Zbigniew Oleński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zbigniew Oleński
1 zwycięstwo
kapitan kapitan
Data i miejsce urodzenia 13 listopada 1907
Żytomierz
Data i miejsce śmierci 20 czerwca 1970
Manchester
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Poland badge.jpg Polskie Siły Zbrojne
Formacja Roundel of Poland (1921–1993).svg Lotnictwo Wojska Polskiego
RAF roundel.svg RAF
Jednostki 1 Pułk Lotniczy
dywizjon 152
dywizjon 234
dywizjon 609
dywizjon 309
dywizjon 316
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Walecznych (od 1941) Medal Lotniczy (czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi

Zbigniew Oleński (ur. 13 listopada 1907 Żytomierzu, zm. 20 czerwca 1970 w Manchester[1]) – polski pilot szybowcowy i samolotowy, pilot doświadczalny, kapitan Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii, uczestnik bitwy o Anglię.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Tadeusza i Janiny. W 1913 roku jego rodzina przeprowadziła się do miejscowości Zepla na Białorusi. W 1919 roku przyjechali do odrodzonej Polski i zamieszkali początkowo w Pruszkowie, a następnie w Zamościu. W 1926 roku zdał egzamin maturalny w tamtejszym gimnazjum[2].

Rozpoczął studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Warszawskiej, gdzie w październiku 1930 roku uzyskał tzw. półdyplom[3]. Był członkiem Aeroklubu Warszawskiego, 20 października 1929 roku ukończył kurs pilotażu[4]. W następnych latach działał aktywnie jako pilot samolotowy i szybowcowy. Brał udział w konkursach krajowych i imprezach zagranicznych. Latem 1931 roku kierował wyprawą Aeroklubu Warszawskiego w Góry Świętokrzyskie, która poszukiwała miejsc nadających się do uprawiania szybownictwa. Zwrócił uwagę na Polichno, które charakteryzowało się korzystnym ukształtowaniem terenu[5]. W kolejnych latach powstała tam Szkoła Szybowcowa LOPP Polichno-Pińczów im. gen. Leona Berbeckiego[6].

W sierpniu 1931 roku wziął udział w III Locie Południowo-Zachodniej Polski. Wystartował w załodze z pilotem Korbielem, jednak ich RWD-4 rozbił się podczas startu z katowickiego lotniska. Załoga odniosła niegroźne obrażenia[7]. W 1932 roku był jednym z trzech pierwszych pilotów jacy w Bezmiechowej wykonali przelot docelowo-powrotny, w 1933 r. podczas II Międzynarodowego Mitingu Lotniczego uczestniczył w pokazie jednoczesnego holowania trzech szybowców przez samolot Lublin R.XIII[8]. Za udział w meetingu otrzymał nagrodę zarządu głównego LOPP w wysokości 500 zł[9].

W dniach 1-2 lipca 1933 roku wziął udział w zawodach lotniczych Lot Północno-Wschodniej Polski w Wilnie, gdzie wykonał pokaz akrobacji szybowcowej[10]. 31 maja 1934 roku wykonał nad Warszawą lot na szybowcu Komar, trwający 6 godzin i 8 minut. Był to nowy rekord Polski w długotrwałości lotu szybowcem nad terenem płaskim[11].

We wrześniu 1934 roku został powołany do wojska i skierowany do Szkoły Podchorążych Rezerwy Saperów[2]. Następnie w 1935 roku ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Lotnictwa w Dęblinie[3].

W 1935 roku wystartował w III Krajowych Zawodach Szybowcowych w Ustjanowej, gdzie zajął pierwsze miejsce[12]. Podczas tych zawodów ustanowił, wynikiem 20 godzin i 13 minut, rekord Polski w długotrwałości lotu[13].

W 1935 roku rozpoczął pracę w Instytucie Badań Technicznych Lotnictwa. Jako kierownik Działu Naukowo-Badawczego w Oddziale Badań samolotów kierował badaniami nad osiągami samolotów myśliwskich, wykonywał też loty jako pilot doświadczalny. Opracował przyrządy pomiarowe własnej konstrukcji (przyspieszomierze i dynamometry), które wykorzystywał podczas lotów doświadczalnych. Był jednym z pilotów wykonujących loty próbne na prototypie PZL.50 Jastrząb[2].

