Zamek w Starych Tarnowicach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zamek w Starych Tarnowicach
Obiekt zabytkowy nr rej. A/639/66 z 2 maja 1966[1]
Ilustracja
Zamek w Starych Tarnowicach
Państwo  Polska
Miejscowość POL Tarnowskie Góry flag.svg Tarnowskie Góry (Stare Tarnowice)
Adres ul. Pyskowicka 39
Styl architektoniczny styl renesansu
Rozpoczęcie budowy 1520
Ukończenie budowy 1570
Ważniejsze przebudowy XIX wiek
Pierwszy właściciel Piotr Wrochem
Kolejni właściciele Baltazar Ohm-Januszewski,
Wacław Ohm-Januszewski i Anna Felicjana Ohm-Januszewska,
Kasper Hunter de Grandon,
Elżbieta de Jungret,
Krzysztof Fryderyk Kosiecki,
Karol Erdmann Larisch,
Jan Daniel Neugebauer,
Gottlieb von Büttner,
Karol Łazarz Henckel von Donnersmarck,
Guido Henckel von Donnersmarck,
Kraft Henckel von Donnersmarck,
Państwowe Gospodarstwo Rolne
Obecny właściciel Krystyna i Rajner Smolorz
Położenie na mapie Tarnowskich Gór
Mapa lokalizacyjna Tarnowskich Gór
Zamek w Starych Tarnowicach
Zamek w Starych Tarnowicach
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zamek w Starych Tarnowicach
Zamek w Starych Tarnowicach
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Zamek w Starych Tarnowicach
Zamek w Starych Tarnowicach
Położenie na mapie powiatu tarnogórskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnogórskiego
Zamek w Starych Tarnowicach
Zamek w Starych Tarnowicach
Ziemia50°26′25,12″N 18°48′43,68″E/50,440311 18,812133
Strona internetowa

Zamek w Starych Tarnowicach (niem. Schloss Alt-Tarnowitz[2]) – zabytkowy obiekt w Starych Tarnowicach, dzielnicy Tarnowskich Gór.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza siedziba rycerska w Tarnowicach (obecnie dzielnicy Tarnowskich Gór) znajdowała się w okolicach kościoła parafialnego, gdzie zachowało się niewielkie wzniesienie będące pozostałością dawnego gródka rycerskiego – prawdopodobnie siedziby Adama de Tarnowice – najstarszego znanego z imienia mieszkańca osady wzmiankowanego w dokumentach pomiędzy 1310 i 1351 rokiem. Później Tarnowicami władał Święcisław, członek dworu księcia oleśnickiego Konrada II, wyznaczony w 1369 roku jako rozjemca przy sporze o podział księstwa bytomskiego. Ostatnimi znanymi rycerzami z Tarnowic są rycerz Sambor wzmiankowany w 1411 roku oraz Mikołaj i Teodor Włodkowie herbu Sulima, poświadczeni w 1415 roku. Siedziba w postaci gródka rycerskiego funkcjonowała w XIV i XV wieku i zastąpił ją zbudowany w XVI wieku w nowym miejscu zamek w stylu renesansowym z dziedzińcem i krużgankami. Otoczony z trzech stron dziedziniec pierwotnie był otwarty ku północy. Fundatorem nowego założenia był przypuszczalnie rycerski ród Włodków albo Piotr Wrochem będący właścicielem majątku w 1525 roku. Zamek był w następnych wiekach wielokrotnie przebudowywany. Między innymi zamurowano krużganki, przebudowano sień wjazdową, powiększono skrzydło północne.

W 1820 r. kupił od Gottlieba von Büttnera zamek wraz z okolicznymi dobrami hrabia Karol Łazarz Henckel von Donnersmarck ze Świerklańca. Dobra tarnowickie m.in. wraz z repeckimi zostały przekształcone przez hrabiego Guido w fideikomis dla jego młodszego syna Krafta, który odziedziczył je w 1916 roku. Nie zamieszkał on jednak w zamku, lecz na swoją na swoją siedzibę wybrał nowy pałac zbudowany w pobliżu Rept.

Po II wojnie światowej zamek i dobra tarnowickie zostały znacjonalizowane. Zamek stał się własnością PGR-u. W ciągu następnych dziesięcioleci coraz bardziej niszczał. W 2000 r. właścicielami stali się Rajner i Krystyna Smolorzowie, którzy podjęli się całkowitej renowacji zamku i otoczenia. W zamek wmontowany został renesansowy portal z datą 1545 roku pochodzący z pałacu w Płoninie. Z tamtego pałacu pochodzi również altana wybudowana w zamkowym parku[3][4].

Pod koniec 2010 zakończył się remont zamku oraz jego otoczenia (oranżerii, stodoły). W czerwcu 2011 nastąpiło oficjalne otwarcie Centrum Sztuki i Rzemiosła Dawnego.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • J.Krawczyk, A.Kuzio-Podrucki, Zamki i pałace Donnersmarcków. Schlösser der Donnersmarcks, Radzionków 2003.
  • M. Wroński, Gródek rycerski, czyli „zagadkowy pagórek na polu organisty” w Tarnowicach Starych, „Zeszyty Tarnogórskie”, nr 1, Tarnowskie Góry 1986, s. 5–14.
  • M. Wroński, Z dziejów rycerstwa i szlachty regionu tarnogórskiego (właściciele wsi Tarnowice Stare na przestrzeni wieków), „Zeszyty Tarnogórskie”, nr 2, Tarnowskie Góry 1986, s. 3–18.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 2020-09-30.
  2. Schloss Alt-Tarnowitz, Dresden 18: Druck Trau & Claus, [ok. 1900] [dostęp 2020-10-23], (widokówka).p?,
  3. Zamek Niesytno w Płoninie – Czy tylko portal?. niesytno.pl. [dostęp 2015-06-17].
  4. Zamek Niesytno w Płoninie – Więcej Płoniny w Starych Tarnowicach. niesytno.pl. [dostęp 2015-06-17].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]