Zalesie Dolne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zalesie Dolne
część miasta Piaseczna
Ilustracja
Stacja kolei wąskotorowej Zalesie Dolne w Piasecznie
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Miasto Piaseczno
W granicach Piaseczna od 1 lipca 1952
SIMC 0921473
Położenie na mapie Piaseczna
Mapa konturowa Piaseczna, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Zalesie Dolne”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Zalesie Dolne”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Zalesie Dolne”
Położenie na mapie powiatu piaseczyńskiego
Mapa konturowa powiatu piaseczyńskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Zalesie Dolne”
Położenie na mapie gminy Piaseczno
Mapa konturowa gminy Piaseczno, w centrum znajduje się punkt z opisem „Zalesie Dolne”
52°03′12″N 20°59′18″E/52,053333 20,988333
Portal Polska

Zalesie Dolne (dawn. Miasto-Las Zalesie[1]) – kiedyś samodzielna miejscowość, w której skład wchodziły dzielnice: Zalesie Las, Zalesie Ogród oraz Zalesie Adamów. Od 1 lipca 1952 roku część podwarszawskiego Piaseczna.

Zalesie Dolne powstało w wyniku parcelacji dóbr wilanowskich w okresie dwudziestolecia międzywojennego na fali mody miast-lasów i miast ogrodów. O wyróżniającej się tożsamości tego miejsca decyduje fakt, że do dzisiaj układy urbanistyczne 3 osiedli składających się na Zalesie Dolne pozostały w zasadzie nie zmienione. Otaczające je od strony wschodniej tereny „Górek Szymona” i dolina rzeki Jeziorki wraz ze stawami żabienieckimi, aż do Ośrodka „Wisła” stanowią unikatowy, cenny przyrodniczo i krajobrazowo obszar.

Tadeusz Żmudziński w drugiej połowie lat dwudziestych XX wieku pisał o Zalesiu Dolnym: „tu, gdzie wszystko przecież jakby umyślnie składa się po temu, by stworzyć rozkoszny zakątek, poświęcony wytchnieniu i pokrzepieniu zdrowia. Gdzie znajdziecie taką ziemię i takie powietrze, i takie lasy jak w Piasecznie i jego najbliższej okolicy; gdzie znajdziecie warunki przyrody, które by w stopniu równie wybitnym odpowiadały wymaganiom zdrowotności? Wysokie położenie nad poziomem morza, grunt przepuszczalny, a mimo to obfitujący w wodę do picia i do kąpieli, osłona przed wiatrami, powietrze, nasycone balsamiczną wonią i przepojone ozonem sosnowych lasów – to są skarby, których nikomu (...) marnować nie wolno.”[2]

Historia administracyjna[edytuj | edytuj kod]

Dawniej samodzielna miejscowość, do 1952 w gminie Jazgarzew w powiecie grójeckim. 20 października 1933 utworzono gromadę Miasto Las Zalesie w granicach gminy Jazgarzew, składającą się z samego letniska Miasto Las Zalesie[3].

Podczas II wojny światowej w Generalnym Gubernatorstwie, w dystrykcie warszawskim. W 1943 gromada Miasto-Las Zalesie liczyła 637 mieszkańców[4].

1 lipca 1952 gromadę Miasto Las Zalesie wyłączono z gminy Jazgarzew i włączono do Piaseczna[5] w nowo utworzonym powiecie piaseczyńskim[6].

Znane obiekty[edytuj | edytuj kod]

