Zbigniew Religa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zbigniew Religa
Zbigniew Religa 2 2008.jpg
Data i miejsce urodzenia 16 grudnia 1938
Miedniewice
Data i miejsce śmierci 8 marca 2009
Warszawa
Minister zdrowia
Okres od 31 października 2005
do 7 września 2007
i od 10 września 2007 do 16 listopada 2007
Przynależność polityczna Partia Centrum, Stronnictwo Konserwatywno-Ludowe
Poprzednik Marek Balicki
Następca Ewa Kopacz
Przewodniczący Partii Republikanie
Okres od 1994
do stycznia 1996
Przynależność polityczna Partia Republikanie
Następca Jerzy Eysymontt
Przewodniczący Partii Centrum
Okres od 3 kwietnia 2004
do 27 listopada 2004
Przynależność polityczna Partia Centrum
Następca Janusz Steinhoff
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Wielki Orderu Pro Merito Melitensi Order Uśmiechu

Zbigniew Eugeniusz Religa (ur. 16 grudnia 1938 w Miedniewicach, zm. 8 marca 2009 w Warszawie[1]) – polski kardiochirurg i polityk.

Senator RP III (1993–1997) i V kadencji (2001–2005). W latach 2005–2007 minister zdrowia w rządzie Kazimierza Marcinkiewicza, a następnie w rządzie Jarosława Kaczyńskiego. Od 2007 do 2009 poseł VI kadencji. Członek Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu. Kawaler i członek Kapituły Orderu Orła Białego[2]. Objął patronat nad podstawowym programem Fundacji Dzieciom „Zdążyć z Pomocą” (1998).

Wykształcenie i kariera zawodowa[edytuj | edytuj kod]

Po uzyskaniu w 1956 świadectwa dojrzałości w Szkole im. Bolesława Limanowskiego w Warszawie, rozpoczął studia na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Warszawie. Po ukończeniu studiów w latach 1963–1964 odbył staż podyplomowy, a następnie służbę wojskową (1964–1966). W 1966 rozpoczął pracę w Szpitalu Wolskim w Warszawie, uzyskując w tym czasie specjalizację I i II stopnia z chirurgii. Pracował tam do 1980.

Po zdaniu egzaminów Educational Commission for Foreign Medical Graduates (ECFMG) uzyskał stypendium w Mercy Hospital w stanie Nowy Jork, po czym został oddelegowany na odbycie staży podyplomowych w USA: w 1973 z chirurgii naczyniowej oraz w 1975 z kardiochirurgii w Sinai Hospital w Detroit. W 1973 uzyskał stopień doktora nauk medycznych, a w 1981 doktora habilitowanego.

W latach 1980–1984 zajmował stanowisko docenta w Klinice Kardiochirurgii Instytutu Kardiologii w Warszawie (Anin) kierowanej przez Wacława Sitkowskiego[3]. Od 1984 kierował Katedrą i Kliniką Kardiochirurgii Wojewódzkiego Ośrodka Kardiologii w Zabrzu.

W latach 1989–1991 był kierownikiem Kliniki Kardiochirurgii Centralnego Szpitala Klinicznego MSW w Warszawie. W 1990 został profesorem Śląskiej Akademii Medycznej, a w 1995 prezydent Lech Wałęsa nadał mu tytuł naukowy profesora nauk medycznych.

W 1991 powołał do życia i został prezesem rady Fundacji Rozwoju Kardiochirurgii, która zajmuje się wdrażaniem do praktyki klinicznej najnowszych metod leczenia chorób serca, a także działalnością naukowo-badawczą i szerokim programem szkoleniowo-stypendialnym dla polskich i zagranicznych kadr medycznych.

W latach 1996–1999 był rektorem Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach. Od 1998 pełnił funkcję krajowego specjalisty ds. kardiochirurgii. W 1998 objął stanowisko kierownika II Kliniki Kardiochirurgii, a w 2001 dyrektora Instytutu Kardiologii w Warszawie (Anin). W tym samym roku przeprowadził pierwszy w Polsce zabieg wstrzyknięcia do serca preparatu powodującego powstawanie nowych naczyń krwionośnych.

