Zakochany kundel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zakochany kundel
Lady and the Tramp
Gatunek animowany familijny
Rok produkcji 1955
Data premiery Stany Zjednoczone16 czerwca 1955
Polska 1962
Kraj produkcji Stany Zjednoczone
Język angielski
Czas trwania 76 minut
Reżyseria Clyde Geronimi
Wilfred Jackson
Hamilton Luske
Scenariusz Erdman Penner
Joe Rinaldi
Ralph Wright
Don DaGradi
Główne role Barbara Luddy
Larry Roberts
Bill Thompson
Bill Baucom
Peggy Lee
Lee Millar
Verna Felton
George Givot
Muzyka Oliver Wallace
Montaż Donald Halliday
Produkcja Walt Disney
Erdman Penner
Wytwórnia Walt Disney Productions
Dystrybucja Stany Zjednoczone Buena Vista Film Distribution Company
PolskaCentrala Rozpowszechniania Filmów (kino 1962)
Polska Syrena EG (kino 1997)PolskaImperial Entertainment (VHS, DVD)
PolskaCD Projekt (DVD, Blu Ray)PolskaGalapagos Films (Blu Ray)
Budżet 4 000 000 USD
Przychody brutto Stany Zjednoczone93 602 326 USD
Kontynuacja Zakochany kundel II: Przygody Chapsa
Nagrody
nominacja do BAFTY

Zakochany kundel (ang. Lady and the Tramp) – familijny film animowany z 1955 roku wyprodukowany przez Walta Disneya[1]. Dystrybucją filmu w Stanach Zjednoczonych zajęła się Buena Vista Distribution, a film miał swoją premierę 16 czerwca 1955 roku[1]. Jest to 15 film w oficjalnym kanonie animacji Walta Disneya, lecz pierwszy powstały w procesie kina panoramicznego CinemaScope.

Animacja otrzymała w większości pozytywne recenzje; serwis Rotten Tomatoes przyznał jej wynik 89%[2].

W 2001 roku ukazał się sequel produkcji – film wideo Zakochany kundel II: Przygody Chapsa. Jego scenariusz oparto na powieści Warda Greene’a pt. Happy Dan, the Whistling Dog.

Historia powstania[edytuj | edytuj kod]

źródła:[3][4]

Pierwsze plany i zawieszenie prac[edytuj | edytuj kod]

Pomysł stworzenia Zakochanego kundla pojawił się już w 1937, kiedy Joe Grant (1908-2005), jeden z animatorów i scenarzystów wytwórni Disneya, pochwalił się Waltowi autorskimi szkicami swojego springer spaniela o imieniu Lady. Disney dostrzegł w nich potencjał i poprosił Granta o stworzenie scenorysu na podstawie rysunków.

Tak powstała pierwsza koncepcja filmu. Według niej fabuła miała być skupiona na wątku suczki, która stara zaakceptować i przyzwyczaić się do nowego mieszkańca w swoim domu, jakim jest dziecko jej właścicielki. Ten pomysł nie nie spodobał się jednak Waltowi – uznał, że jest zbyt prymitywny i nie przykułby uwagi publiczności. Było to powodem porzucenia projektu na lata. Wytwórnia skupiła się na produkcji animowanych filmów propagandowych dla rządu USA pt. Walt Disney’s World War II propaganda production.

O planach jednak nie zapomniano. Współzałożyciel studia – Roy O. Disney – regularnie namawiał Walta do wznowienia prac. On nie miał jednak żadnego dobrego pierworysu na to przedsięwzięcie. Poza tym dostrzegł u swoich animatorów wypalenie po wielu próbach znalezienia dobrej koncepcji. Ta pojawiła się, gdy Disney kupował prezent gwiazdkowy dla swojej żony Lilian. Kupił szczeniaczka zapakowanego w ozdobne pudełko, chcąc ją w ten sposób udobruchać za nieudane wspólne spotkanie, o którym zapomniał. Wręczając Lilian upominek, Walt pomyślał, że identyczna scena dobrze wyglądałaby jako prolog filmu. Od razu skojarzył to z porzuconym kilka lat temu projektem.

