Zamek na wzgórzu Grojec w Żywcu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zamek na wzgórzu Grojec w Żywcu
Obiekt zabytkowy nr rej. 836 z 22 listopada 1968 oraz A-383/80 z 29 grudnia 1980[1]
Ilustracja
Wzgórze Grojec (2018)
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miejscowość Żywiec
Adres Grojec
Typ budynku zamek
Zniszczono 1477
Położenie na mapie Żywca
Mapa lokalizacyjna Żywca
Zamek na wzgórzu Grojec w Żywcu
Zamek na wzgórzu Grojec w Żywcu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zamek na wzgórzu Grojec w Żywcu
Zamek na wzgórzu Grojec w Żywcu
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Zamek na wzgórzu Grojec w Żywcu
Zamek na wzgórzu Grojec w Żywcu
Położenie na mapie powiatu żywieckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu żywieckiego
Zamek na wzgórzu Grojec w Żywcu
Zamek na wzgórzu Grojec w Żywcu
Ziemia49°39′41″N 19°11′52″E/49,661389 19,197778

Zamek na wzgórzu Grojec w Żywcu – zniszczony średniowieczny obiekt obronny (zamek[2]), położony na szczycie wzgórza Grojec w Żywcu, wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego jako ruiny.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wzgórze Grojec (612 m n.p.m.) wznosi się w widłach Soły i Koszarawy; XIX-wieczne źródła podają, że w połowie XIII wieku na jego szczycie miał się znajdować zamek łowiecki[3]. Badania archeologiczne prowadzone w latach 1937 i 1983, skonfrontowane przez badaczy ze źródłami pisanymi, pozwoliły częściowo odtworzyć historię zamku:

  • Początkowo na szczycie wzgórza Grojec znajdowała się wczesnośredniowieczna warownia; jej dokładne datowanie okazało się niemożliwe, gdyż duża część terenu została zniszczona w trakcie budowy telewizyjnej stacji przekaźnikowej po II wojnie światowej.
  • Później zamek ten przeszedł w ręce Komorowskich herbu Korczak. Komorowscy sprzyjali królowi Węgier Maciejowi Korwinowi, który sprzymierzył się z zakonem krzyżackim przeciwko Polsce, toteż w drugiej połowie lat 70. XV wieku król Kazimierz Jagiellończyk nakazał podjęcie przeciwko nim akcji zbrojnej i opanowanie należących do nich zamków. Według Jana Długosza zadanie to wykonały wojska królewskie pod dowództwem starosty krakowskiego Jakuba z Dębna, które w 1477 roku zdobyły trzy zamki kontrolowane przez Komorowskich: zamek w Barwałdzie, poprzednio również należący do Włodka Skrzyńskiego, zamek w Szaflarach i zamek w Żywcu; Długosz pisze, że zdobyte wówczas warownie były oblegane z użyciem „ogromnych dział” i że zamek w Żywcu został spalony[4]. Współczesna literatura przedmiotu podaje w oparciu o dane archeologiczne, że w trakcie akcji wojsk królewskich przeciwko Komorowskim zniszczono dwa obiekty obronne w rejonie Żywca: pierwotny zamek usytuowany na terenie miasta, w miejscu obecnego Starego Zamku w Żywcu, i zamek na wzgórzu Grojec[5].

Najstarsze ślady osadnictwa odkryte przez archeologów na wzgórzu Grojec pochodziły z okresu lateńskiego. Materiał zabytkowy zgromadzony w trakcie wykopalisk w 1937 roku, przechowywany w Muzeum Miejskim w Żywcu, zaginął podczas II wojny światowej.

Plan zamku[edytuj | edytuj kod]

Spłaszczony szczyt wzniesienia, na którym znajduje się grzebień nagich skałek, był otoczony suchą fosą i wałem wzniesionym na planie wydłużonego owalu o długości około 100 metrów i szerokości około 40 metrów, zbudowanym z gliny i dużych głazów z piaskowca. Na terenie majdanu odkryto szczątki drewnianej zabudowy.

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Przez szczyt wzgórza Grojec przebiega szlak turystyczny żółty żółty szlak turystyczny z centrum Żywca przez Mały Grojec (422 m n.p.m.) do Żywca-Zabłocia.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 2018-09-30. s. 142. [dostęp 20019-10-27].
  2. Klasyfikowany jako zamek m.in. w Katalogu grodzisk i zamczysk z terenu Małopolski (1983) G. Leńczyka.
  3. Grójec w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. II: Derenek – Gżack. Warszawa 1881. (W Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich wzgórze występuje pod nazwą „Grójec”)
  4. Jana Długosza kanonika krakowskiego Dziejów polskich ksiąg dwanaście, przeł. K. Mecherzyński, t. V, ks. 12, Kraków 1870, str. 622-623 [1]
  5. J. Marszałek, Katalog grodzisk i zamczysk w Karpatach, Wydawnictwo Stanisław Kryciński, Warszawa 1993, s. 264-266

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • G. Leńczyk, Katalog grodzisk i zamczysk z terenu Małopolski, Muzeum Archeologiczne w Krakowie, Kraków 1983
  • J. Marszałek, Katalog grodzisk i zamczysk w Karpatach, Wydawnictwo Stanisław Kryciński, Warszawa 1993