Przeszczepienie serca[edytuj | edytuj kod]

W Klinice Kardiochirurgii WOK (przekształconym później w Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu) 15 sierpnia 1985 przeprowadził pierwszą operację na sercu. 5 listopada tego samego roku zespół lekarzy pod jego kierownictwem przeprowadził tam pierwszy udany zabieg przeszczepienia serca w Polsce[4]. Dawcą serca był człowiek w stanie śpiączki. Po orzeczeniu śmierci mózgu lekarze pobrali narząd i karetką przewieziono go z Warszawy do Zabrza. Biorcą był 62-letni rolnik z Krzepic, który zmarł wkrótce po operacji[5][6].

Dalszymi osiągnięciami były prace nad wykorzystaniem wszczepialnych urządzeń wspomagających pracę serca oraz nad wyprodukowaniem tzw. sztucznego serca. Zajęła się tym utworzona z inicjatywy Zbigniewa Religi Pracownia Sztucznego Serca Śląskiej Akademii Medycznej w Zabrzu.

W 1987 po jednej z kolejnych operacji przeszczepu serca Zbigniew Religa znalazł się na jednym ze zdjęć wykonanych dla magazynu „National Geographic” przez Jamesa Stanfielda, które zostało fotografią tego roku w tym piśmie oraz znalazło się wśród 100 najlepszych zdjęć „NG”[7]. Na zdjęciu Zbigniew Religa siedzi wyczerpany przy stole operacyjnym, na którym leży zoperowany przez niego pacjent. W tle widać jego asystenta, który ze zmęczenia śpi w kącie sali[8].

Działalność polityczna[edytuj | edytuj kod]

Lech Kaczyński i Zbigniew Religa podczas konferencji prasowej po katastrofie górniczej w kopalni Halemba, 22 listopada 2006
Zbigniew Religa oraz Lech Kaczyński, 23 maja 2007

Jako nastolatek należał do Związku Młodzieży Polskiej[9]. W latach 80. zaangażował się w działalność Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego, z ramienia którego bez powodzenia startował w 1989 w wyborach do Senatu I kadencji. Od 1993 do 1997 (Senat III kadencji) i od 2001 do 2005 (Senat V kadencji) pełnił funkcję senatora (z województwa katowickiego, później z okręgu gliwickiego). Politycznie w 1993 zaangażował się w tworzenie Bezpartyjnego Bloku Wspierania Reform[10], z którego odszedł w 1994, tworząc Partię Republikanie (zarejestrowaną w styczniu 1995; do stycznia 1996 stał na jej czele). Po wejściu Republikanów w skład Stronnictwa Konserwatywno-Ludowego w 1998 został członkiem tej partii. W 2001 mandat senacki uzyskał z listy komitetu Blok Senat 2001 jako reprezentant Platformy Obywatelskiej (członkowie SKL startowali w tych wyborach jako kandydaci PO). W Senacie zasiadł w klubie Blok Senat 2001. Nie przystąpił do PO, lecz w styczniu 2002 (po przyłączeniu się do SKL PPChD) znalazł się w szeregach SKL-Ruch Nowej Polski, rozwiązanego w grudniu 2003.

3 kwietnia 2004 został przewodniczącym założonej przez siebie nowej partii politycznej pod nazwą Centrum (powstałej na miejsce SKL-RNP i Ruchu Społecznego). 27 listopada tego samego roku ustąpił z funkcji i został honorowym przewodniczącym partii.

5 czerwca 2005 oficjalnie zgłosił swoją kandydaturę w wyborach prezydenckich jako kandydat niezależny. Poparcia udzieliły mu macierzysta Partia Centrum oraz Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe, Inicjatywa dla Polski, Stronnictwo Demokratyczne, Forum Emerytów i Rencistów, Chrześcijański Ruch Samorządowy, Inicjatywa Młodych i Związek Zawodowy Ojczyzna.

Jego komitet wyborczy został zarejestrowany 16 sierpnia 2005, jednak 2 września tego samego roku, z powodu dużych spadków notowań w sondażach, zrezygnował z ubiegania się o najwyższy urząd w państwie, jednocześnie oficjalnie udzielając poparcia kandydatowi Platformy Obywatelskiej Donaldowi Tuskowi. Później został przewodniczącym Komitetu Honorowego lidera PO.

