Zbigniew Dębski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zbigniew Dębski
Zbigniew Franciszek Dębski
Zbych, Prawdzic
podpułkownik podpułkownik
Data i miejsce urodzenia 29 listopada 1922
Łasin, Polska
Data i miejsce śmierci 10 kwietnia 2010
Smoleńsk, Rosja
Przebieg służby
Stanowiska dowódca 7 drużyny 3 kompanii – "Szare Szeregi-Junior"
Główne wojny i bitwy powstanie warszawskie
Późniejsza praca chemik
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (pośm.) Krzyż Walecznych nadany trzykrotnie
Grób Zbigniewa Dębskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

Zbigniew Franciszek Dębski (ur. 29 listopada 1922 w Łasinie, zm. 10 kwietnia 2010 w Smoleńsku) – powstaniec warszawski, podpułkownik WP (pośmiertnie awansowany do stopnia pułkownika)[1], członek Kapituły Orderu Wojennego Virtuti Militari, sekretarz Klubu Kawalerów Orderu Wojennego Virtuti Militari[2].

Życiorys[edytuj]

Syn Emiliana Dębskiego (właściciela apteki w Łasinie[3]) i Marii z domu Szpitter, brat Ireny i Aleksandry. W 1939 ukończył gimnazjum jezuickie w Gdyni-Orłowie. Od sierpnia do września 1939 mieszkał w Toruniu. Przy próbie przedostania się na wschód kraju wraz z ojcem został aresztowany i osadzony w więzieniu w Żabince, a następnie w Kobryniu. Po zwolnieniu z więzienia udał się wraz z ojcem do Warszawy. Tam kontynuował naukę na tajnych kompletach w liceum im. Adama Mickiewicza, a następnie w szkole budowlanej oraz w zakresie rysunku technicznego.

30 grudnia 1943 ukończył kurs dla niższych stopniem dowódców w szkole podchorążych, po czym służył w plutonie Stefana Nasta w batalionie "Vistula". W powstaniu warszawskim był dowódcą 7 drużyny 3 kompanii – "Szare Szeregi-Junior" (pseudonim "Zbych", "Prawdzic"[4]). Uczestniczył w walkach o Pocztę Główną oraz o PAST - był jednym z 3 żołnierzy (obok Teodora Karczewskiego "Orła" i Stanisława Zielaskowskiego "Wiąza"), którzy 20 sierpnia 1944 zawiesili polską flagę na budynku PAST[5]. 8 września został ranny w trakcie obrony kina "Coloseum".

Po klęsce powstania trafił najpierw do Stalagu IV B, a następnie do Stalagu XI A. Po wyzwoleniu obozu przez oddziały brytyjskie służył w polskich oddziałach w amerykańskiej strefie okupacyjnej.

W czerwcu 1948 powrócił do kraju; w 1952 ukończył chemię na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Pracował w Wytwórni Farmaceutycznej "Motor", Instytucie Farmaceutycznym, Centralnym Laboratorium Chemicznym i w Zjednoczonych Zespołach Gospodarczych. Brał czynny udział w życiu środowiska powstańczego. Był współzałożycielem Związku Powstańców Warszawskich, członkiem prezydium Zarządu Głównego Związku Powstańców Warszawskich oraz współzałożycielem komitetów budowy pomnika powstania. W 2009 uhonorowany został Nagrodą Miasta Stołecznego Warszawy[6].

Zginął 10 kwietnia 2010 w katastrofie polskiego samolotu Tu-154M w Smoleńsku w drodze na obchody 70. rocznicy zbrodni katyńskiej[7].

Decyzją Ministra ON Nr 353/KADR z dnia 15 kwietnia 2010 został pośmiertnie awansowany do stopnia pułkownika[1].

22 kwietnia został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie[8] w alei A18.

Odznaczenia[edytuj]

Przypisy

  1. a b Pośmiertne awanse i odznaczenia dla ofiar katastrofy pod Smoleńskiem. wp.mil.pl, 15 kwietnia 2010.
  2. krs-online.com.pl
  3. Urodziłem się w 29.11.1922 r. na Pomorzu w miejscowości Łasin koło Grudziądza. Mój ojciec Emilian miał tam aptekę..
  4. Robert Bielecki: W zasięgu PAST-y. Warszawa: Czytelnik, 1994, s. 234. ISBN 83-07-01950-8.
  5. Władysław Jewsiewicki: Powstanie warszawskie 1944 okiem polskiej kamery. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1989, s. 53. ISBN 83-223-2531-2.
  6. Uchwała nr LVI/1664/2009. BIP m. st. Warszawy, 2009-05-28. [dostęp 2011-03-29].
  7. Zginęli pod Smoleńskiem. Lista pasażerów samolotu. www.polskieradio.pl, 2010-04-10. [dostęp 2010-04-08].
  8. Uroczystości pogrzebowe płk. Zbigniewa Dębskiego. www.interia.pl, 2010-04-22. [dostęp 2010-11-27].
  9. Komunikat Nr 163/VI kad.. Biuro Prasowe Kancelarii Sejmu, 16 kwietnia 2010.

Bibliografia[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

  • Bronisław Lubicz-Nycz: Batalion "Kiliński" AK 1940-1944. Warszawa: PWN, 1986. ISBN 83-01-05664-9.
  • Piotr Rozwadowski: Wielka ilustrowana encyklopedia Powstania Warszawskiego. A-Kö. Warszawa: Bellona, 2002. ISBN 83-11-09261-3.