Wznowienie prac[edytuj | edytuj kod]

Z czasem Disney zaczął tworzyć dalszy zarys fabuły – w jego planach pojawiły się kolejne postacie: dwa psotne syjamskie koty i bezdomny pies. Dalsze losy animacji Walt wyczytał w magazynie "Cosmopolitan" – bardzo spodobało mu się zamieszczone tam opowiadanie Happy Dan: The Cynical Dog Warda Greene'a. Jego bohaterem był bezpański pies, którego urokowi nie potrafił oprzeć się żaden mieszkaniec miasta, dając mu coś do zjedzenia. Widząc w tekście potencjał, Disney odkupił do niego prawa w 1943. Wtedy zaczęto dążyć do połączenia planów Walta i treści opowiadania w jeden scenariusz.

Pierwowzorem postaci Trampa był wędrowny pies, którego zauważył podczas wieczornego spaceru jeden ze scenarzystów Disneya. Twórcy od razu skojarzył się on z filmem i chciał go ze sobą zabrać, a następnie przekazać animatorom. Pies jednak uciekł. Twórca opowiedział tę historię Disneyowi, a ten postanowił go odszukać, bo nie chciał przepuścić tak dobrej okazji na rozwój swojego pomysłu. Ostatecznie udało się, a kundla odnalazł w schronisku oddalonym kilka godzin drogi od domu scenarzysty. Disney adoptował zwierzę, a po zakończeniu prac i sukcesie animacji przeznaczył dla niego specjalne miejsce w Disneyland Resort.

Disney chciał, by jego artyści jak najwierniej oddali na papierze ruchy i zachowania bohaterów nowej animacji, dlatego w siedzibie jego wytwórni w czasie prac nad Zakochanym kundlem mieszkały dziesiątki psów różnych ras i wielkości. Woolie Reitherman, twórca aktu, w którym Tramp walczy z gryzoniem w pokoju dziecka, postawił na biurku klatkę ze szczurem, by w trakcie pracy przypatrywać się jego ruchom.

Imiona bohaterów[edytuj | edytuj kod]

Podczas tworzenia animacji imiona prawie wszystkich bohaterów uległy zmianie:

  • Koty syjamskie – Si i Am w pierwszym zarysie fabuły wykonanym przez Disneya nazywały się Nip i Tuck;
  • Siostra Darling[a]ciocia Sara pierwotnie nazywała się Mumsie;
  • Właściciele Lady – Jim i Darling roboczo nazywali się Mr. and Mrs. Fred (pol. Pan i Pani Fred)
  • Imię głównego bohatera sprawiło Waltowi największy dylemat. Długo nie mógł się zdecydować, które będzie najbardziej pasować. Ostatecznego wyboru dokonywał między Homerem, Ragsem, Bazo'em oraz Trampem.

Imiona postaci epizodycznych, na przykład kanarka pojawiającego się w scenie z udziałem kotów syjamskich, były inspirowane życiem codziennym. W tym przypadku za pierwowzór posłużył ptak sąsiada Disney'a o imieniu Trilby.

Zmiany w ważniejszych elementach fabuły[edytuj | edytuj kod]

Sceny, które nie miały się pojawić[edytuj | edytuj kod]

Scena pocałunku Lady i Trampa przy kolacji miała początkowo nie znaleźć się w filmie. Disney był stanowczo przeciwny pomysłowi, by dwa psy jadły makaron, całując się przy tym. Na zmianę decyzji wpłynął jeden z animatorów, Frank Thomas, któremu udało się przekonać Disneya do zachowania tej sceny poprzez wprowadzenie do szkiców paru zmian. To właśnie wersja Thomasa pojawiła się w finalnej odsłonie animacji.

Sceny, które miały wyglądać inaczej[edytuj | edytuj kod]

Początkowo zakładano, że Wiarus zginie podczas pościgu za wozem hycla w przedostatniej scenie filmu. Wytwórnia ostatecznie zmieniła te plany, obawiając się ogromnej fali krytyki, podobne jak po [premierze filmu Bambi, gdzie została uśmiercona matka głównego bohatera. Śmierci Wiarusa sprzeciwiała się też Peggy Lee, autorka i wykonawczyni wszystkich piosenek do Zakochanego kundla. Disney uważał, że filmowi powinien zawierać jeden wątek zakończony dramatycznie, lecz następnie ustąpił.

Usunięte piosenki[edytuj | edytuj kod]

W trakcie produkcji usunięto z filmu piosenkę I’m free wykonywaną przez Trampa. Producenci po dokonaniu drobnych zmian w jego charakterze uznali bowiem, że melodia nie pasuje do tej postaci. Utwór pojawił się jako dodatek do wydania animacji na Blu-ray w 2012.

