Zbigniew Raj

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zbigniew Raj
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 6 listopada 1942
Kraków
Gatunki muzyka filmowa
Zawód kompozytor muzyki filmowej i teatralnej, autor tekstów, monologów i scenariuszy programów telewizyjnych, śpiewak
Zespoły
Piwnica pod Baranami, Tropicale Thaitii Granda Banda
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi
Strona internetowa

Zbigniew Raj (ur. 6 listopada 1942 w Krakowie) – polski kompozytor muzyki filmowej i teatralnej, autor piosenek kabaretowych i estradowych, autor tekstów, monologów i scenariuszy programów telewizyjnych, artysta Piwnicy pod Baranami. Twórca kompozycji do tekstów między innymi: Stanisława Ignacego Witkiewicza, Tytusa Czyżewskiego, Wiesława Dymnego[1] i Stanisława Barańczaka, a także własnych, zawierających często dużą dawkę absurdalnego humoru [2]. Jego kompozycje zostały nagrane na płytach Piwnicy pod Baranami oraz zespołu Tropicale Thaitii Granda Banda. Członek Polskiej Akademii Filmowej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się i wychował w Krakowie, gdzie ukończył II LO im. Króla Jana III Sobieskiego i studiował w krakowskiej Akademii Muzycznej. Swoją drogę artystyczną zaczynał w krakowskich klubach jazzowych[3]. Był jednym z założycieli i kierownikiem artystycznym zespołu Tropicale Thaiti Granda Banda, dla którego skomponował niemal wszystkie piosenki. Był szefem big-bandu, działającego w krakowskim Jazz Klubie „Helikon”.

W okresie stanu wojennego związał się z Piwnicą pod Baranami, dzięki Annie Klimas, dla której napisał muzykę do utworu „Niedziela”[3]. W krakowskiej Piwnicy pod Baranami pełnił funkcję kompozytora, współtwórcy programu i pieśniarza ekspresyjnego[4]. Wtedy też po raz pierwszy skomponował muzykę do twórczości Witkacego i stał się tym samym niedoścignionym interpretatorem jego twórczości[5][3]. Z piosenek najbardziej znane to: „Taki kraj” (sł. Jan Pietrzak), „Kielce” (sł. Witkacy), „Matka Boska Częstochowska” (sł. Jan Lechoń), „A taki miał być przyjemny nastrój” (sł. Witkacy), „Koty za płoty” (sł. Zbigniew Raj) i „Na chorobowen” (sł. Ludwik Jerzy Kern), „Tarantula” (sł.Witkacy), „A taki miał być przyjemny nastrój” i „A revederci”. Brał udział w stworzonym przez Aleksandra Glondysa projekcie „Ellington po krakowsku”, a także w projektach telewizyjnych i estradowych.Brał udział w 8 Festiwalach Opolskich, a jako pieśniarz ekspresyjny nagrał dla TVP 3 swoje autorskie recitale.W 1992 r. na zamówienie TVP został nakręcony film krótkometrażowy, przedstawiający go jako ekscentrycznego kompozytora, zaś w 1998 r. w krakowskim teatrze STU odbył się jego uroczysty Telewizyjny Benefis.


W 1985 jako autor muzyki do filmu W starym dworku, czyli niepodległość trójkątów (1984) według Witkacego w reżyserii Andrzeja Kotkowskiego otrzymał Złote Lwy na X Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdańsku[3]. Był także autorem muzyki teatralnej do przedstawień: Rycerze (1983) Arystofanesa, Nowe Betlejem polskie (2001) Lucjana Rydla oraz Nienasyceni, czyli mowy żałobne z Witkacym w tle (2004) Wiesława Saniewskiego w Teatrze „Bagatela” (m.in. do utworu „I-lustracja”)[3].

Skomponował ok. 200 piosenek kabaretowych i estradowych. Był autorem scenariuszy programów telewizyjnych do własnego, autorskiego programu cyklicznego Raj utrącony, a także twórcą licznych tekstów piosenek.

Pisał muzykę do filmów fabularnych, w tym Trzy stopy nad ziemią (1984), Dziewczęta z Nowolipek (1985), Rajska jabłoń (1985), Cyrk odjeżdża (1987), Męskie sprawy (1988), Piggate (1990) i Wirus (1996) oraz serialu Bao-Bab, czyli zielono mi (2003), a także do telewizyjnych widowisk poetycko-muzycznych, m.in. Wiersze i krajobrazy (1984) i Twarze Witkacego, czyli regulamin firmy portretowej (1986).