Od kwietnia do lipca 1936 roku brał udział w kursie wyższego pilotażu w Lotniczej Szkole Strzelania i Bombardowania w Grudziądzu. Po jego ukończeniu otrzymał przydział w rezerwie do 1. Pułku Lotniczego w Warszawie[3]. Na stopień podporucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1937 i 34. lokatą w korpusie oficerów lotnictwa[14].

We wrześniu 1938 roku wziął udział w Rajdzie Bałtyckim zorganizowanym przez Aeroklub Warszawski. 6 września podczas pokazu akrobacji w Tallinnie, pilotowany przez niego RWD-10 zderzył się w powierzchnią wody jeziora Ülemiste[15]. W wyniku katastrofy samolot został rozbity a pilot odniósł obrażenia kręgosłupa[16].

26 czerwca 1939 roku na Wydziale Mechanicznym Politechniki Warszawskiej uzyskał dyplom inżyniera[2]. We wrześniu został zmobilizowany i otrzymał przydział mobilizacyjny. Samolotem RWD-14 Czapla przeleciał do Lwowa, 17 września przekroczył granicę z Rumunią. Został internowany i przebywał w obozie w Harlan, z którego zbiegł. Przez Bukareszt, Ateny i Marsylię przedostał się do Paryża[17].

W grudniu 1939 roku przypłynął do Anglii i został skierowany do obozu w Eastchurch[18]. Wstąpił do RAF, otrzymał numer służbowy 76617[19]. Od 22 do 29 lipca został skierowany na testy w 1. School of Army Co-operation w Old Sarum, następnie został skierowany do 7 Operation Training Unit (OTU) w Hawarden, gdzie przeszedł przeszkolenie na samolotach Supermarine Spitfire[20].

Otrzymał przydział do 152. dywizjonu RAF, 14 sierpnia został przeniesiony do 234. dywizjonu w Middle Wallop, od 5. października 1940 roku służył w 609 dywizjonie myśliwskim RAF[21]. Zgłosił pewne zestrzelenie Me-109 i prawdopodobne Me-110[20].

W listopadzie 1940 roku został członkiem Polskiej Grupy Ekspertów[22]. Wykorzystując swą wiedzę pilota doświadczalnego opracował szczegółowy raport o wadach samolotu Spitfire Mk. I i zaproponował zmiany prowadzące do udoskonalenia jego konstrukcji (poprawa widoczności do tyłu i ułatwienie opuszczania samolotu przy skoku ze spadochronem)[23]. 20 marca 1941 roku został awansowany na stopień porucznika[2].

23 marca 1941 roku został przeniesiony do Działu Aerodynamiki Stosowanej Królewskiego Instytutu Lotnictwa w Farnborough, gdzie zajął się analizowaniem analizowaniem osiągów i charakterystyk wytrzymałościowych płatowców oraz opracowaniu efektywnych metod pilotowani i walki powietrznej[3]. Przedstawił Brytyjczykom wyniki swych doświadczeń w walce kołowej z zastosowaniem klap, uzyskane podczas testowania jesienią 1938 roku szybowca TS-1/34 Promyk[24]. W celu weryfikacji swych prac wykonywał loty bojowe w składzie 309. i 316. dywizjonu[17].

1 września 1943 roku został awansowany na stopień kapitana, w Królewskim Instytucie Lotnictwa został awansowany na stanowisko starszego aerodynamika. W 1945 roku został przeniesiony do Centralnego Instytutu Myśliwskiego RAF, a następnie skierowany na staż do Dowództwa Lotnictwa Myśliwskiego RAF. Został zdemobilizowany w 1947 roku w polskim stopniu kapitana i angielskim majora (S/Ldr)[17].

Został zatrudniony w A.V. Roe (Avro), gdzie pracował jako aerodynamik i pilot doświadczalny. Pracował przy projektach samolotów odrzutowych, m.in. przy bombowcu Avro Vulcan[17][3].

W okresie międzywojennym był odznaczony Złotym (w 1939 r.) i Srebrnym (w 1935 r.) Krzyżem Zasługi[2], w czasie II wojny światowej otrzymał Krzyż Walecznych i czterokrotnie Medal Lotniczy[19].

