Zamek w Brześciu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zamek w Brześciu
(nieistniejący)
Państwo  Polska
Miejscowość Brześć
Rozpoczęcie budowy 2 poł. XIII wieku
Ważniejsze przebudowy koniec XVI wieku
Zniszczono ok. 1830
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zamek w Brześciu(nieistniejący)
Zamek w Brześciu
(nieistniejący)
52,0831°N 23,6539°E/52,083056 23,653889

Zamek w Brześciu – budowla obronna u zbiegu rzek Bug i Muchawiec, zbudowana w 2 poł. XIII wieku w miejscu wcześniejszego grodu. W późniejszym okresie za fosą, na terenach między Bugiem i Muchawcem, powstało miasto Brześć.

Historia[edytuj]

Plan zamku w Brześciu z 1657 r.

Zamek do końca XVI wieku był drewniany. Posiadał pięć wież, z których jedna była przejezdna i prowadziła do miasta. W 2 połowie XIII wieku książęta halicko-wołyńscy, chcąc wzmocnić potencjał obronny grodu, zbudowali w jednym z jego narożników murowany stołp, według kronikarza, podobny do tego w Kamieńcu Litewskim.

W 1349 r., po dziewięciu dniach oblężenia, zdobył go król Kazimierz Wielki, jednak na mocy traktatu z 1351 wrócił do Litwy, co potwierdził też traktat z 1366. W 1379 zdobyli go Krzyżacy. W początku grudnia 1409 r. odbył się na nim zjazd króla Władysława Jagiełły, księcia Witolda Kiejstutowicza, wodza Tatarów z Kipczaku Dżalal ad-Dina i podkanclerzego koronnego Mikołaja Trąby w celu zaplanowania wojny z zakonem krzyżackim. W 1500 zamek wytrzymał oblężenie 15 tys. Tatarów pod wodzą chana krymskiego Mengli I Gireja. W XVI wieku drewniane wieże i ściany zamku nadal zwieńczone były blankami i hurdycjami. W końcu XVI w. zamek został wzmocniony ziemnymi bastionami i włączony do systemu obronnego miasta.

Brześć został zdobyty podczas oblężenia Kozaków Chmielnickiego w 1648. W latach 1654-1655 wydano konstytucje sejmowe w sprawie fortyfikacji miasta, dzięki czemu zamek otrzymał dość nowoczesne obwarowania. W tym czasie zamek i miasto były tak silnie ufortyfikowane, że w 1655 wojska moskiewskie pod dowództwem Urusowa i Boratyńskiego odstąpiły od oblężenia po odmowie poddania twierdzy przez kasztelana Melchiora Stanisława Sawickiego[1].

Podczas potopu szwedzkiego, po oblężeniu rozpoczętym 7 maja 1657 roku, twierdza w Brześciu poddała się oddziałom Karola Gustawa i wojskom księcia siedmiogrodzkiego Jerzego Rakoczego, ale polski garnizon wierny królowi Janowi Kazimierzowi wyszedł z Brześcia przy rozwiniętych chorągwiach, pod bronią, mając zagwarantowany swobodny przemarsz. Zamek odbiła szlachta województwa brzeskiego pod dowództwem podczaszego litewskiego M. Radziwiłła.

By wzmocnić obronność w 1659 r. wydano następną konstytucję sejmową. Podczas odbudowy w 1660 w dniu 13 stycznia zamek bez trudu zdobyły wojska moskiewskie pod dowództwem Iwana Chowańskiego. Wojska polskie odbiły Brześć w 1661.

W latach 30. XIX wieku zamek, wraz z całą najstarszą częścią miasta Brześcia, został rozebrany przez Rosjan pod budowę Twierdzy brzeskiej[2].

Przypisy

  1. Jacek Płosiński. Wyprawa kniazia Semena Urusowa na Brześć (listopad-grudzień 1655 r.). „Mazowieckie Studia Humanistyczne”. 1-2 (9), s. 5-31, 2003. [dostęp 2013-10-25]. 
  2. Grzegorz Rąkowski: Czar Polesia. Warszawa: Rewasz, 2001, s. 26, seria: Smak Kresów. ISBN 83-85557-92-X.

Bibliografia[edytuj]

  • red. H. P. Paszkou i in.: Vialikaje kniastva Litoŭskaje: Encykłapiedyja. U 3 t.. T. 1: Abalenski – Kadencyja. Mińsk: Biełaruskaja Encykłapiedyja, 2005, s. 684. ISBN 985-11-0314-4. (biał.)