Zamek krzyżacki w Toruniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zamek krzyżacki w Toruniu
Obiekt zabytkowy nr rej. A/88 z 6.10.1938[1]
Zamek w Toruniu – gdanisko
Zamek w Toruniu – gdanisko
Państwo  Polska
Miejscowość Toruń
Adres ul. Przedzamcze 3
Styl architektoniczny gotyk
Rozpoczęcie budowy XIII w.
Ukończenie budowy XIV w.
Pierwszy właściciel Zakon krzyżacki
Położenie na mapie Torunia
Mapa lokalizacyjna Torunia
Zamek krzyżacki w Toruniu
Zamek krzyżacki w Toruniu
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Zamek krzyżacki w Toruniu
Zamek krzyżacki w Toruniu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zamek krzyżacki w Toruniu
Zamek krzyżacki w Toruniu
Ziemia 53°00′34″N 18°36′39″E/53,009444 18,610833

Zamek krzyżacki w Toruniu – najwcześniejszy zamek krzyżacki na ziemi chełmińskiej, zbudowany na planie podkowy, prezentuje wcześniejszą formę rozwoju zamków krzyżackich, jeszcze przed ustaleniem się typowego zamku konwentualnego w postaci regularnego czworoboku.

Stare i Nowe Miasto 16 września 1994 roku uznane zostało za pomnik historii[2], natomiast w 1997 roku wpisano je na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO.

Historia[edytuj]

XIII wiek[edytuj]

Budowę zaczęto w latach 50. XIII wieku, ukończono w drugiej ćwierci XIV wieku. Początkowo służył Krzyżakom jako baza wypadowa do podboju Prusów i stworzenia państwa zakonnego. Prawdopodobnie od początku była to siedziba komtura. 7 lutego 1454 torunianie jako członkowie Związku Pruskiego rozpoczęli nieudany szturm, a następnie oblężenie zamku. Następnego dnia komtur Albrecht Kelb poddał zamek i otworzył bramy krzyżackiej siedziby. Rada miejska natychmiast zdecydowała o jego wyburzeniu, aby uniemożliwić władzy zwierzchniej (niezależnie czy polskiej lub krzyżackiej) trzymanie w Toruniu wojsk[3]. Wydarzenia te zapoczątkowały wojnę trzynastoletnią.

Okres nowożytny[edytuj]

W okresie nowożytnym teren zamkowy był wykorzystywany jako bastion oraz wysypisko śmieci. Dopiero w 1966 roku ruiny zamku uporządkowano, odsłaniając zachowane do wysokości ok. 1,5 m mury parteru. Odnalezione wtedy detale architektoniczne (maswerki, zworniki) znalazły się w podziemiach zamku oraz w zbiorach Muzeum Okręgowego w Toruniu.

Czasy współczesne[edytuj]

Z budynków zamku głównego do dzisiaj zachowała się wieża ustępowa (gdanisko) wraz z prowadzącym do niej gankiem, fosa, dolne partie murów parteru (odc. południowy) i ośmiobocznej wieży i piwnice. Na terenie przedzamcza zachowały się budynki związane z zamkiem – dawny szpital (częściowo zburzony w końcu XIX w.) i młyn górny, a także znaczne odcinki murów przedzamcza z kilkoma bramami (w tym m.in. Młyńską i Menniczą).

Użytkowanie obecne[edytuj]

Dzisiaj zamek, zakonserwowany jako trwała ruina, służy celom turystycznym i dydaktycznym. Poza wycieczkami organizowane są tutaj także festiwale uliczne, happeningi, imprezy masowe i turystyczne (pikniki, strzelanie z łuku, pokazy mody itp.). W fosie zamkowej organizowany jest Międzynarodowy Festiwal Teatralny "Kontakt" oraz Międzynarodowy Festiwal Muzyki Chrześcijańskiej Song of Songs.

Gospodarzem tego obiektu od 2007 roku jest Centrum Kultury Zamek Krzyżacki w Toruniu.

Od 9 czerwca 2008 r. znajduje się tu ceramiczny smok, upamiętniający pojawienie się rzekomego smoka na Przedzamczu w 1746 r.[4][5].

Ruiny Zamku Krzyżackiego


Podziemia zamku wysokiego i wnętrze gdaniska


Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]