Zamek w Zabrzeży

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Zamek w Zabrzeży – nieistniejący średniowieczny zamek rycerski we wsi Zabrzeż w powiecie nowosądeckim w województwie małopolskim. Obiekt ten nie występuje w starszej literaturze przedmiotu; został zaklasyfikowany jako zamek w Katalogu grodzisk i zamczysk w Karpatach (1993) J. Marszałka na podstawie danych archeologicznych.

Zamek znajdował się na wierzchołku Babiej Góry, na lewym brzegu Kamienicy w pobliżu jej ujścia do Dunajca, 84 metry nad poziomem doliny. Pierwotnie znajdowało się tu grodzisko z epoki łużyckiej; po XIII wieku na szczycie wzniesienia zbudowano niewielki zamek obronny, zapewne pełniący funkcję rezydencji rycerskiej.

Zamek, broniony przez kamienne mury o grubości do 3,5 metra i suchą fosę, miał kształt okręgu o średnicy około 30 metrów. Według relacji mieszkańców miejscowości zebranych w latach 60. i 70. XX wieku fragmenty murów zamkowych były widoczne na szczycie Babiej Góry jeszcze przed I wojną światową; obecnie zachowały się jedynie ślady głębokiej suchej fosy.

Historia zamku nie jest znana; nie wiadomo, czyją był rezydencją. Źródła pisane na temat wczesnej historii Zabrzeży są bardzo skąpe: pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1312 roku, gdy Anna, przełożona klasztoru klarysek ze Starego Sącza, przywróciła sołtysostwo Zabrzeży Klemensowi, synowi Swarcona, który je otrzymał od świętej Kingi, żony Bolesława Wstydliwego; wiadomo też, że w 1358 roku Konstancja, inna przełożona starosądeckich klarysek, sprzedała sołtysostwo Zabrzeży za dziesięć grzywien braciom Pawłowi, Piotrowi i Janowi, dodając do sołtysostwa przysiółek Boczów[1]. W średniowieczu sołtysem wsi mógł być szlachcic; zameczek na Babiej Górze mógł być rezydencją rycerzy, którzy pełnili funkcję sołtysów Zabrzeży, nie ma na to jednak żadnych dowodów.

Okoliczności zniszczenia zamku nie są znane; w trakcie prac wykopaliskowych prowadzonych na szczycie góry odkryto ślady pożaru drewnianych konstrukcji.

W przysiółku Boczów na terenie Zabrzeży, na cyplu o nazwie Czubań wchodzącym w dolinę Dunajca, również znajdują się pozostałości dawnych umocnień; istniał tam niegdyś majdan o średnicy 8 metrów, odcięty rowem od krawędzi zbocza góry. Data powstania tego założenia obronnego jest nieznana.

Niektórzy badacze wysuwali przypuszczenie, że na Babiej Górze mógł się znajdować zamek Lemiesz, wymieniony w XIV-wiecznym Żywocie św. Kingi.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zabrzeź, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIV: Worowo – Żyżyn, Warszawa 1895, s. 209. (w Słowniku geograficznym Królestwa polskiego i innych krajów słowiańskich miejscowość występuje pod nazwą „Zabrzeź”)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • G. Leńczyk, Katalog grodzisk i zamczysk z terenu Małopolski, Muzeum Archeologiczne w Krakowie, Kraków 1983
  • J. Marszałek, Katalog grodzisk i zamczysk w Karpatach, Wydawnictwo Stanisław Kryciński, Warszawa 1993
  • J. Zaremba, Zamki i grody Sądecczyzny [1]