Kościół Wolnych Chrześcijan w RP

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kościół Wolnych Chrześcijan w RP
Klasyfikacja systematyczna wyznania
Chrześcijaństwo
 └ Protestantyzm
   └ Bracia plymuccy
Prądy teologiczne

Bracia plymuccy

Nurty pobożnościowe

Ewangelikalizm

Siedziba

Katowice

Zwierzchnik

Jerzy Karzełek

Organ ustawodawczy

Rada Kościoła

Zasięg geograficzny

 Polska

Strona internetowa

Kościół Wolnych Chrześcijan w Rzeczypospolitej Polskiej – Kościół protestancki w Polsce o charakterze ewangelikalnym, wywodzący się z nurtu otwartych braci plymuckich. W 2019 roku Kościół liczył 3045 wiernych (w tym 113 duchownych) w 41 zborach[1]. Siedzibą władz Kościoła jest miasto Katowice. Jest wpisany do rejestru Kościołów i związków wyznaniowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w dziale A pod nr 11. Wydaje własne czasopismo – kwartalnik "Łaska i Pokój". Przewodniczącym Rady Kościoła jest prezbiter Jerzy Karzełek.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Za prekursorów ruchu braci plymuckich w Polsce Centralnej należy uznać trzech byłych księży rzymskokatolickich: Wacława Żebrowskiego, Antoniego Przeorskiego i Stanisława Bortkiewicza, którzy w 1912 roku w Warszawie zarejestrowali Zrzeszenie Zwolenników Nauki Pierwotnych Chrześcijan (tzw. pierwochrześcijanie). Równocześnie na Śląsku Cieszyńskim od 1909 roku za sprawą Józefa Mrózka seniora odbywały się w Trzanowicach regularne nabożeństwa o charakterze zbliżonym do praktyki braci plymuckich. Niedługo potem utworzono zbór w Boguminie. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości grupa wiernych skupionych wokół Józefa Mrózka seniora staje się częścią Zrzeszenia Zwolenników Nauki Pierwotnych Chrześcijan. Po 1921 roku dzięki akcji misyjnej powstają nowe zbory pierwochrześcijan: w Krakowie, Tarnowie, Nowym Sączu, Lublinie, Piotrkowie Trybunalskim, Kozakowicach-Nierodzimiu i Chorzowie.

W czasie II wojny światowej część zborów zaprzestała działalności, a część związała się z wyznaniami, które w Generalnym Gubernatorstwie utworzyły Związek Nieniemieckich Ewangelicko-Wolnokościelnych Zborów (baptyści). 3 maja 1947 roku w Pszczynie pierwochrześcijanie powołali Związek Wolnych Chrześcijan, który 24 maja 1947 roku wszedł w skład Zjednoczonego Kościoła Ewangelicznego (ZKE). Na czele ugrupowania stał wtedy Stanisław Krakiewicz, a innymi czołowymi przedstawicielami ruchu braci plymuckich we władzach ZKE byli Józef Mrózek senior i Józef Mrózek junior.

Do roku 1975 wolni chrześcijanie byli dominującym ugrupowaniem w ZKE i nadzorowali większość kościelnych agentur. W roku 1975 pozbawiono ich tej uprzywilejowanej pozycji. „Niechrześcijańska postawa” Krakiewicza owocowała niechęcią innych ugrupowań względem wolnych chrześcijan. 8 marca 1980 na posiedzeniu Rady Kościoła omawiano „sprawę Krakiewicza” i I Zboru warszawskiego. Krakiewicza obwiniano o wszelkie zło w Kościele. Wolni chrześcijanie nie chcieli przyjąć do wiadomości, że Krakiewicz ponosi główną winę[2]. Wyeliminowanie Krakiewicza, ich przedstawiciela, oraz nierozwiązana sprawa w I zborze warszawskim były powodem rosnącego niezadowolenia wśród wolnych chrześcijan. Najpierw przeprowadzili sondażowe rozmowy z PKChB o ewentualnej możliwości akcesu. Uczestnikom tego spotkania Prezydium ZKE udzieliło nagany. W tej sytuacji wolni chrześcijanie w oświadczeniu skierowanym do Prezydium Kościoła zarzucili, że trwa „akcja przechwytywania zborów przez ruch zielonoświątkowy” i wskazywali na przykłady „przejętych” lub majoryzowanych zborów. Domagali się większej swobody dla poszczególnych ugrupowań, nie podobał im się dyktat ze strony Prezydium i żądali reorganizacji Kościoła[3]. Ponieważ stawiane warunki nie zostały spełnione, 30 grudnia 1980 przesłano pismo do Urzędu ds. Wyznań z wnioskiem o rejestrację[4].