9 września 2016 Prezydent RP Andrzej Duda odznaczył go Złotym Krzyżem Zasługi za „wybitne zasługi w działalności na rzecz polskiej kultury, za osiągnięcia w pracy artystycznej i stworzenie ważnego ośrodka twórczości artystyczno-intelektualnej miasta Krakowa”[6].

Zbigniew Raj

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Rok Tytuł Reżyser
1984 W starym dworku, czyli niepodległość trójkątów[7] Andrzej Kotkowski
Trzy stopy nad ziemią[7] Jan Kidawa-Błoński
1985 Dziewczęta z Nowolipek[7] Barbara Sass
Rajska jabłoń[7]
1987 Kredą rysowane (film krótkometrażowy) Lesław Wilk
Cyrk odjeżdża[7] Krzysztof Wierzbiański
1988 Męskie sprawy Jan Kidawa-Błoński
1989 Po upadku[7] Andrzej Trzos-Rastawiecki
1990 Piggate (Świnka)[7] Krzysztof Magowski
1995 Wspomnienia o Janie Lechoniu (film dokumentalny)[7] Tomasz Kamiński
1996 Wirus[7] Jan Kidawa-Błoński
2001 Ostatni blues (Az utolsó blues)[7] Peter Gardos
2003 Bao-Bab, czyli zielono mi (serial TV)[7] Jan Kidawa-Błoński, Krzysztof Lang

Spektakle teatralne i widowiska telewizyjne(muzyka i piosenki):

"Rycerze" - 1983 r. Teatr Miniatura - Kraków.

"Wiersze-Krajobrazy" - 1984 r. TVP 2.

"Koty" - 1985 r. TVP 2.

"Firma portretowa"( wg Witkacego) - 1986 r. TVP 2.

"Księga absurdu" - 1987 r. TVP 2.

"Hasior" (2 odc.) - 1990 r. TVP 2.

"Kernalia"(2 odc.) - 1995 r. TVP 2.

"Raj utrącony"( 6 odc.) - telewizyjny program cykliczny wg własnego scenariusza 1996 - 97 r. TVP 2.

"Nienasyceni" - 2005 r. Teatr "Bagatela"- Kraków (muzyka i scenariusz).

"Szak, szak - Haj" - recital autorski wg własnego scenariusza, 1995 r. TVP 2.

"Raj, czyli da - bap" - recital autorski wg własnego scenariusza, 1996 r. TVP 2.

"Benefis Zbigniewa Raja" - 1998 r. TVP 2.

"Hałas nocy" - recital autorski wg własnego scenariusza, 2000 r. TVP 2.

Ponadto udział w b.wielu telewizyjnych programach rozrywkowych.

Książki:

J.Olczak-Roniker "Piwnica pod Baranami"

G.Tusiewicz "Jazz-klub Helikon"

W.Krupiński "Głowy piwniczne"

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Piwnica na czwartym piętrze (pol.). Polska Muza. [dostęp 2020-02-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-02-20)].
  2. „Radiowy Teatr Piosenki” (2011-09-25): Niespodzianka wieczoru – legendarna grupa Tropicale Thaitii Granda Banda! (pol.). Poemat. [dostęp 2020-02-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-02-20)].
  3. a b c d e Piwniczanie: Zbigniew Raj (pol.). Biblioteka Główna AGH. [dostęp 2020-02-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-02-20)].
  4. Paweł Piotrowicz (2016-05-25): Piotr Skrzynecki: w kapeluszu i w obłokach (ang.). Onet.pl. [dostęp 2020-02-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-02-20)].
  5. Jerzy Armata: Żeby było wesoło (pol.). „Gazeta Wyborcza”. [dostęp 2020-02-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-02-20)].
  6. Odznaczenia z okazji 60. rocznicy powstania kabaretu „Piwnica pod Baranami” (pol.). prezydent.pl. [dostęp 2020-02-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-09-09)].
  7. a b c d e f g h i j k Zbigniew Raj w bazie IMDb (ang.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]