Fabuła[edytuj | edytuj kod]

Jim wręcza żonie na Gwiazdkę suczkę rasy cocker spaniel. Nowa właścicielka nadaje jej imię Lady[b].

Lady po pół roku jest już dorosłym psem. Zostaje zarejestrowana, a na jej szyi zawisa obroża z numerkiem. Radość suczki z zaistniałego faktu szybko dobiega końca, bo jej pani zachodzi w ciążę i zaczyna zaniedbywać zwierzę, poświęcając się planowaniu przyszłości.

Zrozpaczona Lady spotyka na swej drodze Trampa[c], bezpańskiego kundla uważającego, że pies może czuć się szczęśliwy tylko na wolności, bez domu i obroży. Dzieli on się z suczką wyznawanymi przez siebie wartościami, po czym odchodzi, kwitując krótką rozmowę zdaniem: Zapamiętaj, ślicznotko – w sercu człowieka nie ma zbyt wiele miejsca na miłość. Gdy pojawia się dziecko, pies musi odejść[d]. Mimo chłodnego pożegnania zwierzęta zapadają sobie nawzajem w pamięci.

Dziecko Jima i Darling[e] przychodzi na świat. Początkowa frustracja Lady ze stanu błogosławionego pani przemienia się w ciekawość, suczka nigdy dotąd nie widziała jeszcze dziecka. Gdy dane było jej to zrobić, zafascynowana zarówno urodą, jak i bezbronnością malca, przyrzeka sobie, że będzie się nim opiekować i go bronić.

Właściciele Lady wyjeżdżają w podróż, zostawiając swojego potomka pod opieką Ciotki Sary, sceptycznie nastawionej do psów. Za jej przyczyną cocker spanielce zostaje założony kaganiec. Przestraszona i wściekła Lady ucieka z domu, zaczepiając smyczą uwięzi o puszki. Groźne psy, widząc i słysząc obce zwierzę, atakują suczkę. Znajduje się w poważnym niebezpieczeństwie. Na miejscu zajścia pojawia się Tramp, który rusza Lady na ratunek, a następnie, wykazując się ogromną pomysłowością, pomaga jej uwolnić się od kagańca. Następnie organizuje kolację dla dwojga, a romantyczny wieczór kończy się wspólnie spędzoną nocą – między bohaterami rodzi się uczucie.

Tramp proponuje Lady dalsze wspólne przeżywanie przygód, ta odmawia jednak, mając na uwadze złożoną sobie obietnicę. Zrezygnowany kundel odprowadza suczkę pod dom. W drodze wpada na pomysł, jak wprowadzić odrobinę beztroski w poukładaną głowę towarzyszki; proponuje jej wspólne ganianie kur. Sytuację zauważa właściciel ptaków, który otwiera ogień w stronę psów. Oboje uciekają przed zagrożeniem, a zostająca w tyle Lady zostaje schwytana przez hycla, po czym przewieziona do schroniska, zgodnie z nowo wprowadzonymi w mieście zasadami. Gdy Tramp orientuje się, co zaszło, jest już za późno.

W schronisku Lady spotyka przyjaciół Trampa z ulicy. Uważają oni kundla za wzór do naśladowania. W trakcie wspólnej rozmowy zdradzają suczce, że mimo wielu swoich zalet ma on jedną jedyną wadę – jest kobieciarzem największym ze wszystkich. To zmienia dotychczasowy sposób postrzegania Trampa. Po wydostaniu się ze schroniska i ponownym spotkaniu kundelka nie słucha jego tłumaczeń i odrzuca przeprosiny. Smutny Tramp odchodzi z podwórka Lady, a chwilę później słyszy jej głośne wołanie o pomoc. Bez zastanowienia przybiega z powrotem, dowiadując się, że suczka zauważyła szczura wbiegającego do pokoju dziecka Jima. Jest to zagrożenie dla życia malca, a przywiązana do budy Lady nie może ruszyć mu na ratunek. Tramp włamuje się do mieszkania i śmiertelnie rani gryzonia, punktując w oczach suczki. Romantyczną scenę z udziałem zwierząt przerywa pojawienie się Ciotki Sary, która, myśląc, że kundel chciał skrzywdzić dziecko, wzywa hycla i natychmiast dzwoni do właścicieli Lady.