W roku 1981 wolni chrześcijanie po opuszczeniu ZKE utworzyli Kościół Wolnych Chrześcijan, który został zarejestrowany jako związek wyznaniowy[5]. Po wprowadzeniu stanu wojennego, w październiku 1982 roku podczas spotkania z ministrem Adamem Łopatką, kierownikiem Urzędu do Spraw Wyznań przewodniczący Rady Kościoła Józef Folwarczny z uznaniem odniósł się do idei Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego oraz pozytywnie ocenił działania rządu[6]. Po opuszczeniu struktur ZKE Kościół nie uczestniczy w żadnych ekumenicznych inicjatywach, nawet stricte ewangelikalnych. Ugrupowanie to cechuje izolacjonizm i antyekumenizm[7].

W czasach PRL-u część działaczy tego Kościoła współpracowała ze Służbą Bezpieczeństwa (Krakiewicz[8], Folwarczny[9], Turkanik[10]). Natomiast niezłomną postawą wobec władz wykazali się: Józef Mrózek (junior), Zdzisław Repsz i Józef Prower.

Nauka[edytuj | edytuj kod]

Wolni chrześcijanie wierzą w trójjedynego Boga, a za podstawę swojej wiary uznają 39 kanonicznych ksiąg Starego Testamentu i 27 kanonicznych ksiąg Nowego Testamentu. Praktykowana jest wiara w zmartwychwstanie ciała, pochwycenie wierzących i powtórne przyjście Jezusa Chrystusa na ziemię oraz ustanowienie przez Niego Tysiącletniego Królestwa. Nie praktykuje się chrztu niemowląt, tylko człowiek w wieku świadomym może zostać ochrzczony przez zanurzenie w wodzie. Komunię bracia wolni przyjmują pod dwiema postaciami: Chleba i Wina. Członkowie Zborów zgodnie z nauką Nowego Testamentu są lojalnymi obywatelami i starają się o pomyślność swej ojczyzny.

Duchowni[edytuj | edytuj kod]

W Kościele Wolnych Chrześcijan nie ma podziału na duchownych i laików. Według doktryny wierzący powinni być „duchowi”, czyli pełni Ducha Świętego, by reprezentować Boga w świecie i zwiastować Jego zbawienie. Nie ma też hierarchii władzy, bo wszyscy są równi przed Bogiem. Jest natomiast podział ze względu na pełnioną służbę i odpowiedzialność (starsi, diakoni).

Administracja Kościoła[edytuj | edytuj kod]

Kościół Wolnych Chrześcijan w RP liczy:

