Zamek w Płakowicach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zamek w Płakowicach
Schloß Plagwitz
Obiekt zabytkowy nr rej. A/5505/274 z 11.05.1951
Ilustracja
Widok zamku
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Miejscowość POL Lwówek Śląski COA.svg Lwówek Śląski
Płakowice
Adres ul. Pałacowa 4
Typ budynku pałac
Styl architektoniczny renesansowy[1]
Kondygnacje 3
Rozpoczęcie budowy 1550
Ukończenie budowy 1563
Ważniejsze przebudowy XVIII i XIX wiek, 1998
Pierwszy właściciel Rumpold von Talkenberg
Kolejni właściciele Ramfald Talkenberg, Magdalena von Schaffgotsch z domu Raussendorf,August Ludwig von Nostitz
Obecny właściciel 1992 - Chrześcijański Ośrodek „Elim” Kościoła Baptystów
Plan budynku
Plan budynku
Położenie na mapie Lwówka Śląskiego
Mapa lokalizacyjna Lwówka Śląskiego
Zamek w Płakowicach
Zamek w Płakowicach
Położenie na mapie gminy Lwówek Śląski
Mapa lokalizacyjna gminy Lwówek Śląski
Zamek w Płakowicach
Zamek w Płakowicach
Położenie na mapie powiatu lwóweckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu lwóweckiego
Zamek w Płakowicach
Zamek w Płakowicach
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Zamek w Płakowicach
Zamek w Płakowicach
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zamek w Płakowicach
Zamek w Płakowicach
Ziemia51°06′56,084″N 15°36′55,796″E/51,115579 15,615499
Zamek w Płakowicach
Front zamku
Portal wejściowy
Dziedziniec

Zamek w Płakowicach – jedna z największych renesansowych budowli obronnych na Śląsku, obecnie położona w Lwówku Śląskim, w województwie dolnośląskim, powiecie lwóweckim, w gminie Lwówek Śląski (obecnie Płakowice są częścią Lwówka Śląskiego).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy dwór obronny istniał w miejscu dzisiejszego pałacu w 1480 roku[2]. Budowę większego zamku rozpoczął w 1550 r. Rumpold Talkenberg z Podskala, który projekt zlecił włoskiemu architektowi Franciszkowi Parrowi[2]. Budowa głównego budynku trwała do 1558 roku, a wykończenia do 1563 roku[2]. W trakcie budowy powstała trójskrzydłowa budowla z niewielkim dziedzińcem z krużgankami[2]. Była to największa na Śląsku budowla obronna w XVI wieku. Na przełomie XV i XVI w. Płakowice stały się własnością rodu von Schaffgotsch, ponieważ Magdalena von Talkenberg, ostatnia przedstawicielka rodu, wyszła za Caspara von Schaffgotsch i wniosła mu majątek w wianie. Przebudowy dokonano dwukrotnie - w XVIII i XIX w. W XVIII w. właścicielem dóbr był Otto von Hochberg. W czasie wojen napoleońskich zamek został uszkodzony[2]. Francuzi ograbili i zniszczyli bibliotekę i cenne zbiory malarstwa[3]. Ostatnim prywatnym właścicielem był August Ludwig von Nostitz-Rieneck, od którego zamek odkupiła w 1824 roku rejencja legnicka z przeznaczeniem na szpital psychiatryczny. W trakcie przebudowy usunięto z wnętrz liczne zdobienia, kominki, kartusze i portale. Szpital funkcjonował do 1945 roku. W tym czasie w placówce Niemcy dokonywali eutanazji na chorych w pobliskim pawilonie, a ciała palono w krematorium. Po 1945 r. w zamku mieściła się w pałacu jednostka wojskowa. W latach 1954-56 zamek był jeszcze w dość dobrym stanie. W latach 1952-1959 na terenie tym znajdował się ogromny ośrodek "Dom Dziecka" w którym było około 1000 dzieci koreańskich i ponad 200 dzieci polskich przywiezionych tu w 1954 roku z całej Polski[4]. W latach 1966-1974 budynek przejmuje batalion wojsk Obrony Terytorialnej Kraju JW 22-23. Do dziś o ich obecności przypominają napisy na ścianach dziedzińca „DO USTĘPU” i „ DYŻURNY GOSPODARCZY”. W 1967 roku zamek został częściowo odrestaurowany[2]. Po opuszczeniu przez wojsko zamek zaczął podupadać. Od 1992 roku należy do Chrześcijańskiego Ośrodka "Elim" Kościoła Baptystów i poddawany jest intensywnemu remontowi[5].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Budowla składa się z trzech dwukondygnacyjnych skrzydeł okalających wewnętrzny dziedziniec krużgankami, których arkady wsparte są na jońskich kolumnach[2]. W narożach znajdują się schody. Od czwartej strony zamknięty jest murem kurtynowym[2]. Na dziedziniec prowadzi brama wjazdowa z portalem, przed którą znajduje się kamienny most przerzucony przez fosę obronną[2]. W lewym narożniku portalu znajduje się medalion z podobizną Rampolda von Talkenberg[2]. Zachowały się także renesansowe zdobienia fasad[6].

