Zakrzewo (powiat złotowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zakrzewo
Herb
Herb Zakrzewa
szkoła im.ks.Domańskiego, rok 1969
szkoła im.ks.Domańskiego, rok 1969
Państwo  Polska
Województwo wielkopolskie
Powiat złotowski
Gmina Zakrzewo
Liczba ludności 1620
Strefa numeracyjna (+48) 67
Kod pocztowy 77-424
Tablice rejestracyjne PZL
SIMC 0533989
Położenie na mapie gminy Zakrzewo
Mapa lokalizacyjna gminy Zakrzewo
Zakrzewo
Zakrzewo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zakrzewo
Zakrzewo
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Zakrzewo
Zakrzewo
Ziemia 53°24′39″N 17°09′18″E/53,410833 17,155000
Strona internetowa miejscowości

Zakrzewo (niem. Zakrzewo) – wieś krajeńska w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie złotowskim, w gminie Zakrzewo przy drodze wojewódzkiej nr 188. Miejscowość leży przy strategicznie ważnej do 1945 r linii kolejowej (dawnej "Ostbahn" z Królewca) Tczew-Küstrin Kietz, a dokładniej na jej odcinku Chojnice-Piła.

Nazwa miejscowości[edytuj]

W roku 1935 niemieckie władze nazistowskie dokonały zmiany historycznej nazwy Zakrzewo na nazwę Buschdorf, brzmiącą bardziej "niemiecko"[1]: Busch – krzak, krzew, Dorf – wieś. Przemianowanie to dokonane zostało nie bez trudności[2]: na taką zmianę trzeba było formalnej zgody miejscowej rady gminnej, która w Zakrzewie do roku 1925 składała się z samych Polaków, a i potem, do r. 1935, stosu­nek liczbowy Polaków do Niemców w niej był jak około 9:1. Jurysdykcji władzy gminnej nie podlegało jednak nazewnictwo obiektów kolejowych, toteż zmiany nazwy stacji kolejowej w tej wsi dokonano już w roku 1925; kiedy w pewien czas po przemianowaniu dworca landrat jako przewodniczący wydziału powiatowego zaproponował przemianowanie również przynajmniej miejscowej poczty (było bowiem dość para­doksalne, że bilet kolejowy kupowało się do Buschdorf, a list adresowało się do Zakrzewa), rada gminna nie zgodziła się na ten projekt. W lutym 1928 r. landrat raz jeszcze zażądał zmiany nazwy wsi, tym razem jednak oferując przyłączenie do gminy 200 morgów lasu. I tym razem jednak rada gmin­na nie dała się przekonać, oferta nie została przyjęta: wieś nadal nazywała się Zakrzewo, a stacja kolejowa – Buschdorf. Ustawą samorzą­dową z 30 stycznia 1935 r., która wprowadziła zasadę nomi­nacji w ustalaniu składu rady gminnej, władze niemieckie doprowadziły do sytuacji, że pomimo większości polskiej we wsi, to do jej rady gminnej wchodził już tylko jeden Polak, który nie był w stanie przeszkodzić uchwale o zmianie nazwy Zakrze­wo na Buschdorf. Związek Polaków w Niemczech zaprotestował prze­ciwko temu postępowaniu w ministra spraw wewnętrznych, lecz dowiedział się, że przemianowanie Zakrzewa nastąpiło na podstawie rzekomo jednomyślnej uchwały rady gminnej. Dalsze protesty zaprzeczające temu nieprawdziwemu uzasadnieniu nie odniosły już skutku i do końca II wojny światowej wieś nazywała się Buschdorf. Przywrócona w 1945 nazwa Zakrzewo została administracyjnie zatwierdzona 12 listopada 1946[3].

Historia[edytuj]

W latach 1772-1945 pod panowaniem Prus. Silny ośrodek polskości, w którym działał ks. dr. Bolesław Domański. Po wojnie także osiedlili się Polacy z innych regionów Polski.

W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa pilskiego.

Przed wojną dzięki inicjatywie księdza Bolesława Domańskiego w Zakrzewie powstał silny ruch spółdzielczy, kulturalny i sportowy. Większość zapoczątkowanych wtedy inicjatyw jest kontynuowana i rozwijana: Spółdzielczy Bank Ludowy, Gminna Spółdzielnia Samopomoc Chłopska, Dom Polski, Chór Tęcza i Klub Sportowy Jedność.

W grudniu 1937 Rada Naczelna Związku Polaków w Niemczech przygotowując organizowany w marcu 1938 w Berlinie zjazd Związku ogłosiła tzw. "Odezwę Zakrzewską" skierowaną do rodaków w Niemczech; podpisał ją m.in. ksiądz Bolesław Domański będący wtedy przewodniczącym V Dzielnicy Związku Polaków w Niemczech[4].

Kościół[edytuj]

W Zakrzewie znajduje się kościół pod wezwaniem Marii Magdaleny.

Oświata[edytuj]

  • Publiczna Szkoła Podstawowa im. ks. dr Bolesława Domańskiego
  • Gimnazjum im. Zjednoczonej Europy
  • Przedszkole Publiczne im. Królewny Śnieżki

Osoby związane z Zakrzewem[edytuj]

  • Z Zakrzewem była związana artystka Janina Kłopocka, której malowidła zdobią salę widowiskową w Domu Polskim. Janina Kłopocka zaprojektowała również Rodło – symbol graficzny Związku Polaków w Niemczech.

Ciekawostki[edytuj]

W Zakrzewie odbywa się znana impreza muzyczna Blues Express.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. po dojściu Hitlera do władzy sztuczne zniemczanie nazw miejscowości dotknęło znaczne obszary ówczesnych Niemiec
  2. Informacje na ten temat podaje Henryk Zieliński w swojej pracy Polacy i polskość ziemi złotowskiej w latach 1918-1939, rozdz. VII, str. 155; powołuje się tam na A. Krajna-Wielatowskiego "Ziemia Złotowska"
  3. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)
  4. podczas samego zjazdu wygłosił w 1938 płomienne patriotyczne przemówienie, którego nagranie zachowało się do dzisiaj

Bibliografia[edytuj]

  • Edmund Osmańczyk: Niezłomny proboszcz z Zakrzewa. Warszawa: Czytelnik, 1989. ISBN 83-07-01992-3.