Od 31 października 2005 do 14 lipca 2006 sprawował urząd ministra zdrowia w rządzie Kazimierza Marcinkiewicza, a następnie w rządzie Jarosława Kaczyńskiego (od 14 lipca 2006 do 7 września 2007 i od 10 września 2007 do 16 listopada 2007). Od 7 do 10 września 2007 był sekretarzem stanu w Ministerstwie Zdrowia i kierownikiem resortu. 4 lipca 2007 TVN24 podała, że Zbigniew Religa zagroził premierowi Jarosławowi Kaczyńskiemu dymisją, jeśli ten nie zaakceptuje jego pomysłów na reformę systemu ochrony zdrowia, w tym na podwyżkę składki zdrowotnej do 13%.

Jako minister zdrowia przeforsował wprowadzenie od 2008 tzw. podatku Religi, w ramach którego ubezpieczyciele wykonywali ustawowy obowiązek przekazywania Narodowemu Funduszowi Zdrowia opłaty ryczałtowej w wysokości 12% składki z każdej polisy OC. Środki te miały być przeznaczone na finansowanie kosztów leczenia ofiar wypadków drogowych. Podatek ten został zniesiony z dniem 1 stycznia 2009[11].

W sierpniu 2007 znalazł się w grupie osób, które z inicjatywy Artura Balazsa reaktywowały Stronnictwo Konserwatywno-Ludowe[12], zarejestrowane w następnym miesiącu. W przedterminowych wyborach parlamentarnych w październiku tego samego roku jako przedstawiciel SKL kandydował do Sejmu w okręgu gliwickim z listy Prawa i Sprawiedliwości, zdobył mandat z wynikiem 62 228 głosów. Wyznaczony przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego jako marszałek senior 5 listopada 2007 otworzył posiedzenie Sejmu VI kadencji.

Choroba i śmierć[edytuj | edytuj kod]

Przez wiele lat był nałogowym palaczem tytoniu. Przyznał też publicznie, że w latach 70. i na początku lat 80. nadużywał alkoholu. Skończył z tym, gdy zaczął u siebie podejrzewać, że zaczyna być uzależniony[13].

30 maja 2007 potwierdził przekazaną przez media informację o swojej chorobie – guzie lewego płuca. Dzień później przeszedł operację, która zakończyła się wycięciem komórek nowotworowych; odbyła się ona 11 dni po wykryciu guza. 5 czerwca tego samego roku został wypisany ze szpitala, tydzień później po wykonaniu badań stwierdzono, że cierpi na nowotwór złośliwy płuc. W tym samym miesiącu wrócił do pracy w Ministerstwie Zdrowia. W lutym 2008 po nawrocie choroby został poddany operacji usunięcia nadnercza i chemioterapii[14]. Przeszedł cztery operacje i dwa cykle chemioterapii[2].

Zbigniew Religa podczas uroczystości nadania Orderu Orła Białego, 18 grudnia 2008 w Pałacu Prezydenckim
Pogrzeb Zbigniewa Religi na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach, 13 marca 2009
Grób Zbigniewa Religi na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach
Tablica poświęcona prof. Zbigniewowi Relidze, odsłonięta 7 marca 2013 na ścianie domu przy al. 3 Maja 2 w Warszawie

W wywiadzie z października 2008, Zbigniew Religa powiedział:

- Każdy musi umrzeć. Dla mnie śmierć jest niczym, śmierć jest snem. Tłumaczę to sobie jeszcze tak: miałem ukochane miejsce w świecie – Wyspy Zielonego Przylądka. Ukochane było dawno temu, kiedy nie było tam tych wszystkich hoteli, tłumu turystów, hucznych imprez, a ja mogłem łowić ryby. Ale mnie na tych Wyspach nie ma. Nie żyję tam, nie żyję i już. To samo dotyczy innych miejsc na świecie. I naturalną koleją rzeczy kiedyś nie będzie mnie też tu[15].

Zmarł 8 marca 2009. Został pochowany 13 marca tego samego roku na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie w tzw. alei profesorskiej (kwatera A-29). Był to pogrzeb świecki o charakterze państwowym z asystą kompanii honorowej Wojska Polskiego. Wzięli w nim udział m.in. prezydent Lech Kaczyński, marszałek Sejmu Bronisław Komorowski i premier Donald Tusk. Na pogrzebie odegrano melodię do „What a Wonderful World”, ulubionej piosenki Zbigniewa Religi[16].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Żonaty z Anną Wajszczuk-Religą, adiunktem w Zakładzie Fizjologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Miał dwoje dzieci: córkę Małgorzatę i syna Grzegorza, który także został lekarzem kardiochirurgiem.

Deklarował się jako ateista[17].