Portal w bramie[edytuj | edytuj kod]

Bramę na dziedziniec ozdobiono portalem o wysokości sięgającej II piętra. W narożnikach umieszczono medaliony przedstawiające Rampolda von Talkenberg i jego żonę. W części centralnej znajduje się podwójny fryz heraldyczny z kartuszami rodów von Talkenberg, von Rechberg, von Hochberg, von Liebenthal, von Rauβendorf, von Lest, von Zedlitz i von Reibnitz.

Na portalu umieszczono następujące napisy:

po lewej: Anno 1550 Jor habe ich Rampold von Talkenberg vom Talkenstein und Plagwitz Durch die Gnade Gottes dieses Haus zu erbauen angefangen (W roku 1550 ja Rampold von Talkenberg z Podskala i Płakowic z Łaską Bożą ten Dom zacząłem budować) po prawej: Derr Herr segne und behüte uns, der Herr erleuchte sein Angesicht über uns, und sey uns gnädig; - der Herr erleuchte sein Angesicht über uns, und gebeuns seinen Frieden. (Panie błogosław nas i uchowaj nas, Panie bądź miłościwy i niech Twoje oblicze czuwa nad nami i daje nam Twój pokój) [IV Mojż. 6, 24-26]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Płakowice - zamek renesansowy. [dostęp 25 lutego 2013].
  2. a b c d e f g h i j Romuald Łuczyński: Zamki, dwory i pałace w Sudetach. Legnica: Stowarzyszenie „Wspólnota Akademicka”, 2008, s. 302-306. ISBN 978-83-89102-63-8.
  3. Lwówek Śląski i okolice - przewodnik historyczny, Mariusz Olczak, Wydawnictwo Oppidium, Warszawa 2000, ​ISBN 83-9123143-7
  4. Pisemne świadectwo wychowanka domu dziecka w tych latach
  5. Rys historyczny. [dostęp 25 lutego 2013].
  6. Marek Gaworski - "Najpiękniejsze zamki, pałace Śląska i pogranicza polsko-czeskiego" Wydawca - Matiang (Strzelce Opolskie 2012) s. 30 ​ISBN 978-83-932293-6-9

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Romuald Łuczyński: Zamki, dwory i pałace w Sudetach. Legnica: Stowarzyszenie „Wspólnota Akademicka”, 2008, ​ISBN 978-83-89102-63-8​.
  • Marek Gaworski, "Najpiękniejsze zamki i pałace Śląska i pogranicza polsko-czeskiego", Matiang, Strzelce Opolskie 2012, ​ISBN 978-83-932293-6-9​.
  • Romuald Łuczyński, „Renesansowa rezydencja nad Bobrem”, Miesięcznik SUDETY, nr 6/51/ czerwiec 2005.
  • J.A. Bossowski, „Płakowicki Wawel”. Wydawnictwo „CMYK-ART”, Częstochowa 2002.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]