Zakliczyn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Zakliczyn (ujednoznacznienie).
Zakliczyn
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Ratusz
Herb Flaga
Herb Zakliczyna Flaga Zakliczyna
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat tarnowski
Gmina Zakliczyn
Prawa miejskie 1557
Burmistrz Dawid Chrobak
Powierzchnia 4,02 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

1678[1]
417,4 os./km²
Strefa numeracyjna 14
Kod pocztowy 32-840
Tablice rejestracyjne KTA
Położenie na mapie gminy Zakliczyn
Mapa lokalizacyjna gminy Zakliczyn
Zakliczyn
Zakliczyn
Położenie na mapie powiatu tarnowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnowskiego
Zakliczyn
Zakliczyn
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Zakliczyn
Zakliczyn
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zakliczyn
Zakliczyn
Ziemia49°51′22″N 20°48′50″E/49,856111 20,813889
TERC (TERYT) 1216144
SIMC 0837436
Strona internetowa
BIP

Zakliczynmiasto[2] i siedziba gminy Zakliczyn w powiecie tarnowskim (województwo małopolskie) na prawym brzegu Dunajca. Zakliczyn leży na Pogórzu Rożnowskim w dolinie (206–250 m n.p.m.) na płaskim, szerokim i otwartym w kierunku północnym terenie, między dolnymi biegiami potoków Paleśnianka i Wolanka w otoczeniu zalesionych wzgórz o wysokości od 300 do 503 m n.p.m.[3] .

Miejscowość posiada drugi co do wielkości[potrzebny przypis] w województwie rynek (170 na 100 m) z odrestaurowanym Ratuszem.

Zakliczyn jest ośrodkiem administracyjno-usługowym dla okolicznych wiosek i posiada niezbędne instytucje użyteczności publicznej.

Zabudowę niegdyś „Białego Miasteczka” dziś stanowią w zdecydowanej większości domki jednorodzinne skupione wokół 22 ulic i zamieszkane obecnie przez około 1600 mieszkańców.

Zakliczyn uzyskał lokację miejską w 1557 roku, zdegradowany w 1934 roku, ponowne nadanie praw miejskich w 2006 roku[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Uliczka przy rynku

W latach 1557–1934 był miasteczkiem; prawa miejskie, za sprawą Spytka Wawrzyńca Jordana, nadał mu król Zygmunt II August. W latach 1975–1998 Zakliczyn administracyjnie należał do woj. tarnowskiego. Pod koniec lipca 2005 Rada Ministrów podjęła decyzję o przywróceniu praw miejskich Zakliczynowi z dniem 1 stycznia 2006 roku[2].

Z Zakliczyna pochodził Mikołaj Jordan (słow. Mikuláš Jordán), od 19 lutego 1506 starosta spiski. Zygmunt Tarło, kasztelan sądecki, z grupą wybitniejszych osobistości pisał do papieża Grzegorza XV, aby pozwolił franciszkanom-reformatom osiedlić się w Polsce. Gdy ci przybyli do kraju, jako pierwszy wystąpił w 1621 roku z propozycją wystawienia im klasztoru w Zakliczynie nad Dunajcem. Zakonnicy przybyli 19 czerwca 1622 roku wprowadzeni przez syna fundatora Andrzeja Tarło. Pierwsze zabudowania klasztorne były drewniane. W latach 1645–1651 drugi syn fundatora, Zygmunt Aleksander Tarło[5], kasztelan Przemyski, razem z żoną Elżbietą z Kostków (krewną św. Stanisława), polecił wystawić murowany kościół i klasztor pw. Matki Boskiej Anielskiej.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piramida wieku mieszkańców Zakliczyna w 2014 roku [1].


