Zaklików

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Zaklików (ujednoznacznienie).
Zaklików
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Plac Sienkiewicza w Zaklikowie
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat stalowowolski
Gmina Zaklików
Data założenia 1565
Prawa miejskie 1565–1869; 2014
Burmistrz Dariusz Toczyski
Powierzchnia 11,42 km²
Wysokość 175 m n.p.m.
Populacja (2018)
• liczba ludności
• gęstość

3000[1]
262,7 os./km²
Strefa numeracyjna 15
Kod pocztowy 37-470
Tablice rejestracyjne RST
Położenie na mapie gminy Zaklików
Mapa lokalizacyjna gminy Zaklików
Zaklików
Zaklików
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zaklików
Zaklików
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Zaklików
Zaklików
Położenie na mapie powiatu stalowowolskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu stalowowolskiego
Zaklików
Zaklików
Ziemia50°45′24″N 22°06′06″E/50,756667 22,101667
TERC (TERYT) 1818053
SIMC 0810615
Strona internetowa

Zaklików (hebr. זאקליקוב[2]) – miasto w województwie podkarpackim, w powiecie stalowowolskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Zaklików. Miasto leży na Równinie Biłgorajskiej.

Miejscowość lokowana w XVI w. jako miasto, do dziś zachowała małomiasteczkowy układ urbanistyczny z rynkiem w centrum i siecią prostopadle ułożonych uliczek. Do 1975 r. związany z województwem lubelskim (powiat janowski, powiat kraśnicki), obecnie Zaklików jest najdalej na północ wysuniętym miastem województwa podkarpackiego.

Zaklików jest siedzibą dekanatu i parafii pw. św. Anny (chociaż kościół parafialny jest pw. Trójcy Przenajświętszej).

Zaklików dzisiaj[edytuj | edytuj kod]

Rzeka Sanna w Zaklikowie
Widok na zalew
Ośrodek „Molo”

Położenie[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Sanna (dopływ Wisły).
 Osobny artykuł: Równina Biłgorajska.

Zaklików liczy obecnie ok. 3000 mieszkańców. Leży w najdalej na północ wysuniętej części województwa podkarpackiego. Historycznie położony jest w Małopolsce (początkowo w ziemi sandomierskiej, a następnie w ziemi lubelskiej). Geograficznie leży na skraju Kotliny Sandomierskiej i Wzniesień Urzędowskich, w zachodniej części Równiny Biłgorajskiej. Leży nad rzeką Sanną, około 20 km na wschód od Wisły. Od południa, wschodu i zachodu graniczy z lasami, przeważnie sosnowymi, tworzącymi zachodni kraniec Lasów Janowskich, które wchodzą w skład kompleksu Puszczy Solskiej. Na północy graniczy z Antoniówką i Zdziechowicami, na wschodnim krańcu miasta znajduje się zalew. Ze względu na położenie pośród lasów i posiadanie niewielkiego zalewu jest lokalnym ośrodkiem turystyczno-wypoczynkowym. Na północy Zaklikowa znajduje się stacja kolejowa na linii LublinPrzeworsk (nr 68).

Warunki naturalne[edytuj | edytuj kod]

Topografia i gleby[edytuj | edytuj kod]

Centrum miasta, wraz z ciągle istniejącym rynkiem, położone zostało na południowym brzegu rzeki Sanny (będącej prawobrzeżnym dopływem Wisły). Rynek leży na wysokości 175 m n.p.m. Niżej położone są tereny w dolinie rzecznej, wyżej natomiast część północna, tzw. Zaśluzie. Przeważają tu gleby bielicowe i piaski nie sprzyjające rozwojowi rolnictwa. Są one pozostałością po działalności lodowca z okresu zlodowacenia południowopolskiego. Efektem tego zlodowacenia jest również obecność granitowych głazów narzutowych – eratyków, które są wykorzystywane w miejscowym zakładzie kamieniarskim do wyrobu m.in. płyt nagrobnych. Natomiast obecność gliny umożliwiła rozwój cegielni i ułatwiła zakładanie licznych w okolicy stawów rybnych. Także z powodu gliny okoliczne lasy pełne są podmokłych i bagiennych niecek, otoczonych suchymi, piaskowymi wydmami porośniętymi lasem sosnowym. Część z wydm zostało w okresie powojennym zniwelowanych wraz z wydobyciem piasku do celów budowlanych. Lepsze gleby aluwialne znajdują się jedynie w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki Sanny. Północna część miejscowości, położona po drugiej stronie rzeki, wznosi się wyżej przechodząc stopniowo we wzgórza Wzniesień Urzędowskich, będących zachodnim przedłużeniem Roztocza. Na tym obszarze gleby bielicowe ustępują żyźniejszym lessom, charakterystycznym dla Wyżyny Lubelskiej.

