Zamek w Olesku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zamek w Olesku
Widok zamku
Widok zamku
Państwo  Ukraina
Miejscowość Olesko
Typ budynku zamek
Styl architektoniczny gotycki, renesansowy
Rozpoczęcie budowy XIV-XV wiek
Odbudowano 1963
Pierwszy właściciel Sienieńscy
Kolejni właściciele Daniłowicze
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Zamek w Olesku
Zamek w Olesku
Ziemia 49°57′N 24°53′E/49,950000 24,883333
Kolekcja malarstwa polskiego
obrazy w zamku
portety: Jana Zamojskiego,autorstwa Jana Szwankowskiego, Stefana Batorego, Jana Herburta
portret Jana Zamojskiego, Jan Szwankowski
portret Stefana Batorego
Bitwa pod Wiedniem, Altomonte
Taniec Salome, Szymon Boguszowicz
Jerzy Mniszech, Szymon Boguszowicz
portret Zygmunta III Wazy, Szymon Boguszowicz
portet damy, Józef Chojnicki
Tobiasz i anioł, Szymon Czechowicz
Zmartwychwstanie, Szymon Czechowicz
Bachus i Ariadna, Jerzy Siemiginowski-Eleuter
Alegoria lata, Jerzy Siemiginowski-Eleuter
Dzieciątko Jezus wśród aniołów, Jerzy Siemiginowski-Eleuter
portret Jana III Sobieskiego, Karl Gottlieb Schweikart
portret Marii Kazimiery d'Arquien jako pokutującej Marii Magdaleny, François de Troy
Cyklop Polifem rzuca kamieniem w argonautów, gobelin
Tryptyk
Ołtarz z kościoła w Białym Kamieniu w zamku
Blat stołu
Łóżko
Popiersie, Barbara Zápolya
Nagrobek Anny Sieniawskiej

Zamek w Olesku – znajdował się w granicach I i II Rzeczypospolitej, od 1991 na terytorium państwa Ukraina. Przez długi czas w ruinie. Odbudowany w latach 1963-1974. Pierwotnie własność polskiej rodziny Sienieńskich z Sienna, Daniłowiczów, a następnie Sobieskich i Rzewuskich.

Położenie i wygląd[edytuj]

Zamek znajduje się po stronie północno-wschodniej miasteczka, na szczycie górującego nad okolicą wzgórza, wśród mokradeł i bagien[1]. Od innych zamków kresowych odróżnia go zwarty, częściowo dwupiętrowy gmach. Owalny kształt zamku jest związany z kształtem wzgórza. Wybudowany początkowo w stylu gotyckim, a później rozbudowany w stylu renesansowym.

Historia[edytuj]

