Zalesie Dolne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Zalesie Dolne – kiedyś samodzielna miejscowość, w której skład wchodziły dzielnice: Zalesie Las, Zalesie Ogród oraz Zalesie Adamów. Od 1 lipca 1952 roku dzielnica podwarszawskiego Piaseczna.

Zalesie Dolne powstało w wyniku parcelacji dóbr wilanowskich w okresie dwudziestolecia międzywojennego na fali mody miast-lasów i miast ogrodów. O wyróżniającej się tożsamości tego miejsca decyduje fakt, że do dzisiaj układy urbanistyczne 3 osiedli składających się na Zalesie Dolne pozostały w zasadzie nie zmienione. Otaczające je od strony wschodniej tereny „Górek Szymona” i dolina rzeki Jeziorki wraz ze stawami żabienieckimi, aż do Ośrodka „Wisła” stanowią unikatowy, cenny przyrodniczo i krajobrazowo obszar.

Tadeusz Żmudziński w drugiej połowie lat dwudziestych XX wieku pisał o Zalesiu Dolnym: „tu, gdzie wszystko przecież jakby umyślnie składa się po temu, by stworzyć rozkoszny zakątek, poświęcony wytchnieniu i pokrzepieniu zdrowia. Gdzie znajdziecie taką ziemię i takie powietrze, i takie lasy jak w Piasecznie i jego najbliższej okolicy; gdzie znajdziecie warunki przyrody, które by w stopniu równie wybitnym odpowiadały wymaganiom zdrowotności? Wysokie położenie nad poziomem morza, grunt przepuszczalny, a mimo to obfitujący w wodę do picia i do kąpieli, osłona przed wiatrami, powietrze, nasycone balsamiczną wonią i przepojone ozonem sosnowych lasów – to są skarby, których nikomu (...) marnować nie wolno.”[1]

Znane obiekty[edytuj | edytuj kod]

Willa "Siedziba"
Tablica informacyjna upamiętniająca szkołę założoną przez Ewę Krauze w willi "Siedziba"
  1. Szkoła Podstawowa nr 2 im. Ewy Krauze popularnie zwana "Krauzówką", wybudowana w czynie społecznym i oddana do użytku w 1955 roku, dzięki staraniom i pracy patronki.
  2. Szkoła średnia: aktualnie Zespół Szkół nr 2 im. Emilii Plater, dawniej Liceum Ogólnokształcące "Platerówka".
  3. Kościół murowany: kamień węgielny pod nowy murowany kościół położył w połowie sierpnia 1980 kardynał Stefan Wyszyński. Nowoczesna bryła projektu Andrzeja Piłatowskiego i Wojciecha Szymborskiego doskonale wpisuje się w leśne otoczenie.
  4. Tablica poświęcona pamięci Leony, Józefa i Tadeusza Zawadzkich na zewnętrznej ścianie kościoła w Zalesiu Dolnym.
  5. Zabytkowy budynek stacji kolejki wąskotorowej.
  6. "Dom Zośki": drewniana willa projektu Karola Sicińskiego z 1929 roku, zakupiona przez prof. Józefa Zawadzkiego. Nazwa pochodzi od pseudonimu konspiracyjnego syna profesora Tadeusza Zawadzkiego „Zośki”. Willa posiada szczególną wartość historyczną ze względu na powiązanie z rodziną Zawadzkich, której zaangażowanie w sprawy kraju sprawiło, że willa stała się miejscem spotkań konspiracyjnych najwyższych działaczy Polskiego Państwa Podziemnego. W czasie okupacji bywali tutaj m.in. Aleksander Kamiński, Piotr Pomian, Jan Zieja, a nawet przez pewien czas generał Stefan Rowecki ps. Grot.[2]. Willa wpisana do rejestru zabytków.
  7. Willa "Siedziba": drewniana willa projektu Karola Sicińskiego. Wybudowana w połowie lat dwudziestych dla Heleny i Władysława Radwanów. W 1927 roku założono w niej Towarzystwo Przyjaciół Miasta-Lasu Zalesie. W czasie okupacji willa była wykorzystywana jako szpital polowy, potem była miejscem tajnego nauczania. Po wojnie, w tym domu Ewa Krauze założyła pierwszą szkołę podstawową w Zalesiu Dolnym (tzw. "Stara Krauzówka"). Willa wpisana do rejestru zabytków.
  8. Wille z lat 30. XX wieku:
  • willa „Runo” z 1933 roku (proj. Borys von Zinserling, willa w stylu „okrętowym”);
  • replika willi „Pod skrzydłami” ( proj. oryginalny Marian Lalewicz);
  • willa przy ul Anny Jagiellonki 17 (z detalem w stylu Art. deco);
  • willa „Jast” z 1933 roku;
  • willa „Halusin” z 1932 ( proj. Karol Siciński);
  • willa przy ul Jodłowej 2.