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Kościół św. Anny swój niecodzienny wygląd zawdzięcza kultywowanemu od czasów powstania styczniowego zwyczajowi przytwierdzania tabliczek trumiennych
„Zamek”

W mieście znajduje się zabytkowy, modrzewiowy kościół pw. św. Anny (obecnie kaplica cmentarna), wzniesiony zapewne ok. 1580. W źródłach wzmiankowany jest w 1592. Był wielokrotnie remontowany w okresie XVIII-XX w. Prawdopodobnie w XIX w. dobudowane zostały zakrystia i kruchta. Kościół położony jest na cmentarzu ogrodzonym murem, z wejściem od zachodu przez bramę-dzwonnicę. Do niespotykanych gdzie indziej zwyczajów należy zawieszanie na zewnętrznych ścianach kościoła tabliczek z nazwiskami z trumien zmarłych mieszkańców parafii. Obok znajduje się także dawny cmentarz żydowski z nielicznie zachowanymi macewami.

Obecny kościół parafialny Zaklikowa, to pochodzący z początku XVII wieku barokowy kościół pw. św. Trójcy w Zaklikowie, w którym najcenniejszym zabytkiem jest wykonana w drewnie lipowym XV-wieczna płaskorzeźba ze szkoły Wita Stwosza. Obok kościoła stoi murowana dzwonnica z roku 1786 z trzema dzwonami. Inne obiekty sakralne parafii to kaplice: w Karkówce, w Antoniówce, w Irenie w Domu Opieki Społecznej i w zgromadzeniu zakonnym Sióstr św. Józefa na Radnej Górze.

Na terenie miejscowości znajduje się również „zamek” – budowla wzniesiona pod koniec lat 60. XX wieku na miejscu dawnego zamku. Obecnie w rękach prywatnych.

Instytucje i główne zakłady[edytuj | edytuj kod]

Zaklików jest siedzibą miejsko-wiejskiej gminy Zaklików. W tutejszym Gminnym Domu Kultury znajduje się niewielkie Muzeum Ziemi Zaklikowskiej. W mieście znajduje się szkoła podstawowa, gimnazjum i liceum ogólnokształcące tworzące razem Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Adama Sapińskiego w Zaklikowie. Jako główna miejscowość gminy Zaklików posiada własny Urząd Pocztowy, Bibliotekę Gminną i Bank Spółdzielczy[3].

Głównymi zakładami przemysłowymi pozostają Fabryka Elementów Złącznych Fastec Sp. z o.o. (filia Huty Stalowa Wola), Zakład Drzewny Rejon Las Sp. z o.o. oraz Zakład Produkcji Drzewnej Dankros Sp z o.o. (tartak). Funkcjonuje też wciąż jedna z kilku istniejących tu dawniej cegielni przekształcona w zakład kamieniarsko-betoniarski. Od kilku lat istnieje też zakład produkujący okna PCV. Przed rokiem 1989 w miejscowości działało Państwowe Gospodarstwo Rybackie Zaklików[4], zajmujące się głównie hodowlą ryb słodkowodnych, dziś częściowo na jego majątku funkcjonuje prywatna firma.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Plan Zaklikowa

Według danych [1] Zaklików liczył 30 czerwca 2018 roku 3000 mieszkańców, co czyni go najludniejszą po Stalowej Woli miejscowością powiatu stalowowolskiego.