Przybyli na miejsce małżonkowie, znajdując zwłoki szczura, odtwarzają przebieg zdarzeń. Rozumiejąc, co się stało, ruszają zatrzymać powóz wiozący Trampa do schroniska. Podobnie czynią poinformowani o wszystkim przyjaciele Lady – Kilt[f] i były pies myśliwski Wiarus[g], który, wbrew pogłoskom, jakoby stracił węch, tropi konie i zatrzymuje je.

Akcja filmu kończy się w pierwsze urodziny suczki, która jest już żoną Trampa i matką trzech cocker spanielów i kundelka, którego dalsze losy zostały przybliżone w sequelu produkcji. Na szyi Trampa widnieje obroża i numerek.

Źródło: [5]

Obsada (głosy)[edytuj | edytuj kod]

i inni

Wersje polskie[edytuj | edytuj kod]

Wersja z 1961[edytuj | edytuj kod]

Wersja polska: Studio Opracowań Filmów w Łodzi
Reżyseria: Maria Olejniczak
Wystąpili:

i inni

Wersja z 1997[edytuj | edytuj kod]

Opracowanie wersji polskiej: Start International Polska
Reżyseria: Maria Piotrowska
Dialogi polskie: Krystyna Skibińska-Subocz
Teksty piosenek: Antoni Marianowicz
Kierownictwo muzyczne: Marek Klimczuk
Opieka artystyczna: Michał Wojnarowski
Wystąpili:

i inni

Lokalne tytuły[edytuj | edytuj kod]

źródło:[6]

kraje tytuły
 Stany Zjednoczone Lady and the Tramp[h] /

La dama y el vagabundo[i]

 Argentyna /

 Hiszpania /

 Peru

La dama y el vagabundo
 Węgry Susi és Tekergő
 Norwegia Lady og landstrykeren
 Słowenia Dama in potepuh[j]
 Szwecja Lady och lufsen
 Finlandia Kaunotar ja kulkuri[k] /

Lady och lufsen[l]

 Brazylia /

 Portugalia

A Dama e o Vagabundo
 Chorwacja Dama i skitnica
 Belgia De schone en de vagebond[m] /

La belle et le clochard[n]

 Włochy Lilli e il vagabondo
 Japonia Wan-wan monogatari[o] /

Bowwow Story[o]/

わんーわん ものがたり[p]

 Holandia Lady en de vagebond
 Turcja Leydi ile Sokak Köpeği[q] /

Leydinin Aşkı[r]

 Grecja I laidi kai o alitis[o]/

Η λαίδη και ο αλήτης[s]

 Serbia Maza i Lunja
 Austria /

 Niemcy /

 RFN

Susi und Strolch
 Dania Lady og vagabonden
 Francja La belle et le clochard
 Polska Zakochany kundel

Premiery w innych krajach[edytuj | edytuj kod]

Ścieżka dźwiękowa[edytuj | edytuj kod]

lp. tytuły oryginalne tytuły polskie[t]
1. Main Title (Bella Notte) /

The Wag of a Dog’s Tail

Piosenka tytułowa

(Bella Notte) /

Merdanie psiego ogona

2. Peace on Earth (Silent Night) Cicha jak śnieżynka
3. It Has a Ribbon /

Lady to Bed /

A Few Mornings Later

Tak, wstążkę ma /

Lady, do łóżka! /

Kilka poranków później

4. Sunday /

The Rat /

Morning Paper

Niedziela /

Sczur /

Poranna gazeta

5. A New Collar /

Jock & Trusty /

It’s Jim Dear

Nowa obróżka /

Kilt i Wiarus /

Kochany Jim

6. What a Day! /

Breakfast at Tony’s

Ładny dzionek! /

Śniadanie u Tony'ego

7. Warning /

Breakout /

Snob Hill /

A Wee Bairn

Obwieszczenie /

Ucieczka /

Rasowe toważycho /

Potomek

8. Countdown to B-Day Odliczanie do narodzin
9. Baby’s First Morning /

What Is a Baby /

La La Lu

Pierwszy dzień na świecie /

Cóż to jest dziecko? /

La La Lu (Mój śpioszku)

10. Going Away /

Aunt Sarah

Wyjazd /

Ciocia Sara

11. The Siamese Cat Song /

What’s Going on Down There

Piosenka kotów syjamskich /

Co się dzieje tam na dole?