Willa "Siedziba"
Tablica informacyjna upamiętniająca szkołę założoną przez Ewę Krauze w willi "Siedziba"
  1. Szkoła Podstawowa nr 2 im. Ewy Krauze popularnie zwana "Krauzówką", wybudowana w czynie społecznym i oddana do użytku w 1955 roku, dzięki staraniom i pracy patronki.
  2. Szkoła średnia: aktualnie Zespół Szkół nr 2 im. Emilii Plater, dawniej Liceum Ogólnokształcące "Platerówka".
  3. Kościół murowany: kamień węgielny pod nowy murowany kościół położył w połowie sierpnia 1980 kardynał Stefan Wyszyński. Nowoczesna bryła projektu Andrzeja Piłatowskiego i Wojciecha Szymborskiego doskonale wpisuje się w leśne otoczenie.
  4. Tablica poświęcona pamięci Leony, Józefa i Tadeusza Zawadzkich na zewnętrznej ścianie kościoła w Zalesiu Dolnym.
  5. Zabytkowy budynek stacji kolejki wąskotorowej.
  6. "Dom Zośki": drewniana willa projektu Karola Sicińskiego z 1929 roku, zakupiona przez prof. Józefa Zawadzkiego. Nazwa pochodzi od pseudonimu konspiracyjnego syna profesora Tadeusza Zawadzkiego „Zośki”. Willa posiada szczególną wartość historyczną ze względu na powiązanie z rodziną Zawadzkich, której zaangażowanie w sprawy kraju sprawiło, że willa stała się miejscem spotkań konspiracyjnych najwyższych działaczy Polskiego Państwa Podziemnego. W czasie okupacji bywali tutaj m.in. Aleksander Kamiński, Piotr Pomian, Jan Zieja, a nawet przez pewien czas generał Stefan Rowecki ps. Grot.[2]. Willa wpisana do rejestru zabytków.
  7. Willa "Siedziba": drewniana willa projektu Karola Sicińskiego. Wybudowana w połowie lat dwudziestych dla Heleny i Władysława Radwanów. W 1927 roku założono w niej Towarzystwo Przyjaciół Miasta-Lasu Zalesie. W czasie okupacji willa była wykorzystywana jako szpital polowy, potem była miejscem tajnego nauczania. Po wojnie, w tym domu Ewa Krauze założyła pierwszą szkołę podstawową w Zalesiu Dolnym (tzw. "Stara Krauzówka"). Willa wpisana do rejestru zabytków.
  8. Willa "Sanoczanka": zamieszkiwał w niej pochodzący z Sanoka Władysław Studziński[7][8].
  9. Wille z lat 30. XX wieku:
  • willa „Runo” z 1933 roku przy ulicy Dębowej (proj. Borys von Zinserling, willa w stylu „okrętowym”);
  • replika willi „Pod skrzydłami” ( proj. oryginalny Marian Lalewicz);
  • willa przy ul Anny Jagiellonki 17 (z detalem w stylu art déco);
  • willa „Jast” z 1933 roku;
  • willa „Halusin” z 1932 ( proj. Karol Siciński);
  • willa przy ul Jodłowej 2.

Osoby związane z miejscowością[edytuj | edytuj kod]

  • Maria Dąbrowska – szwagierka Wacława Dąbrowskiego i przyjaciółka domu. Chętnie bywała w willi "Kropka" . O swoich wizytach w latach trzydziestych, czterdziestych i w czasie okupacji pisze w swoich Dziennikach[9].
  • Wacław Dąbrowski
  • Wanda Dąbrowska – ps. Jan Dewan. W 1932 roku Wanda i Wacław Dąbrowscy nabyli działkę w Zalesiu. W 1937 została na niej wzniesiona willa w stylu dworkowym "Kropka". Dąbrowscy, zakochani w Zalesiu, związani byli z tym miejscem do końca życia[10].
  • Lech Koliński – architekt, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie
  • Kuba Sienkiewicz – lekarz neurolog, muzyk, lider zespołu "Elektryczne Gitary".
  • Józef Wilkoń – ma tu swój dom i pracownię.
  • Stefan Wyszyński – kardynał, Prymas Polski. W Zalesiu Dolnym przy ulicy Modrzewiowej mieszkali ojciec i siostra Prymasa. Druga siostra mieszkała przy ulicy Kordeckiego. Siostra Prymasa Stanisława Jarosz była nauczycielką w miejscowej szkole.
  • Anna Zawadzka
  • Józef Zawadzki
  • Leona Zawadzka
  • Tadeusz Zawadzki - ps. Zośka, bohater książki Aleksandra Kamińskiego "Kamienie na szaniec"

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Domy i wille budowano i buduje się tu wśród starego lasu. Mieszkańcy oraz odwiedzający mogą podziwiać piękny krajobraz kulturowy. Przyroda i cywilizacja uzupełniają się tutaj wzajemnie.

Na terenie Zalesia Adamowa występuje cenny drzewostan w postaci mazowieckiej odmiany grądu, reprezentowanego przez drzewostany dębowo – grabowe z udziałem lipy i klonu. Są to cieniste lasy z bogatym runem i rozwiniętą dolną warstwą krzewów.

Na terenach piasków wydmowych w okolicach Górek Szymona występują najczęściej sosny pospolite oraz charakterystyczne sosny karłowate.

