Zakon Calatrava

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zakon Calatrava
Herb zakonu
Pełna nazwa Rycerze z Calatravy Zakonu z Citeaux
Nazwa łacińska Militiae Calatravae Ordinis Cistercensis
Skrót zakonny Kalatrawensi
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Założyciel Rajmund z Fitero
Data założenia 1158
Data zatwierdzenia 1164
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Zamek Calatrava la Nueva (widok współczesny)

Zakon Calatrava (Kalatrawensi) – zakon rycerski utworzony w 1158 roku w Kastylii przez opata Rajmunda z Fitero i ojca Diego Velazqueza, z cysterskiego opactwa Fitero.

W 1147 Alfonsa VII, król Kastylii zdobył zamek Calatrava, strzegącego drogi pomiędzy Toledo a Kordobą. Początkowo osadził w nim templariuszy. Ci jednak bojąc się, że nie podołają zadaniu, zrzekli się odpowiedzialności, król zmuszony był szukać wśród swych poddanych, kogoś to przejąłby odpowiedzialność za Calatravę[1]. Wkrótce zgłosił się Rajmund, opat cysterskiego klasztoru w Fitero, w Nawarze, nowy król Kastylii Sancho III scedował, na rzecz jego i jego następców, zamek w 1158 roku. Cystersi z Calatravy połączyli służbę wojskową z regułą cysterską.

W roku 1164 papież Aleksander III uznał zakon i nadał mu regułę cysterską z dodanym obowiązkiem walki z niewiernymi. Reguła została ostatecznie potwierdzona przez papieża Innocentego III i kapitułę generalną cystersów w 1199 roku. Zakon podlegał opactwu w Morimond.

Cechą różniącą go od innych zakonów rycerskich było to, że nie wymagał od swoich członków potwierdzenia pochodzenia rycerskiego, a także, że jego członkowie byli prawdziwymi zakonnikami cysterskimi.

Mimo heroicznych wysiłków Calatrava została utracona przez zakon na rzecz muzułmanów w roku 1195. Dla zakonu zaczęły się trudne czasy i zdołał on się odrodzić dopiero po dłuższym okresie. Rekonkwista przyniosła w roku 1212 odzyskanie zamku Calatrava, który został oddany zakonowi. Udział w wojnach doprowadził do znacznego pomnożenia wpływów i zasobów zakonu, przekształcając go w potężną i niezależną od królów Kastylii instytucję. Spowodowało to starania monarchów kastylijskich Izabeli i Ferdynanda o podporządkowanie sobie zakonu. Działania te zostały uwieńczone sukcesem w 1487 roku, kiedy to na mocy bulli papieża Innocentego VIII zakon został podporządkowany koronie hiszpańskiej, choć nie przeobraził się w zakon dynastyczny.

Z czasem zakon przekształcił się w stowarzyszenie ludzi, których król chciał uhonorować za zasługi dla monarchii. W 1540 roku papież Paweł II pozwolił żenić się członkom zakonu. Po wiekach zmiennych losów w roku 1838 zakon Calatrava faktycznie przestał istnieć.

Strój zakonny został zatwierdzony w 1164 roku przez papieża Aleksandra III i obejmował zmodyfikowany, skrócony, cysterski biały habit przystosowany do jazdy i walki konnej. Początkowo stroju nie wyróżniały żadne specjalne symbole. Dopiero w 1397 roku został wprowadzony charakterystyczny, czerwony krzyż, a od około 1400 roku krótka ciemnoszara lub czarna tunika z krzyżem zakonnym na lewej piersi.

Obecnie istnieje w postaci orderowego bractwa rycerskiego, którego wielkim mistrzem jest Jan Karol, Król Hiszpanii. Prezydentem Rady Czterech Zakonów jest Karol, Książę Obojga Sycylii, Parmy i Kalabrii, a wielkim komandorem – Książę Granady i Egi.

W XIII wieku prawdopodobnie cystersi z Oliwy osadzili kilku rycerzy zakonnych w Tymawie, położonej w pobliżu granicy z Prusami.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. O'Callaghan F., A history of medieval Spain, s. 238.