Liczba ludności według wieku i płci (2018)[1]
Grupa wiekowa Kobiety Mężczyźni
0-4 lat 67 66
5-9 lat 75 79
10-14 lat 72 71
15-19 lat 70 80
20-24 lat 94 94
25-29 lat 112 123
30-34 lat 103 112
35-39 lat 112 110
40-44 lat 103 107
45-49 lat 100 107
50-54 lat 93 93
55-59 lat 99 112
60-64 lat 102 101
65-69 lat 107 76
70-74 lat 66 41
75-79 lat 60 33
80-84 lat 59 26
powyżej 85 lat 62 13
Razem 1556 1444

Historia[edytuj | edytuj kod]

Obecny kościół parafialny ufundowała Anna Gniewoszowa jako zadośćuczynienie za grzechy męża

Od założenia miasta do 1795 roku[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Stanisław Czyżowski.
 Osobny artykuł: Zaklikowie.

Najprawdopodobniej jeszcze w XV wieku na terenie dzisiejszego Zaklikowa powstał drewniano-kamienny zamek rycerski. Jednak sama miejscowość została założona dopiero w 1565 roku jako miasto na prawie magdeburskim, na gruntach wsi Zdziechowice Drugie. Miasto lokowano na „surowym korzeniu”, w zachodniej części Puszczy Solskiej, tzw. Lasach Janowskich na podstawie przywileju wydanego 9 kwietnia 1565 r. przez króla Zygmunta Augusta. Królewski przywilej zezwolił na odbywanie trzech jarmarków rocznie: na uroczystość św. Krzyża, św. Bartłomieja i św. Katarzyny. Mieszkańcy otrzymali 16-letni okres wolnizny od wszelkich podatków i świadczeń na rzecz króla i państwa[5]. Nazwa i herb miejscowości pochodzą od założyciela i pierwszego właściciela Zaklikowa – kasztelana połanieckiego, Stanisława Zakliki z Czyżowa herbu Topór. Fundator miasta zmarł rok po akcie lokacji (1566) i swe dobra podzielił między czterech synów. Zdziechowice i Zaklików przypadły najstarszemu z nich, Zygmuntowi Zaklice Czyżowskiemu, ożenionemu z Anną Koniecpolską[6]. Wybudował on około 1576 roku wśród okolicznych rozlewisk nad Sanną niewielki kamienno-drewniany zamek. Początkowo należał Zaklików do parafii Zdziechowice (erygowanej w roku 1409), staraniem mieszczan ok. roku 1580 wybudowano w Zaklikowie drewniany kościół św. Anny będący filią parafii w Zdziechowicach. Przy kościele w 1581 r. wybudowano szpital (przytułek) i założono szkołę parafialną. Z tego czasu (1578) pochodzi też pierwsza wzmianka o zamieszkałych w Zaklikowie Żydach[2].

Zygmunt Zaklika nie pozostawił spadkobiercy i po jego śmierci w 1585 dobra zdziechowicko-zaklikowskie nabył od jego braci Marcin Gniewosz herbu Kościesza z Dalewic, który nadał mieszczanom 1/4 gruntów. Przywilej ten potwierdził Zygmunt III Waza w roku 1590. Gdy nowy właściciel Zaklikowa i Zdziechowic przeszedł na kalwinizm zamienił kościół parafialny w zbór kalwiński. Jednak po jego śmierci wdowa po nim, Anna nawróciła się na katolicyzm, a zbór w Zdziechowicach spłonął (1594). Nową parafię – już w Zaklikowie – pw. Trójcy Przenajświętszej erygowano staraniem Anny Gniewoszowej w nowym, murowanym kościele w roku 1608. Anna ufundowała też uposażenie dla nauczyciela szkoły parafialnej, która od tej pory działała przy nowym kościele. Jeszcze w XVII wieku właścicielami dóbr zdziechowicko-zaklikowskich została rodzina Załuskich zaś w wieku XVIII Małachowskich. W czasie trwającej w latach 1700-1721 wojny północnej uległ zniszczeniu zaklikowski zamek. W roku 1789 miasto liczyło sobie 753 mieszkańców, z czego 235 było Żydami (31,2 proc. ogółu) i należało do nich 41 domów[2]. W roku 1791 Zaklików nabył Józef Puchała[7].