Został sklasyfikowany na 236. miejscu listy Bajana[25].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Tadeusz Jerzy Krzystek 2012 ↓, s. 421.
  2. a b c d e f Jerzy Jędrzejewski 2014 ↓, s. 441.
  3. a b c d e Zieliński, Matusiak, Gretzyngier 2015 ↓, s. 178.
  4. Zakończenie kursu pilotażu przy Aeroklubie Akademickim i rozgrywka Wojskowych Zawodów Lotniczych 1 p.l.. „Polska Zbrojna”. 289, s. 2, 21 październik 1929. Warszawa: Jan Sotomski. OCLC 1036641953. 
  5. Lotnicza przeszłość Polichna (pol.). sppolichno.edupage.org. [dostęp 2019-10-22].
  6. Loty szybowcowe nad Warszawą. „Polska Zbrojna”. 126, s. 7, 7 maja 1932. Warszawa: Jan Sotomski. OCLC 1036641953. 
  7. III Lot Południowo-Zachodniej Polski. „Polska Zbrojna”. 227, s. 5, 21 sierpnia 1931. Warszawa: Jan Sotomski. OCLC 1036641953. 
  8. II międz. meeting lotniczy w Warszawie. „Polska Zbrojna”. 145, s. 2, 26 maja 1933. Warszawa: Jan Sotomski. OCLC 1036641953. 
  9. Zwycięzcy i nagrody w II międz. meetingu lotniczym w Warszawie. „Polska Zbrojna”. 146, s. 11, 27 maja 1933. Warszawa: Jan Sotomski. OCLC 1036641953. 
  10. Zawody lotnicze w Wilnie. „Polska Zbrojna”. 174, s. 4, 25 czerwca 1933. Warszawa: Jan Sotomski. OCLC 1036641953. 
  11. Nowy polski rekord szybowcowy. „Polska Zbrojna”. 147, s. 2, 1 czerwca 1934. Warszawa: Jan Sotomski. OCLC 1036641953. 
  12. Zawody szybowcowe w Ustjanowej. „Skrzydlata Polska”. 11/1935, s. 295–310, listopad 1935. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783. 
  13. Szybowce polskie zdobywają przestworza. Nowe dwa rekordy w Ustjanowej. „Polska Zbrojna”. 271, s. 2, 2 października 1935. Warszawa: Jan Sotomski. OCLC 1036641953. 
  14. Rybka i Stepan 2004 ↓, s. 213.
  15. Min. Selter wzniósł toast na pomyślność lotnictwa polskiego. „Polska Zbrojna”. 277, s. 1, 7 września 1938. Warszawa: Jan Sotomski. OCLC 1036641953. 
  16. Raid Bałtycki Aeroklubu Warszawskiego. „Skrzydlata Polska”. 9/1938, s. 246-250, wrzesień 1938. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783. 
  17. a b c d Jerzy Jędrzejewski 2014 ↓, s. 442.
  18. Płoszajski 1993 ↓, s. 46.
  19. a b Oleński Zbigniew. listakrzystka.pl. [dostęp 2019-10-19].
  20. a b The Airmen's Stories - F/O Z Olenski (ang.). bbm.org.uk. [dostęp 2019-10-19].
  21. Bitwa o Anglię (pol.). polishairforce.pl. [dostęp 2019-10-19].
  22. Płoszajski 1993 ↓, s. 100.
  23. Płoszajski 1993 ↓, s. 102.
  24. Jerzy B. Cynk 1971 ↓, s. 703.
  25. "Lista Bajana". polishairforce.pl. [dostęp 2019-10-19].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy B. Cynk: Polish aircraft 1893-1939. London: Putman & Company, 1971. ISBN 0-370-00085-4. OCLC 831346721.
  • Jerzy Jędrzejewski: Polscy piloci doświadczalni. Warszawa: Wydawnictwa Naukowe Instytutu Lotnictwa, 2014. ISBN 978-83-63539-05-4. OCLC 883576680.
  • Tadeusz Jerzy Krzystek, [Anna Krzystek]: Polskie Siły Powietrzne w Wielkiej Brytanii w latach 1940-1947 łącznie z Pomocniczą Lotniczą Służbą Kobiet (PLSK-WAAF). Sandomierz: Stratus, 2012. ISBN 978-83-61421-59-7. OCLC 276981965.
  • Jerzy Płoszajski: Technicy lotnictwa polskiego na Zachodzie 1939-1946. Cz. 1. Londyn: Stowarzyszenie Techników Polskich w Wielkiej Brytanii, 1993. ISBN 0-9522473-0-5. OCLC 749530918.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935-1939. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, 2004. ISBN 978-83-7188-691-1.
  • por. pil. Zbigniew Oleński. W: Józef Zieliński, Wojtek Matusiak, Robert Gretzyngier: Lotnicy polscy w Bitwie o Anglię. Warszawa: Bellona, 2015. ISBN 978-83-11-13984-8. OCLC 924759692.