Zapora Sorpe

Zapora Sorpe
	; Widok na zaporę i zbiornik retencyjny Sorpe z Langscheid, na pierwszym planie poniżej: zbiornik wyrównawczy (2013)
Państwo	Niemcy
Kraj związkowy	Nadrenia Północna-Westfalia
Rzeka	Sorpe(inne języki), Hespe(inne języki)
Data budowy	1926–1935
Data uruchomienia	1935
Typ zapory	zapora ziemna z betonowym rdzeniem uszczelniającym
Pojemność całkowita	70 mln m³ (zbiornik główny), całe założenie 134,5 mln m³
Wysokość lustra wody	285 m n.p.m.
Powierzchnia	3,30 km²
Wysokość zapory	69 m
Długość zapory	700 m
Funkcja	retencyjna, energetyczna, rekreacyjna
	Położenie na mapie Nadrenii Północnej-Westfalii Zapora Sorpe
	Położenie na mapie Niemiec Zapora Sorpe
	51°21′01″N 7°58′03″E/51,350278 7,967500
	Multimedia w Wikimedia Commons

Zapora Sorpe – jedna z największych zapór w Niemczech i piątą co do wielkości w Nadrenii Północnej-Westfalii. Od 1935 roku spiętrza wody rzeki Sorpe w Sundern, tworząc jezioro Sorpe, najgłębszy zbiornik wodny w regionie Sauerland. Położona na północ od Parku Krajobrazowego Sauerland-Rothaargebirge(inne języki) zapora, znana również po prostu jako Sorpe, należy do związku Ruhrverband(inne języki) (Związku Zagłębia Ruhry) w Essen, który zarządza łącznie ośmioma zaporami, stabilizując i uzupełniając w ten sposób Ruhrę w okresach niskiego poziomu wody w zachodniej części regionu. Zapora Sorpe zaopatruje region w wodę pitną i przemysłową, służy do wytwarzania energii elektrycznej i regulacji poziomu wody w Ruhrze, oraz jest popularnym lokalnym terenem rekreacyjnym z licznymi możliwościami uprawiania sportów wodnych i pieszych wędrówek^[1]^[2].

Historia

Lata z niskimi opadami, szczególnie suchy okres lat 1920/1921, oraz rozwój przemysłu wymusiły zwiększenie rezerwuarów wody dla Zagłębia Ruhry. Z tego też powodu w latach 1926–1935 wybudowano między innymi zaporę Sorpe, która była w tym czasie największym placem budowy w Europie^[1].

W czasie II wojny światowej zapora Sorpe, wraz z zaporami na rzece Eder i zapora Möhne, padły ofiarą nalotu bombowego samolotów RAF-u w nocy z 16 na 17 maja 1943 roku w ramach operacji Chastise. Alianci próbowali zniszczyć zaporę za pomocą specjalnie skonstruowanych bomb skaczących. Zapora w trakcie nalotu odniosła jedynie niewielkie uszkodzenia, ponieważ w przeciwieństwie do betonowych zapór na rzekach Möhne i Eder z czasów cesarstwa, została zbudowana jako zapora ziemna z betonowym rdzeniem przykrytym ziemią. Kolejny brytyjski atak, przeprowadzony 15 października 1944 roku, z użyciem pięciotonowych bomb Tallboy zrzuconych bezpośrednio na zaporę, również zakończył się niepowodzeniem, pozostawiając jedynie kilka lejów po bombach i niewielką ilość wody wylewającą się za krawędź^[1].

Po wojnie, gdy pod koniec 1958 roku zbiornik Sorpe został całkowicie osuszony w celu przeprowadzenia remontu, robotnicy budowlani odkryli niewybuch pięciotonowej bomby Tallboy z drugiego ataku krótko przed Bożym Narodzeniem. Langscheid (dzielnica Sundern) został całkowicie ewakuowany 6 stycznia 1959 roku i niewybuch rozbrojono. Z pierwotnym obszarem zlewni rzeki Sorpe, zapora Sorpe napełniała się przez ponad trzy lata. W celu zwiększenia jej pojemności, obszar zlewni został powiększony poprzez skierowanie wody z sąsiednich dolin do zbiornika za pomocą systemów odwadniających. To zwiększyło obszar zlewni z pierwotnych 53 km² do 100,3 km²^[1]^[2].

Użytkowanie

Zapora miała służyć przede wszystkim do regulacji przepływu wody w regionie, ale dodatkowo w jej konstrukcję wbudowano również elektrownię szczytowo-pompową. Aby jak najefektywniej wykorzystać energię wody, za dwiema turbinami Francisa z poziomym wałem (o mocy 3,6 MW każda) zainstalowano turbinę Kaplana (220 kW). Turbiny pochodzą z czasów budowy elektrowni, a system sterowania, zmodernizowany w latach 2002/2003, jest najbardziej zaawansowany w Związku Rzeki Ruhry (Ruhrverband). W nocy dwie turbiny Francisa pracują jako pompy, każda o mocy 3,2 MW, pompując wodę ze zbiornika wyrównawczego z powrotem do zbiornika głównego^[1].

Gospodarka rybna

Jezioro Sorpe jest także atrakcyjnym obszarem do wędkowania, z rocznymi połowami przekraczającymi 50 kilogramów z hektara^[2].

Turystyka

Oprócz swojej podstawowej funkcji, jaką jest zabezpieczenie regionu w wodę i wytwarzanie energii elektrycznej, można tu uprawiać sporty wodne, takie jak żeglarstwo, surfing, pływanie, wioślarstwo i nurkowanie. Na zachodnim brzegu głównego zbiornika i przy zatoce Amecke znajdują się liczne pola kempingowe i osiedla domów letniskowych, natomiast wschodni brzeg jest przeznaczony głównie na spokojny wypoczynek^[2].

W okresie letnim między Langenscheidt i Amecke kursują statki pasażerskie^[3].

Przypisy

↑ ^a ^b ^c ^d ^e Die Geschichte des Sorpesees. sorpesee.com. [dostęp 2025-12-19]. (niem.).
↑ ^a ^b ^c ^d Sorpetalsperre – Die Sorpetalsperre ist die fünftgrößte Talsperre in Nordrhein-Westfalen. ruhrverband.de. [dostęp 2025-12-19]. (niem.).
↑ Die Lage. Amecke am Sorpesee. [dostęp 2025-12-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-08-14)]. (niem.).

Linki zewnętrzne

Ruhrverband – https://ruhrverband.de/fluesse-seen/talsperren/moehnetalsperre/

[sorpesee-1] Die Geschichte des Sorpesees. sorpesee.com. [dostęp 2025-12-19]. (niem.).

[sorpetalsperre-2] Sorpetalsperre – Die Sorpetalsperre ist die fünftgrößte Talsperre in Nordrhein-Westfalen. ruhrverband.de. [dostęp 2025-12-19]. (niem.).

[położenie-3] Die Lage. Amecke am Sorpesee. [dostęp 2025-12-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-08-14)]. (niem.).

[1]

[2]

[3]