Okres rozbiorów: utrata praw miejskich[edytuj | edytuj kod]

Pamiątkowy słup graniczny z czasów zaborów

W czasach I Rzeczypospolitej Zaklików leżał w granicach województwa lubelskiego. Po upadku Polski znalazł się w 1795 roku w zaborze austriackim, jednak po klęsce Austrii w wojnie z napoleońską Francją w roku 1809 przeszedł Zaklików do Księstwa Warszawskiego, a po upadku Napoleona znalazł się w granicach Królestwa Kongresowego, pod panowaniem rosyjskim (1815). Granica pomiędzy cesarstwami znajdowała się nieopodal Zaklikowa, a dalej biegła wzdłuż koryta Sanny. Przypomina o tym metalowy słup graniczny eksponowany koło dzwonnicy, pierwotnie stojący w Irenie. W roku 1820 zaczęła działać pierwsza świecka szkoła elementarna, która funkcjonowała z przerwami do roku 1915[8]. W 1833 w okolicy miało miejsce tzw. „powstanie Zaliwskiego” – próba wywołania nowego zrywu narodowego przeciw zaborcom. Mieszkańcy Zaklikowa wspierali również partyzantkę polską w trakcie powstania styczniowego. W 1863 roku oddział Marcina Borelowskiego „Lelewela” rozbił znajdujące się w miasteczku carskie magazyny wojskowe[9].13 czerwca 1869, na mocy ukazu Senatu Rządzącego Zaklików, podobnie jak wiele innych miast polskich został pozbawiony praw miejskich. Wbrew patriotycznej legendzie, która uparcie tłumaczy to popowstaniowymi represjami caratu, przyczyn degradacji miejscowości należy upatrywać w fatalnej kondycji gospodarczej ówczesnego Królestwa Kongresowego. Dochody małych miast, takiich jak Zaklików z trudem wystarczały jedynie na utrzymanie burmistrza oraz reszty administracji, a na jakiekolwiek inwestycje brakowało już środków. Administracja wiejsko-gminna miała okazać się tańsza[10]. W wieku XIX Zaklików znalazł się w dobrach rodziny Szlubowskich, od której, w roku 1872 został Zaklików wykupiony za 102 tys. rubli przez Spółkę Obywatelską, która rozparcelowała dawne dobra miejskie.

Wiek XX[edytuj | edytuj kod]

Macewa na dawnym cmentarzu żydowskim.

Przed II wojną światową odsetek żydowskich mieszkańców Zaklikowa wynosił ok. 47 proc.[11].

Fragment cmentarza żydowskiego w Zaklikowie

Na początku XX wieku Zaklików liczył 4 tys. mieszkańców (1911), prawie połowę mieszkańców stanowiła społeczność żydowska. Podczas I wojny światowej front przechodził przez miejscowość trzykrotnie przyczyniając się do dużych zniszczeń. W roku 1915 Rosjanie wybudowali linię kolejową, która połączyła Lublin z zaborem austriackim i miała ułatwić dowożenie wojsk i zaopatrzenia na teatr działań wojennych. Po klęskach Rosjan w lipcu 1915 roku osada znalazła się pod okupacją austriacką. Od 1916 roku zaczęła funkcjonować powszechna szkoła polska. Po upadku Monarchii Austro-Węgierskiej mieszkańcy sami zaczęli rozbrajać okupantów i 4 listopada 1918 r. Zaklików był już wolny. W okresie międzywojennym Zaklików ponownie znalazł się w województwie lubelskim. W roku 1929 powstała przy młynie elektrownia wodna. W czasie okupacji niemieckiej Zaklików znalazł się w Generalnym Gubernatorstwie – dystrykcie lubelskim. Utworzono tu getto żydowskie, w którym znaleźli się nie tylko. Żydzi miejscowi i okoliczni, ale także przesiedleni tu m.in. z Krakowa, Łodzi, Lublina, a nawet z Austrii[12]. Getto zostało zlikwidowane 15 października 1942 r[2]. Część zaklikowskich Żydów rozstrzelano na miejscu, większość zginęła w obozie zagłady w Bełżcu wywieziona tam transportem kolejowym. Ok. 7 osób uratowało się dzięki schronieniu udzielonemu im przez miejscowych Polaków. Sami Niemcy wyłączyli z pogromu współpracujacych z nimi członków żydowskiego samorządu, tzw. Judenratu, którzy zostali przetransportowani do Janowa; ich dalsze wojenne losy pozostają nieznane[13].