Osoby związane z miejscowością[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Zawadzki - ps. Zośka, bohater książki Aleksandra Kamińskiego "Kamienie na szaniec"
  • Józef Zawadzki
  • Leona Zawadzka
  • Anna Zawadzka
  • Józef Wilkoń – ma tu swój dom i pracownię.
  • Wanda Dąbrowska – ps. Jan Dewan. W 1932 roku Wanda i Wacław Dąbrowscy nabyli działkę w Zalesiu. W 1937 została na niej wzniesiona willa w stylu dworkowym "Kropka". Dąbrowscy, zakochani w Zalesiu, związani byli z tym miejscem do końca życia[2].
  • Wacław Dąbrowski
  • Maria Dąbrowska – szwagierka Wacława Dąbrowskiego i przyjaciółka domu. Chętnie bywała w willi "Kropka" . O swoich wizytach w latach trzydziestych, czterdziestych i w czasie okupacji pisze w swoich Dziennikach[3].

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Domy i wille budowano i buduje się tu wśród starego lasu. Mieszkańcy oraz odwiedzający mogą podziwiać piękny krajobraz kulturowy. Przyroda i cywilizacja uzupełniają się tutaj wzajemnie.

Na terenie Zalesia Adamowa występuje cenny drzewostan w postaci mazowieckiej odmiany grądu, reprezentowanego przez drzewostany dębowo – grabowe z udziałem lipy i klonu. Są to cieniste lasy z bogatym runem i rozwiniętą dolną warstwą krzewów.

Na terenach piasków wydmowych w okolicach Górek Szymona występują najczęściej sosny pospolite oraz charakterystyczne sosny karłowate.

Na terenie Zalesia znajduje się 37 pomników przyrody, co stanowi większość pomników przyrody zarejestrowanych na terenie gminy Piaseczno – gł. dąb szypułkowy Quercus robur i sosna pospolita Pinus silvestris. 16 hektarów zajmują ogólnodostępne parki leśne, w tym chętnie odwiedzane przez mieszkańców Piaseczna Górki Szymona.

Organizacje społeczne[edytuj | edytuj kod]

Towarzystwo Przyjaciół Zalesia Dolnego – stowarzyszenie obywatelskie powołane do życia w 1991 roku jako kontynuator i spadkobierca tradycji działającego w okresie II Rzeczypospolitej (od 12 września 1927 roku do wybuchu II wojny światowej) Towarzystwa Przyjaciół Miasta-Lasu Zalesie. Celem Towarzystwa Przyjaciół Zalesia Dolnego jest prowadzenie działalności zmierzającej do zaspokojenia duchowych, intelektualnych i kulturalnych potrzeb lokalnej społeczności oraz inicjowanie działań mających na cele wszechstronny rozwój Zalesia Dolnego[4].

Wydarzenia kulturalne[edytuj | edytuj kod]

Festiwal Otwarte Ogrody w Zalesiu Dolnym – impreza organizowana dorocznie pod koniec sierpnia przez Towarzystwo Przyjaciół Zalesia Donego od 2008 roku. Mieszkańcy Zalesia otwierają swoje prywatne ogrody, gdzie odbywają się spotykania o charakterze kulturalnym, integracyjnym i edukacyjnym. Organizowane są wystawy, koncerty, warsztaty, dyskusje oraz wycieczki. Festiwal ma na celu:

  • dyskusję na poziomie społeczności lokalnej na temat ochrony dziedzictwa i środowiska naturalnego dla przyszłych pokoleń;
  • integrację i zrównoważony rozwoj społeczności lokalnej;
  • promocję miejscowości;
  • wzmacnianie współpracy pomiędzy "miastami-ogrodami" położonymi wokół Warszawy i w innych częściach Polski w celu wymiany doświadczeń i wspólnego realizowania projektów w oparciu o filozofię zrównoważonego rozwoju;
  • wypracowanie międzynarodowego programu współpracy dla miejscowości biorących udział w projekcie[5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. T. J. Żmudziński, Piaseczno. Miasto królewskie i narodowe 1429-1833. Część I: od X.X. Mazowieckich do Odrodzenia Polski., Zarząd Miasta Piaseczno, Piaseczno 1933
  2. M. Walczykowska, Zalesie Dolne nasze miejsce na ziemi zeszyt II, Piaseczno 2009, 66
  3. M. Walczykowska, Zalesie Dolne nasze miejsce na ziemi zeszyt II, Piaseczno 2009, 67-68
  4. Statut Towarzystwa Przyjaciół Zalesia Dolnego
  5. otwarteogrody.pl

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Mirosława Walczykowska, Zalesie Dolne nasze miejsce na ziemi. zeszyt II, Piaseczno: Biuro Promocji i Informacji Gminy Piaseczno, Piaseczno 2009.
  2. Mirosława Walczykowska, Zofia Gola-Podkowińska, Irena Krowicka, Bogumił Zieliński, Zalesie Dolne nasze miejsce na ziemi. zeszyt I: Zalesie przed wojną. Historia "Platerówki"., Piaseczno: Biuro Promocji i Informacji Gminy Piaseczno, Piaseczno 2004
  3. Zalesie Dolne, kwartalnik, Towarzystwo Przyjaciół Zalesia Dolnego, Piaseczno 2010
  4. Tadeusz Jan Żmudziński, Piaseczno. Miasto królewskie i narodowe 1429-1833. Część I: od X.X. Mazowieckich do Odrodzenia Polski., Zarząd Miasta Piaseczno, Piaseczno 1933

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]