Przejdź do zawartości

Częściowy porządek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(przekierowano z „Zbiór częściowo uporządkowany”)
Diagram Hassego przedstawiający związki częściowych porządków z innymi relacjami dwuczłonowymi

Częściowy porządek lub krótko porządek[1] – typ relacji matematycznej, a konkretniej dowolna relacja dwuargumentowa łącząca trzy cechy[1]:

Równoważnie: antysymetryczny praporządek.

Jeśli jest zbiorem, zaś jest częściowym porządkiem zadanym (określonym) na zbiorze , to para uporządkowana bywa określana (w angielskiej, ale także polskiej terminologii matematycznej) jako poset, od ang. sformułowania partially ordered set – oznaczającego: zbiór częściowo uporządkowany[2][3]. Ta nazwa występuje zwłaszcza w teorii mnogości oraz matematyce dyskretnej[potrzebny przypis].

Ostre i słabe porządki

[edytuj | edytuj kod]
Zbiór podzbiorów {x,y,z}, uporządkowany przez inkluzję
Liczby naturalne częściowo uporządkowane relacją podzielności
Krata podgrup czwartej grupy diedralnej

Słabymi porządkami częściowymi nazywane są relacje zwrotne, przechodnie i antysymetryczne, z kolei ostre porządki częściowe to relacje przeciwzwrotne i przechodnie (relacja przeciwzwrotna i przechodnia jest zarazem asymetryczna). Porządki ostre i słabe są blisko związane w tym sensie, że łatwo jest zamienić relację jednego typu na relację drugiego typu.

Przypuśćmy, że jest (słabym) porządkiem częściowym na zbiorze . Wówczas relacja [a] na zdefiniowana przez

jest ostrym porządkiem częściowym.

I na odwrót, jeśli jest ostrym porządkiem częściowym na zbiorze , to relacja na zdefiniowana przez

jest (słabym) porządkiem częściowym.

Oznaczenia

[edytuj | edytuj kod]

Często w tekstach matematycznych używamy zarówno słabej, jak i silnej wersji porządku, którym się interesujemy. Zwyczajowo używamy wtedy oznaczeń takich, aby wersja słaba była oznaczana symbolem zawierającym znak równości (np. , , , ), a wersja silna była oznaczona symbolem bez tego znaku (np. , , , ).

Należy mieć jednak na uwadze, że zwyczaj taki nie wykształcił się względem zawierania zbiorów, gdzie symbol oznaczać może zawieranie właściwe lub niewłaściwe (relację silną lub słabą). W celu uniknięcia nieporozumień stosuje się więc często symbole oraz – odpowiednio dla relacji słabej oraz relacji silnej.

Przykłady

[edytuj | edytuj kod]
  • Szczególnym przypadkiem częściowego porządku jest porządek liniowy, w szczególności: naturalny porządek na liczbach rzeczywistych jest porządkiem częściowym.
  • Relacja określona w zbiorze liczb zespolonych:
jest częściowym porządkiem. Nie jest to jednak porządek liniowy.
  • Relacja podzbiorów określona na dowolnej rodzinie podzbiorów ustalonego zbioru jest częściowym porządkiem.
  • Każdy praporządek wyznacza porządek częściowy po utożsamieniu elementów , , takich że jednocześnie jest: 1) ; oraz: 2) . Proces ten można nazwać redukcją praporządku do porządku.

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Relacja ma tutaj być – w zamierzeniu – ostrym wariantem, przedstawionego (słabego) porządku  —  por. oba te symbole; a następnie porównaj je także z symbolami: oraz .

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 porządek, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-10-10].
  2. ↑ publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Marek Zaionc, Jakub Kozik i Marcin Kozik, Logika i teoria mnogości, wykład 10: Zbiory uporządkowane. Zbiory liniowo uporządkowane. Pojęcia gęstości i ciągłości, Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego (MIM UW), wazniak.mimuw.edu.pl [dostęp 2025-01-30].
  3. ↑ publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Paweł Idziak, Bartłomiej Bosek i Piotr Micek Matematyka dyskretna 2, wykład 2: Porządki częściowe i twierdzenie Dilwortha, Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego (MIM UW), wazniak.mimuw.edu.pl [dostęp 2025-01-30].

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]