Zatoka Botnicka
62°09′18″N 19°30′01″E/62,155000 19,500278 mapa Morza Bałtyckiego | |
| Państwo | |
|---|---|
| Lokalizacja | |
| Powierzchnia |
117 000 km² |
| Wymiary |
725 × 80 - 240 km |
| Głębokość • średnia • maksymalna |
|
| Zasolenie |
2 - 7‰ |
| Miejscowości nadbrzeżne | |
| Wyspy | |
| |
Położenie na mapie Europy  | |
| 62°09′18″N 19°30′01″E/62,155000 19,500278
| |
Zatoka Botnicka (fiń. Pohjanlahti, szw. Bottniska viken) – najbardziej wysunięta na północ część Morza Bałtyckiego pomiędzy zachodnim wybrzeżem Finlandii a wschodnim Szwecji. Zatoka Botnicka połączona jest z właściwym Bałtykiem niewielkimi akwenami: Morzem Alandzkim o średniej głębokości około 80 - 100 m i maksymalnej 405 m oraz Morzem Archipelagowym o głębokości średniej 27 m i maksymalnej 146 m. Od południa zamyka ją archipelag Wysp Alandzkich.
Niewielkie zasolenie waha się od 7‰ w części południowej do zaledwie 2‰ w części północnej[1]. Z tego względu podczas zimy bywa cała skuta lodem przez okres do ośmiu miesięcy. Żegluga jest wówczas możliwa wyłącznie dzięki stale operującym na zatoce lodołamaczom.
Nazwa
[edytuj | edytuj kod]Nazwa zatoki pochodzi z latynizacji staronordyckiego słowa oznaczającego "spód, dno" do formy botn[2]. Po raz pierwszy forma ta pojawia się w nazwie Helsingjabotn, nazwanej po Hälsinglandzie, którą to nazwą określało się wówczas mniej więcej całe dzisiejsze szwedzkie wybrzeże zatoki.
Według niektórych teorii Zatoką Botnicką może być opisane przez Ottara z Hålogaland w IX wieku Morze Kwen (Kven Sea; inne teorie łączą je z Zatoką Fińską i Oceanem Arktycznym). Z zatoką łączy się też niekiedy użytą w XV wieku przez duńskiego geografa Claudiusa Clavusa nazwę Mare Gotticus.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Zatoka nie była znana starożytnym i średniowiecznym geografom i nie została wskazana na mapie duńskiego kartografa Claudiusa Clavusa z 1427 r., ani na mapie Hartmanna Schedla wydrukowanej w 1493 r. Pierwsza mapa, na której wytyczono zatokę, choć bez podania nazwy, należy do Nikolausa Germanusa z 1482 r.[3]
Geografia
[edytuj | edytuj kod]Długość akwenu wynosi 725 km, szerokość waha się od 80 do 240 km. Powierzchnia wynosi 117 000 km². Najbardziej na północ wysuniętym punktem jest szwedzka wieś Töre.
Zatoka dzieli się na dwa rejony:
- Botnik Północny o średniej głębokości 42 m i największej 141 m
- Botnik Południowy (zwany też Morzem Botnickim[4]) o średniej głębokości 62 m i maksymalnej 294 m.
Zbiorniki te są oddzielone od siebie cieśniną Kvarken Północny o szerokości około 80 km. Kvarken Południowy łączy Zatokę z Morzem Archipelagowym pomiędzy wybrzeżem Szwecji a wyspami Alandzkimi.
Międzynarodowa Organizacja Hydrograficzna definiuje południową granicę Zatoki Botnickiej linią Simpnäsklubb (Szwecja) – Flötjan – Lagskær – – Fæstörne – Kökarsörn – Vænö-Kalkskær – półwysep Hanko (Finlandia), w ten sposób zawierając w niej m.in. Wyspy Alandzkie[5].
Rzeki
[edytuj | edytuj kod]Duża liczba rzek uchodzących do Zatoki Botnickiej jest główną przyczyną jej niskiego zasolenia. Najważniejsze spośród nich to:
Szwecja
Finlandia
Miasta
[edytuj | edytuj kod]Ważniejsze miasta leżące na brzegach Zatoki Botnickiej:
Szwecja
Finlandia
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Perämeren erityispiirteet (fiń.)
- ↑ Svensk etymologisk ordbok (szw.)
- ↑ Erkki Fredrikson: Suomi 500 aunat Euroopan kartalla. Gummerus, 2005. Strony 12-16, ISBN 978-951-20-6187-7
- ↑ Nazewnictwo geograficzne świata. Morza i oceany. ksng.gugik.gov.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-05)]., Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej, 2008
- ↑ Limits of Oceans and Seas, 3rd edition. iho-ohi.net. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-06-22)]., International Hydrographic Organization. 1953 [dostęp: 7 maja 2011]