Zamach na Kiro Gligorowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zamach na Kiro Gligorowa
Ilustracja
Samochód prezydenta tuż po zamachu
Państwo  Macedonia
Miejsce Skopje
Data 3 października 1995
Godzina 9:50
Liczba zabitych 2 osoby
Liczba rannych 4 osoby
Typ ataku Zamach bombowy
Sprawca Nieznany
Położenie na mapie Skopje
Mapa konturowa Skopje, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „miejsce zdarzenia”
Położenie na mapie Macedonii Północnej
Mapa konturowa Macedonii Północnej, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „miejsce zdarzenia”
Ziemia41°59′30,66″N 21°25′46,53″E/41,991850 21,429592

Zamach bombowy w Skopju – zamach, który miał miejsce 3 października 1995 roku w centrum Skopje. Celem ataku był pierwszy prezydent MacedoniiKiro Gligorow. W wyniku wybuchu bomby zginęły 2 osoby, a 4 zostały ranne. Kiro Gligorow został poważnie ranny w głowę, a obowiązki prezydenta przejął przewodniczący parlamentu – Stojan Andow.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

3 października 1995 roku Kiro Gligorow jechał opancerzonym mercedesem do Pałacu Zgromadzenia. Gdy o 9:50 przejeżdżał niedaleko hotelu Bristol, w stojącym przy drodze Citroënie Ami eksplodował zdalnie zdetonowany 20-kilogramowy ładunek wybuchowy. Tuż przed wybuchem prezydencki samochód został zablokowany przez Zastavę 750[1][2][3]. W wybuchu zginął kierowca Aleksandar Spirowski oraz przechodzień Hristo Hristomanow. Rannych zostało dwóch przechodniów, Klime Korobar i Jowan Atanasowski, ochroniarz prezydenta – Ilco Teowski oraz sam prezydent, który został trafiony odłamkami w głowę oraz stracił wzrok w prawym oku[1][2][4]. Eksplozja uszkodziła także szyby w pobliskich budynkach[5].

Skutki[edytuj | edytuj kod]

W wyniku ataku Gligorow został ciężko ranny i nie mógł sprawować swojej funkcji[6]. Operację usunięcia odłamków z głowy przeprowadził neurochirurg Jowica Ugrinowski w Centrum Klinicznym w Skopju[7][8]. 4 października przewodniczący parlamentu, Stojan Andow, zgodnie z konstytucją przejął obowiązki prezydenta[9]. 17 listopada Gligorow powrócił do sprawowanej wcześniej funkcji. W wyniku zamachu miał wiele blizn na twarzy oraz stracił wzrok w prawym oku[4].

Śledztwo[edytuj | edytuj kod]

Podczas dochodzenia mającego na celu schwytanie sprawców sprawdzono 30 850 samochodów, przeszukano 15 tys. budynków i 19 tys. osób, a 188 tys. osób zostało wylegitymowanych[1]. Zamknięte zostały wszystkie przejścia graniczne Macedonii, a na wszystkich drogach wokół Skopje ustawiono punkty kontrolne. Początkowe doniesienia prasowe o rzekomym odnalezieniu zamachowców nie potwierdziły się[5]. Po przesłuchaniu podejrzani zostali wypuszczeni z aresztu[1]. Mimo śledztwa, nie udało się wykryć sprawców ataku[10]. Lubomir Frczkoski, pełniący w tym czasie funkcję ministra spraw wewnętrznych, oskarżył o przeprowadzenie zamachu Iliję Pawłowa, bułgarskiego biznesmena związanego z mafią[11]. Podejrzenia nie potwierdziły się i rok później Pawłow spotkał się z Gligorowem[12]. Frczkoski sugerował później, że zamach mógł zostać zlecony przez macedońskie służby specjalne[13]. Powoływał się na rzekomego świadka będącego byłym funkcjonariuszem policji, który 2 października 1995 roku zrobił zdjęcie Citroëna Ami wykorzystanego w zamachu dzień później[14]. Prokurator Lupczo Swrgowski nie zgodził się na wznowienie śledztwa, argumentując, że zdjęcie zostało wykonane przez niemieckiego profesora przebywającego wówczas w Skopju[15]. Nie potwierdzono także informacji mówiącej, że samochód został zakupiony w Serbii[15].