  • 1327 - pierwsza wzmianka o istnieniu w Olesku warowni należącej do księcia Bolesława Jerzego II.
  • 1432 – zdobyty przez Władysława Jagiełłę w trakcie wojny ze swoim bratem Świdrygiełłą[1] i przekazany Janowi z Sienna[2]. W posiadaniu Sienieńskich znajdował się do 1511, kiedy to drogą wiana przeszedł w ręce rodziny Herburtów i Kamienieckich z Odrzykonia.
  • 1512 – zniszczony przez najazd tatarski. Odbudowany przez Fryderyka Herburta.
  • 1605 – Jan Daniłowicz, wojewoda ruski, zjednoczywszy w swym ręku Olesko, obrał go sobie na stałą siedzibę i przebudował zamek. Wojewoda zmarł w 1628, zostawiając wdowę, Zofię Żółkiewską (córkę hetmana) i dzieci: Teofilę (żonę Jakuba Sobieskiego), Dorotę i Stanisława.
  • 1629 – Teofila Sobieska podczas odwiedzin u matki, powiła na zamku w Olesku dnia 17 sierpnia, syna Jana[1], przyszłego króla. Odtąd imię pogromcy Turków na stałe wiąże się z murami zamku.
  • 1637 – po wygaśnięciu rodu Daniłowiczów zamek zmienił właścicieli. Ich majątek odziedziczył Jakub Sobieski[1] i jego żona, Teofila. Wojny kozackie, jak i polsko-tureckie (1497–1699) przyczyniają się do degradacji zamku.
  • 1664 – przeprowadzony wówczas inwentarz obiektu dostarcza informacji o jego dawnej świetności. W raporcie odnotowano m.in.: „obok kaplicy Św. Anny, bogato ozdobionej, większość komnat zamkowych była malowana, miała posadzki marmurowe, stropy ‘rzezane’, drzwi czerwono malowane, okna w ołów oprawne, piece kaflowe lub kominki z ciosów kamiennych. Wielka sala stołowa ozdobiona była portretami królów”.
  • kwiecień 1682 – do zamku przybywa król Jan III Sobieski aby, jak piszą kronikarze odwiedzić miejsce i pokój, w którym się urodził[1]. Już wtedy zamek i miasto były bardzo spustoszone. Fakt ten stał się bodźcem dla królowej, Marii Kazimiery, która nie szczędząc kosztów, zarządziła odrestaurowanie i upiększenie zamku.
  • 1687 – w zamku ponownie gości król Jan III Sobieski i jego żona, Maria Kazimiera. Towarzyszący im dworzanin, francuz, Daleyrac, napisał ciekawy opis ówczesnego stanu zamku.
  • 1719 – Jakub Sobieski sprzedał cały klucz odeski Stanisławowi Mateuszowi Rzewuskiemu[1]
  • 1725 – królewicz Konstanty Sobieski sprzedaje zamek i dobra oleskie Stanisławowi Mateuszowi Rzewuskiemu, hetmanowi wielkiemu koronnemu. Wkrótce zamek dziedziczy jego starszy syn, Seweryn. Po jego bezpotomnej śmierci w 1754 zamek dziedziczy Wacław, młodszy brat Seweryna. Nie osiedla się jednak w zamku. Przenosi całą spuściznę do pobliskich Podhorców. Zamek z czasem ulega dewastacji i końcem XVIII wieku jest już bliski ruiny.
  • 1796 – Aleksander Zieliński nabywa zamek na licytacji. Córka nowego właściciela wychodzi za mąż za Lityńskiego. Zamek jest częścią jej posagu. Nowi właściciele z przyczyn ekonomicznych nie zdołali powstrzymać degradacji zamku.
  • 1893 – w dwusetną rocznicę odsieczy wiedeńskiej, zamek został wykupiony od rządu austriackiego.
  • Podczas I wojny światowej został poważnie zniszczony. Kwaterujące w zamku wojska rosyjskie i okoliczni mieszkańcy ograbili wnętrza w barbarzyński sposób. Powyrywano drzwi, okna, posadzki i sufity, rozebrano bramę wjazdową, zniszczono malowidła ścienne, dekoracje, stiuki i rzeźby.
  • Po trwającej kilka lat odbudowie od 1975 roku w zamku mieści się filia Lwowskiej Galerii Sztuki.

Galeria[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d e f Stanisław Sławomir Nicieja: Twierdze kresowe Rzeczypospolitej. Warszawa: Wydawnictwo Iskry, 2006, s. 119-126. ISBN 83-244-0024-9.
  2. Roman Aftanazy: Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej. Województwo ruskie, Ziemia Halicka i Lwowska, T. 7, wyd. 2 przejrzane i uzupełnione, Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wrocław, Warszawa: 1995, s. 385-404.

Bibliografia[edytuj]

  • A. Czołowski, B. Janusz Przeszłość i zabytki województwa tarnopolskiego, nakładem Powiatowej Organizacji Narodowej, Tarnopol, 1926.
  • Stanisław Sławomir Nicieja, Twierdze kresowe Rzeczypospolitej, Wydawnictwo Iskry, Warszawa, 2006, s. 119-126, ISBN 83-244-0024-9.

Linki zewnętrzne[edytuj]