Kamienica - siedziba zboru w Bytomiu w 2018
Zbór w Cieszynie
Zbór w Gdańsku-Brzeźnie
Zbór w Jastrzębiu-Zdroju
Zbór w Skoczowie
  • 39 zborów:
    • Balin, ul. Wyzwolenia 86, nabożeństwa w każdą niedzielę oraz środę[11],
    • Białogard, Kisielice Duże 11a[12],
    • Bielsko-Biała, ul. Smolna 19; pastor Piotr Żądło,
    • Boża Wola, ul. Sadowa 30 (od 1986), nabożeństwa w niedzielę o 11.00 oraz w każdy czwartek o 18.00,
    • Bukowno, ul. Sławkowska 132, nabożeństwa w niedzielę o 10.00 oraz w każdy wtorek o 17.30,
    • Bytom, pl. Słowiański 9, nabożeństwa w niedzielę o 10.00 oraz w każdy czwartek o 18.00 (studium biblijne); w piątek o 17.00 szkółka biblijna dla dzieci[13],
    • Chorzów, ul. Wesoła 4, nabożeństwa w niedzielę o 9.30 oraz w każdy czwartek o 18.00,
    • Chrzanów, ul. Balińska 19, nabożeństwa w niedzielę o 9.45 oraz w każdy czwartek o 17.30,
    • Cieszyn, ul. Korfantego 24, nabożeństwa w niedzielę o 9.30 oraz w każdy czwartek o 18.00; Kościół pojawił się na Śląsku Cieszyńskim na początku lat 20. XX wieku, a czołową jego postacią był Józef Mrózek[14]. Wspólnoty istniały w Cieszynie i Nierodzimiu,
    • Częstochowa, ul. Kościelna 60[15], nabożeństwa w niedzielę o 9.45 oraz w każdy czwartek o 17.30,
    • Dzięgielów, ul. Graniczna 32 (dom prywatny), nabożeństwa w niedzielę o 10.00 oraz we wtorki (modlitewne), środy (studium Słowa Bożego) i czwartki (spotkanie młodzieżowe) o 18.00,
    • Gdańsk, ul. Sternicza 17, nabożeństwa w niedzielę o 10.00 oraz w każdy wtorek o 17.30[16],
    • Jastrzębie-Zdrój-Ruptawa, ul. Cieszyńska 30, nabożeństwa w niedzielę o 9.30 oraz w każdy czwartek o 18.00[17][18],
    • Jaworzno, ul. Szelonka 43, nabożeństwa w niedzielę o 9.30 oraz w każdą środę o 17.30,
    • Katowice, ul. gen. Zajączka 21, nabożeństwa w niedzielę o 10.00 oraz w każdą środę o 18.30[19],
    • Koło, ul. 3 Maja 75, nabożeństwa w niedzielę o 10.00 oraz w każdy czwartek o 18.00,
    • Koszalin, ul. Józefa Piłsudskiego 65,
    • Lublin, ul. Prusa 4a, starszy zboru Stanisław Cichosz, nabożeństwa w niedzielę o 11:00 oraz w każdy czwartek o 18:00[20],
    • Mikołów, ul. Katowicka 18, nabożeństwa w niedzielę o 9.30 oraz w każdy wtorek i piątek o 17.00,
    • Mława, ul. Andersa 26, nabożeństwa w niedzielę o 10.00 oraz w każdy czwartek o 18.00[21],
    • Myszków, ul. Paderewskiego 37, nabożeństwa w niedzielę o 10.00 oraz w każdy czwartek o 18.00[22],
    • Oświęcim, ul. Polna 34, nabożeństwa w niedzielę o 10.00 oraz w każdy czwartek o 17.00,
    • Palowice, ul. Szeroka 54 c, nabożeństwa w niedzielę o 10.00 oraz w każdy czwartek o 18.00[23],
    • Piasek, ul. Katowicka 59; pastor Ewald Kojzarek[24],
    • Piła, al. Lipowa 49, nabożeństwa w niedzielę o 10.00; studium biblijne w każdą środę o 18.00,
    • Pruszków, ul. Promyka 7, nabożeństwa w niedzielę o 10.00 oraz w każdą środę o 18.00,
    • Rybnik, ul. Rudzka 5, nabożeństwa w niedzielę o 10.00 oraz w każdy czwartek o 17.00[25],
    • Rydułtowy, ul. Strzelców Bytomskich 6, nabożeństwa w niedzielę o 10.00 oraz w każdą środę o 17.15, w każdy piątek o 18.00 spotkania młodzieżowe,
    • Skoczów, budynek zboru ul. Mennicza 16, nabożeństwa niedzielne w Miejskim Centrum Kultury w Skoczowie przy ul. Targowej 26 o 10.00,
    • Szczecinek, ul. Warmińska 5, nabożeństwa w niedzielę o 10.00 oraz w każdy czwartek o 18.00,
    • Świętochłowice pod nazwą własną Społeczność Chrześcijan w Świętochłowicach, ul. Wyzwolenia 6-8, od 2007 (wcześniej, od 2005, placówka zbioru w Palowicach), nabożeństwa w niedzielę o 10.00[26],
    • Tarnów, ul. Wielkie Schody 1, nabożeństwa w niedzielę 10.00 oraz w środę 18.00.
    • Tychy, ul. Frycza Modrzewskiego 37, Osiedle F-6, nabożeństwa w niedzielę o 10.00 oraz w każdy piątek o 18.00,
    • Ustroń, ul. Cicha 17, nabożeństwa w niedzielę o 9.00 oraz w każdą środę o 18.00,
    • Warszawa Kurpiowska,
    • Warszawa Ursus, ul. Opieńskiego 14[27],
    • Wrocław I,
    • Wrocław II,
    • Żory, ul. Kłapczyka 41 c, placówka powstała w 1981[28][29],
    • Żywiec
  • 8 placówek: Chabówka, Kołobrzeg, Łódź (ul. Podhalańska 113; nabożeństwa w niedzielę o 16.00 oraz w każdą środę o 18.00), Nowy Sącz, Popardowa, Słupsk, Tarnów.

