po transformacji ustrojowej w 1989 roku, zakłady funkcjonowały w nowej rzeczywistości gospodarczej opartej na zasadach rynkowych. Rozpoczęto akcje reklamowe, promujące sztandarowe produkty[8]. W grudniu 1995 roku Minister Przekształceń Własnościowych podpisał akt przekształcenia państwowych Kujawskich Zakładów Przemysłu Tłuszczowego w spółkę akcyjną Skarbu Państwa o nazwie Zakłady Tłuszczowe Kruszwica[13]. Od 6 stycznia 1997 roku akcje spółki notowane były na warszawskiej GPW. W 1997 rozpoczęto proces prywatyzacji bezpośredniej przedsiębiorstwa. Inwestorem strategicznym został Cerol Holding, który za kwotę 33,9 mln dolarów kupił 46 proc. udziałów ZT Kruszwica, zobowiązując się m.in. do udostępnienia licencji i know-how[13].

Do końca lat 90. wygaszono produkcję w „starym” zakładzie[c], natomiast systematycznie rozbudowywano „nowy” zakład w Kobylnikach koło Kruszwicy[8]. Pod koniec lat 90. wybudowano własną kotłownię pary technologicznej na terenie nowego zakładu, rezygnując z kooperacji z cukrownią Kruszwica[8]. Począwszy od 2000 roku zakład znajdował się rokrocznie w rankingu największych polskich firm (Lista 500 Polityki), plasując się na miejscach 100-250[14].

W październiku 2002 Bunge Investments France, kontrolowana przed Bunge Limited kupiła od grupy Edison 55 proc. udziałów w Cerol i złożyła ofertę wykupu pozostałych akcji. W następstwie tych działań holenderska grupa Bunge – jeden z największych na świecie przetwórców nasion oleistych, działający w 30 krajach świata – stała się właścicielem zakładu, dysponując 64% kapitału ZT Kruszwica[13].

W kolejnych latach spółka konsekwentnie realizowała strategię konsolidacji branży olejarskiej w kraju, dzięki której umocniła się na pozycji lidera. W 2006 roku przejęła kontrolę właścicielską nad: Ewico Brzeg (dawna Kama Foods), ZPT Olvit w Gdańsku oraz Olvit-Pro Warszawa, w 2009 w Zakładach Przemysłu Tłuszczowego w Warszawie S.A.[13], a w 2012 w Zakładach Przemysłu Tłuszczowego „Elmilk” w Szczecinku (producenta m.in. Benevity i Palmy)[15]. W 2012 roku zakład ZPT w Warszawie[16], a w 2014 także w Szczecinku zamknięto, przenosząc produkcję do zakładu grupy Bunge w Karczewie[17]. Spółka promowała własne silne marki handlowe, m.in. oleje Kujawski i Bartek oraz margaryny Palma i Smakowita. Działalność poszerzono również o handel roślinami oleistymi oraz rafinowanymi olejami roślinnymi do zastosowań przemysłowych i biopaliw. Z uwagi na dobre wyniki finansowe, spółka corocznie wypłacała dywidendy akcjonariuszom. Udana prywatyzacja przyczyniła się do tego, że spółka jest obecnie liderem branży w kraju i jednym z największych graczy w Europie Środkowo-Wschodniej[13].

Uwagi

  1. W 1975 roku w wyniku zaniedbań podczas budowy zawalił się do połowy wysokości silos nr 9 z częścią górnej galerii zapełniony rzepakiem.
  2. Straż ugasiła m.in. groźny pożar w dziale rafinerii, który miał miejsce w listopadzie 1988 roku. Dział rafinerii znajdował się blisko zbiorników wodoru więc zagrożenie wybuchu było bardzo duże.
  3. Infrastrukturę sprzedano na rzecz kilku podmiotów (m.in. dyskontu Lidl). Do 2010 roku większość obiektów na tym terenie zostało rozebranych, natomiast pozostawiono biurowiec, w którym mieści się administracja spółki ZT Kruszwica S.A.

Przypisy

  1. http://www.lista500.polityka.pl/companies/show/1245 dostęp 2017-10-04.
  2. https://ztkruszwica.pl/pl/o-nas dostęp 2017-09-29.
  3. Olej z Kruszwicy.
  4. https://ztkruszwica.pl/pl/produkty dostęp 2017-09-29.
  5. http://kruszwica.pl/pl/kruszwica/bunge-inwestor-strategiczny/bunge-na-swiecie dostęp 2017-09-29.
  6. https://ztkruszwica.pl/pl/relacje-inwestorskie/lad-korporacyjny/akcjonariusze dostęp 2017-09-29.
  7. a b c http://www.utrzymanieruchu.pl/menu-gorne/artykul/article/fabryka-roku-2016-zt-kruszwica-zaklad-w-brzegu/ dostęp 2017-10-04.
  8. a b c d e f g h i j k l m https://www.kruszwica.tk/news.php?readmore=455 dostęp 2017-10-03.
  9. a b c d e f g h Kamosiński Sławomir: Przemiany w technice i technologii produkcji, [w:] Mikroekonomiczny obraz przemysłu Polski Ludowej w latach 1950–1980 na przykładzie regionu kujawsko-pomorskiego. Wydawnictwo Poznańskie. Poznań 2007. ISBN 978-83-7177-420-1, s. 75–179.
  10. Kamosiński Sławomir: Pracownicy przemysłu, [w:] Mikroekonomiczny obraz przemysłu Polski Ludowej w latach 1950–1980 na przykładzie regionu kujawsko-pomorskiego. Wydawnictwo Poznańskie. Poznań 2007. ISBN 978-83-7177-420-1, s. 259–307.
  11. Kamosiński Sławomir: Efektywność ekonomiczna przedsiębiorstw, [w:] Mikroekonomiczny obraz przemysłu Polski Ludowej w latach 1950–1980 na przykładzie regionu kujawsko-pomorskiego. Wydawnictwo Poznańskie. Poznań 2007. ISBN 978-83-7177-420-1, s. 316–334.
  12. Kamosiński Sławomir: Jakość produkcji, [w:] Mikroekonomiczny obraz przemysłu Polski Ludowej w latach 1950–1980 na przykładzie regionu kujawsko-pomorskiego. Wydawnictwo Poznańskie. Poznań 2007. ISBN 978-83-7177-420-1, s. 180–234.
  13. a b c d e f Ministerstwo Skarbu Państwa: Udane prywatyzacje Media o własności prywatnej file:///C:/Documents%20and%20Settings/Piotr/Moje%20dokumenty/Downloads/udane_prywatyzacje_media_o_wlasnosci.pdf dostęp 2017-10-04.
  14. http://www.lista500.polityka.pl/companies/show/1245 dostęp 2017-10-04.
  15. http://www.pomorska.pl/strefa-biznesu/pieniadze/a/zaklady-tluszczowe-kruszwica-chca-kupic-zaklad-ktory-produkuje-benevite-i-palme,10223720/ dostęp 2017-10-04.
  16. http://www.targowek.info/2012/08/znikaja-silosy-na-radzyminskiej/ dostęp 2017-10-04.
  17. http://www.portalspozywczy.pl/zboza/wiadomosci/bunge-zamknie-zaklad-elmilk-w-szczecinku,99476.html dostęp 2017-10-04.