12. The Muzzle /

Wrong Side of the Tracks

Kaganiec /

Ciemna strona torów

13. You Poor Kid /

He’s Not My Dog

Biedna kruszyna /

To nie mój pies!

14. Through the Zoo / A Log Puller Poprzez zoo /

Ciągarka do pni

15. Footloose and Collar-Free /

Belle Notte

Bez rodziny i kagańca /

Belle Notte

16. It’s Morning /

Ever Chase Chickens /

Caught

Już rano! /

Ganiałaś kiedy kury? /

Schwytana

17. Home Sweet Home Wszędzie dobrze

ale najlepiej w domu

18. The Pound Schronisko
19. What a Dog / He’s a Tramp Co za pies! /

Byle kto

20. In the Doghouse /

The Rat Returns /

Falsely Accused /

We’ve Got to Stop That Wagon /

Trusty’s Sacrifice

Przy budzie /

Powrót szczura /

Musimy zatrzymać ten wóz /

Poświęcenie Wariusa

21. Watch the Birdie /

Visitors

Ptaszek! /

Mamy gości

22. Finale (Peace on Earth) Piosenka finałowa

(Niech ta noc nam pokój da)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Zakochany kundel w bazie IMDb (ang.)
  2. Lady and the Tramp (1955) - Rotten Tomatoes, www.rottentomatoes.com [dostęp 2017-11-27] (ang.).
  3. 14 Things You Might Not Know About Lady and the Tramp, 22 czerwca 2015 [dostęp 2018-11-18] (ang.).
  4. 'Lady and the Tramp': 19 Things You (Probably) Didn't Know About the Disney Classic [dostęp 2018-11-18] (ang.).
  5. Zakochany Kundel, „Zakochany kundel Wiki” [dostęp 2018-11-18] (pol.).
  6. Zakochany kundel / Lady and the Tramp.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Chodzi o matkę dziecka i właścicielkę Lady. Tak właśnie nazywała się w oryginale. W pierwszej wersji polskiego dubbingu nazywała się Lily, natomiast w drugiej nie otrzymała żadnego imienia. Nie padło ono bowiem w żadnym dialogu.
  2. W niektórych wersjach językowych imię głównej bohaterki było zastępowane przez dialogistów charakterystycznym dla danego regionu (np. w Niemczech przechrzczono ją na Susi). W większości wypadków, w obu polskich tłumaczeniach również, nie zastosowano jednak takiego zabiegu. Oryginalne imię natomiast można rozumieć jako Dama.
  3. Podobne zabiegi co przy imieniu Lady były stosowane również tutaj. W niemieckim dubbingu Trump otrzymał imię Strolch, co po polsku można rozumieć jako Urwis lub Włóczęga. Oryginalne imię bohatera dosłownie brzmi Włóczęga.
  4. Tak brzmiały te słowa w wersji polskiej z 1995. W starym dubbingu wypowiedź jest następująca: A ty jedno sobie zapamiętaj: mało jest w sercu ludzkim miejsca na miłość i przywiązanie. Kiedy pojawia się dziecko, pies musi odejść.
  5. W nowej wersji polskiego dubbingu zrezygnowano z nadawania właścicielce Lady imiona – nie pojawia się ono w żadnym dialogu. W pierwszej wersji nosiła ona imię Lily.
  6. W pierwszej wersji dubbingowej Reks.
  7. W pierwszej wersji dubbingowej Lord.
  8. obowiązujący w USA tytuł w języku angielskim i jednocześnie tytuł oryginalny
  9. obowiązujący w USA tytuł w języku hiszpańskim
  10. Tytuł zastosowany przy wznowieniu
  11. obowiązujący w Finlandii tytuł w języku fińskim
  12. obowiązujący w Finlandii tytuł w języku szwedzkim
  13. obowiązujący w Belgii tytuł w języku niderlandzkim
  14. obowiązujący w Belgii tytuł w języku francuskim
  15. a b c pisownia alfabetem łacińskim
  16. pisownia w języku japońskim
  17. pisownia pełna
  18. pisownia alternatywna
  19. pisownia alfabetem greckim
  20. Nie istnieje źródło, które mogłoby wskazać na oficjalny polski tytuł soundtrack'ów. Mając na uwadze, iż większość z nich to fragmenty dialogów przy transkrypcji zostały użyte teksty z drugiej wersji dubbingowej. Poniższe tłumaczenia służą wyłącznie jako ułatwienie dla czytelników artykułu.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]