22 czerwca 1942 roku oddział Gwardii Ludowej im. Jarosława Dąbrowskiego (dowodzony przez Antoniego Palenia ps. „Jastrząb”) przeprowadził akcję uwolnienia z aresztu miejskiego 18 chłopów[14]. 8 lipca 1943 roku miała miejsce niemiecka akcja pacyfikacyjna na ludności polskiej. W czasie II wojny światowej Zaklików był także zbombardowany. Wycofujące się wojska niemieckie wysadziły w powietrze okazały dworzec kolejowy (identyczny, jak zachowany do dziś w Kraśniku), zwrotnice, rozjazdy i kamienny most kolejowy na Sannie. Na stacji zachowała się tylko zaopatrująca w wodę parowozy wieża ciśnień (nazywana tu "pompką" albo z rosyjska "wodokaczką"), a to dzięki temu, że podłożone pod nią ładunki nie wybuchły[15].

W Zaklikowie oraz okolicznych wsiach istniały podstawowe komórki Armii Krajowej (tzw. placówki). Podlegały Rejonowemu Komendantowi AK, którą to funkcję pełnił przedwojenny podoficer zamojskiego pułku artylerii, Jan Kot. Pod koniec lipca 1944 roku wraz ze swoimi podkomendnymi usiłował on ustanowić w Zaklikowie administrację podległą Rządowi Londyńskiemu. J. Kot został przez NKWD podstępnie nakłoniony (pod pozorem nawiązania współpracy) do ujawnienia listy miejscowych partyzantów AK, a następnie aresztowany wraz z kilkoma swoimi podkomendnymi. Po przesłuchaniu na krótko zwolniony, a potem skazany na 10 lat więzienia. Karę odbywał w więzieniu w Rawiczu[16].

Armia Czerwona wyzwoliła miasteczko 28 lipca 1944 r. Już w październiku tego roku założono w Zaklikowie Prywatne Koedukacyjne Gimnazjum Szkoły Średniej w Zaklikowie – dziś Liceum Ogólnokształcące. Po wojnie nastąpiła pełna elektryfikacja miejscowości. Powstał też PGR Zaklików, który rozwinął na szeroką skalę produkcję karpi w stawach zlokalizowanych wokół miejscowości. W roku 1970 na fundamentach dawnego powstał nowy „Zamek”, jako ośrodek harcerski. Natomiast w roku 1971 otwarto filię Huty Stalowa Wola, dzisiejszą Fabrykę Elementów Złącznych. Administracyjnie Zaklików należał po wojnie do województwa lubelskiego, a po reformie, w latach 1975–1998, do województwa tarnobrzeskiego. Gdy w roku 1999 zlikwidowano małe województwa i przywrócono powiaty, Zaklików znalazł się w powiecie stalowowolskim, co uczyniło go częścią województwa podkarpackiego, utożsamianego z dawną Galicją, do której Zaklików nigdy nie należał. Wywołało to niechęć części mieszkańców pamiętających o wieloletnich związkach Zaklikowa ze znacznie bliższym od Rzeszowa Lublinem. Dlatego też w roku 2000 w Gminie Zaklików odbyło się pierwsze w Polsce referendum lokalne mające zadecydować o przynależności administracyjnej całej gminy. Ze względu jednak na postawę mieszkańców innych gminnych miejscowości, jak i silne związki z Hutą Stalowa Wola, referendum wygrali zwolennicy pozostania w powiecie stalowowolskim. Za przyłączeniem się do powiatu kraśnickiego głosowało zaledwie 20 proc. uczestników referendum[17].

