Zasada kosmologiczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kosmologia fizyczna
Ilc 9yr moll4096.png
Wszechświat
(chronologiakształtrozmiarwiek)
Wielki Wybuch
Głębokie Południowe Pole Hubble’a demonstruje zasadę kosmologiczną

Zasada kosmologicznapostulat mówiący, że Wszechświat dla dowolnie położonego obserwatora wygląda podobnie, a uśrednione parametry go charakteryzujące są wszędzie takie same. Konsekwencją zasady kosmologicznej jest m.in. jednorodność i izotropowość w dużych skalach przestrzennych[1].

Postulat ten ma przesłanki filozoficzne (żadne miejsce we Wszechświecie nie powinno być wyróżnione, co wynika z zasady kopernikańskiej), a także obserwacyjne. Obserwacje te dotyczą zarówno izotropowości kosmicznego promieniowania tła, jak również rozkładu galaktyk w skali setek megaparseków.

Większość współczesnych modeli kosmologicznych jest konstruowana zgodnie z tą zasadą, w tym uznawany za standardowy model Lambda-CDM, choć rozważa się również modele niejednorodne (Lemaître'a-Tolmana-Bondiego, Szekeresa), jak i anizotropowe (np. Bianchiego).

Doskonała zasada kosmologiczna[edytuj]

Dawniej rozważano również możliwość obowiązywania doskonałej zasady kosmologicznej, według której obraz Wszechświata nie zależy nie tylko od miejsca, ale i czasu obserwacji, zatem średnia gęstość materii pozostawałaby stała w czasie (model stanu stacjonarnego). Zasada niezakładająca niezmienności czasowej nazywana była słabą zasadą kosmologiczną.

Postulat ten dawał się pogodzić nawet z obserwowanym faktem ucieczki galaktyk, ponieważ wymagał kompensującej kreacji materii na niemierzalnym poziomie, t.j. dwa atomy na km³ na rok. Doskonała zasada kosmologiczna została zarzucona po odkryciu mikrofalowego promieniowania tła, którego istnienie i właściwości świadczą o tym, że Wszechświat był w przeszłości znacznie gęstszy i gorętszy[2].

Inne teorie[edytuj]

Prawdziwość zasady kosmologicznej jest kwestionowana przez niektóre dane obserwacyjne takie jak ciemny przepływ[3] i Huge-LQG, które sugerują, że we Wszechświecie istnieją struktury zbudowane na bardzo dużą skalę, w przypadku Huge-LQG o rozmiarach sięgających jednej dwudziestej widzialnego Wszechświata[4].

Przypisy

  1. Heller 2002 ↓, s. 138.
  2. Heller 1994 ↓, s. 50.
  3. Dark Flow: Tugs from Beyond the Observable Universe? (ang.). pbs.org, 2012-05-31. [dostęp 2013-01-13].
  4. Largest structure challenges Einstein's smooth cosmos (ang.). newscientist.com, 2013-01-11. [dostęp 2013-01-13].

Bibliografia[edytuj]

  • Jerzy S. Stodółkiewicz, Astrofizyka ogólna z elementami geofizyki, seria Biblioteka fizyki, wyd. 3, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1977, bez ISBN.
  • Michał Heller Ewolucja kosmosu i kosmologii, wyd. II, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1985, ISBN 83-01-04618-X.
  • MichałM. Heller MichałM., Wszechświat u schyłku stulecia, Kraków: Znak, 1994, ISBN 83-7006-348-9.
  • MichałM. Heller MichałM., Początek jest wszędzie. Nowa hipoteza pochodzenia Wszechświata, Warszawa: Prószyński i S-ka, 2002, ISBN 83-7255-127-8.