W listopadzie 2008 roku szef policji kryminalnej Republiki Serbskiej, Gojko Vasić, potwierdził, że zamachy na Kiro Gligorowa i Ivo Pukanića, chorwackiego dziennikarza zabitego 23 października 2008 roku w Zagrzebiu, przeprowadzono w podobny sposób[16]. Według byłego przewodniczącego parlamentu, Stojana Andowa, zamach na Gligorowa mógł zlecić prezydent Serbii Slobodan Milošević. Powodem miało być podpisanie 13 września 1995 roku tymczasowego porozumienia między Macedonią a Grecją, co według Andowa osłabiało wpływy Federalnej Republiki Jugosławii w tym kraju[3][17][18]. Dzień przed zamachem Gligorow spotkał się z Miloševiciem w Belgradzie[11].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Twenty Years from President Gligorov's Assassination Attempt (ang.). independent.mk, 2015-10-03. [dostęp 2017-02-07].
  2. a b Eighteen years after the attack for assassination over President Gligorov (ang.). kurir.mk, 2013-10-03. [dostęp 2017-02-07].
  3. a b Macedonian president critically injured in car bomb attack (ang.). CNN, 1995-10-04. [dostęp 2017-02-07].
  4. a b Kiro Gligorov, Macedonian independence leader dead (ang.). BBC News, 2012-01-02. [dostęp 2017-02-07].
  5. a b ASSASSINATION ATTEMPT ON PRESIDENT KIRO GLIGOROV (ang.). hri.org. [dostęp 2017-02-07].
  6. 18 years ago on this day was committed an attack on the first Macedonian President – Kiro Gligorov. (gallery) (ang.). english.republika.mk, 2013-10-03. [dostęp 2017-02-07].
  7. Jasmina Welanowska: Операцијата беше како филм (mac.). utrinski.mk, 2013-10-02. [dostęp 2017-02-07].
  8. Chris Hedges: Macedonian President Gravely Wounded in Car-Bomb Attack (ang.). The New York Times, 1995-10-04. [dostęp 2017-02-07].
  9. Raymond Bonner: Macedonia Names Fill-In for Wounded Leader (ang.). The New York Times, 1995-10-05. [dostęp 2017-02-07].
  10. Zmarł pierwszy prezydent niepodległej Macedonii, Kiro Gligorov (pol.). balkanistyka.org, 2012-01-03. [dostęp 2017-02-07].
  11. a b Дваесет години од атентатот врз Киро Глигоров, истрага без резултати (mac.). kajgana.com, 2015-10-03. [dostęp 2017-02-07].
  12. Dejan Nikołowski: Убиен шефот на „Мултигруп” бидејќи ги прекршил правилата на игра (mac.). star.dnevnik.com.mk, 2015-10-03. [dostęp 2017-02-07].
  13. Secret Police 'Tried to Kill' Macedonia Leader (ang.). Balkan Insight, 2008-10-21. [dostęp 2017-02-07].
  14. Witness Quizzed over Macedonia Murder Bid (ang.). Balkan Insight, 2008-10-28. [dostęp 2017-02-07].
  15. a b Probe into Macedonia Assassination Bid Halts (ang.). Balkan Insight, 2008-12-03. [dostęp 2017-02-07].
  16. Bomb Attacks in Croatia and Macedonia Connected (ang.). Balkan Insight, 2008-11-13. [dostęp 2017-02-07].
  17. Андов шпекулира за вмешаност на Милошевиќ во атентатот на Глигоров (mac.). meta.mk, 2014-12-01. [dostęp 2017-02-07].
  18. GREECE and THE FORMER YUGOSLAV REPUBLIC OF MACEDONIA Interim Accord (ang.). peacemaker.un.org. [dostęp 2017-02-07].