Rada Kościoła Wolnych Chrześcijan[edytuj | edytuj kod]

Główną władze w Kościele sprawuje Rada Kościoła, w skład której wchodzą:

  • przewodniczący: Jerzy Karzełek
  • zastępca przewodniczącego: Adam Małkiewicz
  • zastępca przewodniczącego: Czesław Bassara
  • sekretarz: Jerzy Kowalczuk
  • skarbnik: Włodzimierz Filipski
  • członek Rady: Krzysztof Gołębiowski
  • członek Rady: Marek Nalewajka
  • członek Rady: Piotr Żądło

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Dominik Rozkrut, Mały Rocznik Statystyczny Polski, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2021, s. 119, ISSN 1640-3630.
  2. Tomaszewski 2009 ↓, s. 340.
  3. Tomaszewski 2009 ↓, s. 329.
  4. Tomaszewski 2009 ↓, s. 330.
  5. Ciecieląg i in. 2016 ↓, s. 70.
  6. Spotkanie min. A. Łopatki ze zwierzchnikami chrześcijańskich związków wyznaniowych. „Słowo Powszechne”, 26 października 1982. 
  7. Jańczuk 2016 ↓, s. 180.
  8. Michalak 2014 ↓, s. 253.
  9. Ciućka 2017 ↓.
  10. Henryk Turkanik Inwentarz Archiwalny IPN
  11. Archiwalna strona zboru w Balinie
  12. Archiwalna strona zboru w Białogardzie
  13. Strona zboru w Bytomiu
  14. Śląsk Cieszyński w latach 1918-1945. Idzi Panic (redakcja). Cieszyn: Starostwo Powiatowe w Cieszynie, 2015, s. 256. ISBN 978-83-935147-5-5.
  15. Mariusz Kocoł: Dzieje ewangelicznych Kościołów protestanckich w Częstochowie (1958-2012). Częstochowa: Częstochowskie Wydawnictwo Archidiecezjalne REGINA POLONIAE, 2017. ISBN 978-83-65209-70-2.
  16. Strona zboru w Gdańsku
  17. Strona zboru w Jastrzębiu-Zdroju
  18. Strona archiwalna zboru w Jastrzębiu-Zdroju. [dostęp 2018-03-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-03-22)].
  19. Strona zboru w Katowicach
  20. Strona zboru w Lublinie
  21. Strona zboru w Mławie
  22. Strona zboru w Myszkowie
  23. Strona zboru w Palowicach
  24. Strona zboru w Piasku
  25. Archiwalna strona zboru w Rybniku
  26. Społeczność Chrześcijan w Świętochłowicach
  27. Archiwalna strona zboru w Warszawie-Ursusie. [dostęp 2016-05-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-05-19)].
  28. [https://www.chwzory.pl/ Chrześcijańska Wspólnota Żory
  29. Archiwalna strona Wspólnoty Chrześcijańskiej w Żorach

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]