Zamek w Krewie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zamek w Krewie
Ilustracja
Zamek w Krewie w 2020 r.
Państwo

 Białoruś

Miejscowość

Krewo

Inwestor

prawdopodobnie Olgierd Giedyminowic

Rozpoczęcie budowy

1370-1380

Plan budynku
Plan budynku
Położenie na mapie Białorusi
Mapa konturowa Białorusi, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Zamek w Krewie”
Ziemia54°18′34,16″N 26°16′54,05″E/54,309490 26,281680

Zamek w Krewie – ruiny średniowiecznego zamku w miejscowości Krewo na Białorusi.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1338 roku książę Giedymin podzielił Litwę między synów, oddając osobną dzielnicę z Krewem Olgierdowi. Przypuszczalnie zamek został zbudowany właśnie przez księcia Olgierda około lat 1370-1380[1], gdy był już wielkim księciem litewskim. Po zmarłym w 1377 Olgierdzie objął Krewo jego syn Jagiełło, który został po ojcu wielkim księciem. W 1381 roku jego stryj Kiejstut podniósł bunt, opanował Wilno i zesłał Jagiełłę do Krewa. Już rok później Jagiełło odzyskał Wilno oraz uwięził Kiejstuta i jego syna Witolda na zamku w Krewie[2]. Po kilku dniach pobytu w więzieniu na zamku Kiejstut zmarł na skutek samobójstwa lub mordu[2]. W 1385 roku na zamku podpisano akt unii Litwy i Polski, w której Jagiełło zobowiązywał się przyjąć chrześcijaństwo w obrządku katolickim wraz z rodziną, dworem i możnymi oraz odzyskać ziemie utracone przez Polskę i Litwę. W 1391 roku ustanowiono na zamku starostwo. W 1433 roku zamek na krótko zdobył w trakcie buntu przeciwko Zygmuntowi Kiejstutowiczowi książę Świdrygiełło, jednak we wrześniu Litwini z polską pomocą odbili zamek. Przed 1506 rokiem zamek poważnie zniszczyli Tatarzy. W 1519 zamek uszkodziły wojska moskiewskie[2]. W XVI wieku warownia została opuszczona.

W 1566 roku król Zygmunt August podarował zamek i starostwo zbiegłemu z Moskwy kniaziowi Andriejowi Kurbskiemu[2]. W 1569 roku starostą został kniaź Łukasz Świrski, a w 1579 kasztelan połocki Jan Wołmiński[2]. W 1638 starostwo otrzymał kasztelan wileński Krzysztof Chodkiewicz, po nim Kazimierz Radzimiński Frąckiewicz, a następnie miecznik oszmiański Karol Marson[2]. Kolejnych zniszczeń zamku dokonali Szwedzi w 1708 roku podczas wojny północnej[2]. W XVIII wieku starostwo należało do rodu Śliźniów.

W XIX wieku na dziedzińcu wybudowano drewniany ratusz miejski. W 1893 r. warownię badał Fiodor Pokrowski. Zamek poważnie ucierpiał podczas I wojny światowej, ponieważ przez 3 lata stał na linii frontu. 21 lipca 1917 roku został prawie całkowicie zburzony przez rosyjski ostrzał artyleryjski. W latach 1929-1930 władze polskie zaczęły prace konserwatorskie. Za czasów sowieckich zamek ulegał zniszczeniu. W 1970 roku zamek został zbadany przez ekspedycję, którą kierował M.Tkaczow. W 1985 r. badaniami kierował Aleh Trusau i M.Tkaczow, a w 1988 r. I. M. Czerniawski. W 2017 r. rozpoczęto restaurację wieży książęcej[3]. W 2018 r. zainicjowano akcję zbiórki kamieni potrzebnych na odbudowę[4].

Panorama ruin zamku w Krewie przed rekonstrukcją
Panorama ruin zamku w Krewie przed rekonstrukcją

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Zamek miał plan nieregularny zbliżony do trapezu z dwiema wieżami kwadratowymi po przekątnej. Obwód murów wynosi 85 x 108,5 x 71,6 x 97,2 m[2].

Mniejsza wieża miała wymiary 11 x 10,5 metrów, 3 kondygnacje i mogła powstać później niż pozostałe części zamku.

Większa wieża zwana Książęcą lub Wieżą Kiejstuta ma wymiary u podstawy 17 x 18,6 m i miała pierwotnie 25 metrów wysokości oraz sklepione lochy i 4 kondygnacje. Mury kurtynowe miały grubość ok. 2,75 metra i wysokość 12–13 m. Brama znajdowała się w murze północnym.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Aleksandras Vaskelis, Dainius Balciunas „Lokacja średniowiecznego miasta w Kownie”, [w:] „Procesy lokacyjne w Europie Środkowo-Wschodniej”, Wrocław 2006, Wyd. Uniwersytetu Wrocławskiego, s.412
  2. a b c d e f g h Grzegorz Rąkowski, Kresowe Rezydencje - Tom I Województwo wileńskie, Warszawa 2017, Wydawnictwo IPN, s.136-138, ISBN 978-83-8098-093-8
  3. Zamek w Krewie, w którym zawarto unię, więziono Witolda i uduszono Kiejstuta, doczekał się konserwacji [dostęp 2018-12-04] (pol.).
  4. Internauci zbierają kamienie na odbudowę zamku w Krewie [dostęp 2018-12-04] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Polak Tadeusz, Zamki na kresach: Białoruś, Litwa, Ukraina, Pracownia Badań i Konserwacji Obiektów Zabytkowych, Wydawnictwo Pagina, Warszawa 1997. ISBN 83-86351-11-X

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]