Na terenie Zalesia znajduje się 37 pomników przyrody, co stanowi większość pomników przyrody zarejestrowanych na terenie gminy Piaseczno – gł. dąb szypułkowy Quercus robur i sosna pospolita Pinus silvestris. 16 hektarów zajmują ogólnodostępne parki leśne, w tym chętnie odwiedzane przez mieszkańców Piaseczna Górki Szymona.

Organizacje społeczne[edytuj | edytuj kod]

Towarzystwo Przyjaciół Zalesia Dolnego – stowarzyszenie obywatelskie powołane do życia w 1991 roku jako kontynuator i spadkobierca tradycji działającego w okresie II Rzeczypospolitej (od 12 września 1927 roku do wybuchu II wojny światowej) Towarzystwa Przyjaciół Miasta-Lasu Zalesie. Celem Towarzystwa Przyjaciół Zalesia Dolnego jest prowadzenie działalności zmierzającej do zaspokojenia duchowych, intelektualnych i kulturalnych potrzeb lokalnej społeczności oraz inicjowanie działań mających na cele wszechstronny rozwój Zalesia Dolnego[11].

Wydarzenia kulturalne[edytuj | edytuj kod]

Festiwal Otwarte Ogrody w Zalesiu Dolnym – impreza organizowana dorocznie pod koniec sierpnia przez Towarzystwo Przyjaciół Zalesia Dolnego od 2008 roku. Mieszkańcy Zalesia otwierają swoje prywatne ogrody, gdzie odbywają się spotykania o charakterze kulturalnym, integracyjnym i edukacyjnym. Organizowane są wystawy, koncerty, warsztaty, dyskusje oraz wycieczki. Festiwal ma na celu:

  • dyskusję na poziomie społeczności lokalnej na temat ochrony dziedzictwa i środowiska naturalnego dla przyszłych pokoleń;
  • integrację i zrównoważony rozwój społeczności lokalnej;
  • promocję miejscowości;
  • wzmacnianie współpracy pomiędzy "miastami-ogrodami" położonymi wokół Warszawy i w innych częściach Polski w celu wymiany doświadczeń i wspólnego realizowania projektów w oparciu o filozofię zrównoważonego rozwoju;
  • wypracowanie międzynarodowego programu współpracy dla miejscowości biorących udział w projekcie[12].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Warszawski Dziennik Wojewódzki : dla obszaru Województwa Warszawskiego. 1933, nr 14
  2. T. J. Żmudziński, Piaseczno. Miasto królewskie i narodowe 1429-1833. Część I: od X.X. Mazowieckich do Odrodzenia Polski., Zarząd Miasta Piaseczno, Piaseczno 1933
  3. Warszawski Dziennik Wojewódzki: dla obszaru Województwa Warszawskiego. 1933, nr 14, poz. 136
  4. Gemeinde- und Dorfverzeichnis für das Generalgouvernement (1943)
  5. Dz.U. z 1952 r. nr 26, poz. 177
  6. Dz.U. z 1952 r. nr 27, poz. 185
  7. Mira Walczykowska. Czy wiesz, że w Zalesiu Dolnym w 1939 roku było ok. 30 abonamentów telefonicznych?. „Zalesie Dolne”, s. 15, Nr 7/2012. 
  8. Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 147.
  9. M. Walczykowska, Zalesie Dolne nasze miejsce na ziemi zeszyt II, Piaseczno 2009, 67-68
  10. M. Walczykowska, Zalesie Dolne nasze miejsce na ziemi zeszyt II, Piaseczno 2009, 66
  11. Statut Towarzystwa Przyjaciół Zalesia Dolnego
  12. otwarteogrody.pl

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Mirosława Walczykowska, Zalesie Dolne nasze miejsce na ziemi. zeszyt II, Piaseczno: Biuro Promocji i Informacji Gminy Piaseczno, Piaseczno 2009.
  2. Mirosława Walczykowska, Zofia Gola-Podkowińska, Irena Krowicka, Bogumił Zieliński, Zalesie Dolne nasze miejsce na ziemi. zeszyt I: Zalesie przed wojną. Historia "Platerówki"., Piaseczno: Biuro Promocji i Informacji Gminy Piaseczno, Piaseczno 2004
  3. Zalesie Dolne, kwartalnik, Towarzystwo Przyjaciół Zalesia Dolnego, Piaseczno 2010
  4. Tadeusz Jan Żmudziński, Piaseczno. Miasto królewskie i narodowe 1429-1833. Część I: od X.X. Mazowieckich do Odrodzenia Polski., Zarząd Miasta Piaseczno, Piaseczno 1933

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]