Wiek XXI: odzyskanie praw miejskich[edytuj | edytuj kod]

Od momentu przywrócenia samorządności gminom w 1990 roku pojawiały się głosy za przywróceniem Zaklikowowi praw miejskich. Przez długi czas brakowało jednak odpowiedniej infrastruktury i energicznych działań ze strony władz gminy. Dopiero w 2003 oddano do użytku oczyszczalnię ścieków, co jest jednym z podstawowych warunków infrastrukturalnych. Pierwszy wniosek został pozytywnie zaopiniowany przez wojewodę podkarpackiego w 2011 roku, jednak nie został przyjęty przez rząd z powodu zbyt szerokich granic przyszłego miasta. Kolejny wniosek został z tego samego powodu odrzucony w kolejnym roku. Dopiero zmniejszenie projektowanej powierzchni miasta z 4350 ha do 1142 ha pozwoliło uniknąć zarzutu ze strony Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji o zbyt duży udział terenów zielonych w granicach miasta. W marcu 2013 roku odbyły się gminne konsultacje społeczne, w których za przywróceniem praw miejskich było w gminie 995 osób (13,96 proc. uprawnionych do głosowania), a przeciw było 286 (4,01 proc. uprawnionych). W samym Zaklikowie w konsultacjach wzięło udział 774 osoby (31,46 proc. uprawnionych). Za odzyskaniem praw miejskich opowiedziało się 90 proc. z nich, przeciw prawom miejskim było 9 proc. reszta wstrzymała się od głosu[18]. Prawa miejskie Zaklików otrzymał 1 stycznia 2014 roku[19].

Urodzeni w Zaklikowie[edytuj | edytuj kod]

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii pw. św. Anny. W mieście znajduje się też Sala Królestwa miejscowego zboru Świadków Jehowy[20].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Ludność. Stan i struktura oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2018 r. Stan w dniu 30 VI (pol.). GUS. [dostęp 2018-11-22].
  2. a b c d Wirtualny Sztetl. [dostęp 2018-12-15].
  3. Wcześniej był to bank samodzielny, od pewnego czasu jest filią Banku Spółdzielczego Ziemi Kraśnickiej.
  4. M.P. z 1988 r. nr 5, poz. 48
  5. Zaklików. [dostęp 21.02.2011].
  6. Kasper Niesiecki, Jan Nepomucen Bobrowicz: Herbarz polski Kaspra Niesieckiego S. J. T. 1. Lipsk: Breitkopf i Haertel, 1839, s. 310.
  7. Zaklików w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XIV: Worowo – Żyżyn. Warszawa 1895.
  8. Historia szkoły w Zaklikowie.
  9. Marek Nasiadka: Małopolski Przełom Wisły. Od Sandomierza do Kazimierza... Białystok: Wydawnictwo Biblioteki Polskiej, 2010, s. 196. ISBN 978-83-89188-94-6.
  10. dr. Krzysztof Latawiec "Struktury organizacyjne i przemiany demograficzne w gminie Zaklików" w książce "Z dziejów Zaklikowa i Lubelszczyzny", s. 81 - 85
  11. Waldemar Plennikowski "Z dziejów społeczności żydowskiej w Zaklikowie" w książce "Z dziejów Zaklikowa i Lubelszczyzny" 2010 s. 120)
  12. Waldemar Plennikowski "Z dziejów społeczności żydowskiej w Zaklikowie" w książce "Z dziejów Zaklikowa i Lubelszczyzny" 2010 s. 124)
  13. Józef Bednarowski, Prowincjonalna miniatura wojenna, wyd. 2017, s. 96-105.
  14. Józef Bolesław Gargas „Oddziały Gwardii Ludowej i Armii Ludowej 1942 – 1945” Wydawnictwo MON 1971 str. 142
  15. Józef Bednarowski, Prowincjonalna miniatura wojenna, wyd. 2017, s. 130.
  16. Józef Bednarowski "Prowincjonalna miniatura wojenna", wyd. 2017, s. 127 - 133 i 141 - 158.
  17. Historia powiatu stalowowolskiego.
  18. Zdzisław Surowaniec: Echo Dnia. W: Zaklików ma przywrócone prawa miejskie [on-line]. 23.06.2013. [dostęp 2013-07-28].
  19. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2013 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy (Dz.U. z 2013 r. poz. 869).
  20. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2015-04-06].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]