Piramida wieku Zakliczyn.png

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Rynek
Zespół klasztorny reformatów

Do rejestru zabytków nieruchomych wpisane są obiekty[6]:

  • układ urbanistyczny, XVI-XIX w., nr rej.: A-21 z 9.09.1976,
  • kościół parafialny pw. św. Idziego, 1739-68, nr rej.: I-3-20 z 13.10.1947 oraz 316 z 22.11.1971,
  • cmentarz przykościelny, nr rej.: j.w.,
  • zespół klasztorny reformatów, poł. XVII-XIX, nr rej.: 11-Be-6-Kr-36 z 18.02.1936 oraz 317 z 22.11.1971; (w którym przebywał pod koniec życia i zmarł w 1881 r. werbownik ochotników do powstania 1863 r., powstaniec, więzień, ks. Euzebiusz Teofil Chojnacki – ojciec Alojzy),
  • kościół parafialny pw. MB Anielskiej, z fundacji w latach 1651-1650 Zygmunta Aleksandra Tarły; kasztelan Przemyski razem z żoną Elżbietą z Kostków (krewną św. Stanisława), polecił wystawić murowany kościół i klasztor pw. Matki Boskiej Anielskiej,
  • klasztor, XVII w., 2. poł. XIX[7],
  • Cmentarz wojenny nr 293, 1915-16, nr rej.: A-135/M z 28.03.2008,
  • Cmentarz wojenny nr 294,
  • ratusz, pocz. XIX w., nr rej.: A-270 z 25.10.1985,
  • dom, ul. Mickiewicza 23, drewn., 1763, nr rej.: A-271 z 25.10.1985,
  • dom, ul. Mickiewicza 12, drewn., 1858, nr rej.: A-235 z 28.09.1981,
  • dom, ul. Mickiewicza 35, drewn., 1 poł. XIX, nr rej.: A-361 z 6.10.1993.

Sport[edytuj | edytuj kod]

LKS Dunajec Zakliczyn – klub piłkarski z Zakliczyna w województwie małopolskim. Powstał w 1973 roku. Od sezonu 2008/2009 zespół seniorów klubu grał w V lidze tarnowsko-nowosądeckiej. W sezonie 2009/2010 zajął 2. miejsce w tabeli i ponownie – po 18 latach – uzyskał awans do IV ligi małopolskiej. Po rundzie jesiennej obecnego sezonu zajmuje 15. miejsce z dorobkiem 12 pkt. Klub posiada także drużyny młodzieżowe – juniorów młodszych i starszych, trampkarzy młodszych i starszych. Działa też przy nim zespół oldboyów. Trenerem seniorów Dunajca jest Wacław Maciosek. Prezesem – od lipca 2010 – Jacek Świderski. Trenerem juniorów – Mariusz Lasota. Szkoleniowcem trampkarzy – Łukasz Oświęcimski. Klub posiada własny stadion sportowy składający się z trzech boisk piłkarskich (głównego i 2 treningowych) oraz hali sportowej wraz z zapleczem. W październiku 2010 oddana do użytku została kryta trybuna na 366 miejsc.

Dwukrotnie (w czerwcu 2008 r. oraz w maju 2012 r.) w Zakliczynie odbyły się mistrzostwa Polski w podnoszeniu ciężarów mężczyzn.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Panorama miasta[edytuj | edytuj kod]

Zakliczyn – widok ze zbocza wsi Roztoka
Zakliczyn – widok ze zbocza wsi Roztoka

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/Zakliczyn, w oparciu o dane GUS.
  2. a b Dz.U. z 2005 r. Nr 141, poz. 1185
  3. Pogórze Rożnowskie. Mapa 1:50 000. Kraków: Compass, 2004. ISBN 83-89165-72-4.
  4. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 84-85.
  5. Jerzy Antoni Kostka: Kostkowie herbu Dąbrowa. Koszalin: Z.P. POLIMER, 2010, s. 80, 252 i 253. ISBN 978-83-89976-40-6.
  6. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 31 grudnia 2017; 8 miesięcy temu. [dostęp 2015-10-07]. s. 160.
  7. Materiały do biografii genealogii i historii rodu Kostków herbu Dąbrowa,  zeszyt nr 2, praca zbiorowa pod red. Barbary Fabiszewskiej. Wyd.  Stowarzyszenie Rodu Kostków, Białystok-Koszalin 2012, ​ISBN 978-83-927099-0-9​, s. 36, 37, 38, 39 i 40

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]