Wystąpił w 87. odcinku serialu Na dobre i na złe, w którym zagrał samego siebie, czyli kardiochirurga operującego Annę (Małgorzata Lewińska) chorą na serce, a zarazem dziewczynę Marcina (Maciej Kozłowski)[18]. Był kibicem drużyny piłkarskiej Górnika Zabrze[19].

Przez ostatnie 47 lat życia mieszkał w Warszawie przy al. 3 Maja 2.

Osiągnięcia[edytuj | edytuj kod]

Nagrody i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Programy naukowo-badawcze[edytuj | edytuj kod]

  • transplantacje serca i płuc
  • chirurgiczne leczenie niewydolności mięśnia sercowego
  • kliniczne zastosowanie sztucznego serca
  • stworzenie polskiej zastawki biologicznej i prototypu sztucznego serca
  • operacyjne leczenie zatorowości płucnej

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

Był autorem lub współautorem ponad 160 prac naukowych, ponad 100 prelekcji oraz 3 książek i 2 wywiadów-rzek:

  • Zarys kardiochirurgii, 1993 (pierwszy w Polsce podręcznik z dziedziny kardiochirurgii), ISBN 83-200-1732-7
  • Przeszczep serca, 1998, ISBN 83-906412-2-4
  • Kardiochirurgia dziecięca, 2003 (praca zbiorowa), ISBN 83-7164-338-1
  • Serce do polityki: Rozmowa ze Zbigniewem Religą, 2006 (wywiad rzeka przeprowadzony przez Huberta Swolkienia), ISBN 83-922904-0-2
  • Zbigniew Religa. Człowiek z sercem w dłoni, 2009 (wywiad rzeka przeprowadzony przez Jana Osieckiego), ISBN 978-83-7648-019-0

Członkostwo w towarzystwach naukowych[edytuj | edytuj kod]

  • International Society for Heart Transplantation[27]
  • European Association for Cardio-Thoracic Surgeons
  • European Society of Artificial Organs[28]
  • American College of Angiology
  • Polskie Towarzystwo Chirurgiczne
  • Polskie Towarzystwo Kardiologiczne
  • Polskie Towarzystwo Transplantologiczne[29]

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

  • 7 marca 2013, w przeddzień czwartej rocznicy śmierci Zbigniewa Religi, na ścianie domu przy al. 3 Maja 2 w Warszawie odsłonięto tablicę poświęconą Zbigniewowi Relidze.
  • Powstały filmy dokumentalne poświęcone osobie Zbigniewa Religi: Na otwartym sercu (1986), Profesor Religa (1993), Profesor od serca. Zbigniew Religa (2011).

Przypisy

  1. Profesor Zbigniew Religa nie żyje. dziennik.pl, 8 marca 2009. [dostęp 12 lipca 2010].
  2. 2,0 2,1 Jacek Zawadzki: Po dwóch latach walki z chorobą odszedł Zbigniew Religa. gazeta.pl, 8 marca 2009. [dostęp 15 września 2013].
  3. Wspomnienia o prof. dr. hab. n. med. Wacławie Sitkowskim. termedia.pl. [dostęp 14 września 2014].
  4. Zbigniew Religa nie żyje. mp.pl, 8 marca 2009. [dostęp 12 marca 2009].
  5. 20 lat przeszczepów serca w Polsce. niepelnosprawni.pl, 7 listopada 2005. [dostęp 12 marca 2009].
  6. Życie po przeszczepie. przeszczep.pl. [dostęp 12 marca 2009].
  7. Człowiek serca. przeglad-urologiczny.pl. [dostęp 12 marca 2009].
  8. NG 100 best pictures (ang.). ngm.com. [dostęp 13 marca 2009].
  9. Jan Osiecki: Religa: Ból to jedyna rzecz, której się boję. wyborcza.pl, 9 marca 2009. [dostęp 11 października 2014].
  10. Religa prezesem BBWR. rp.pl, 8 stycznia 1994. [dostęp 8 marca 2009].
  11. Ubezpieczenia komunikacyjne w Polsce w latach 2006–2008. Komisja Ubezpieczeń Komunikacyjnych PIU, Warszawa, październik 2009. [dostęp 24 listopada 2011].
  12. Michał Krzymowski: Religa zapisał się do partii Balazsa. wprost.pl, 19 października 2007. [dostęp 15 września 2013].
  13. Religa o zazdrości, alkoholu i dowodach wdzięczności. tvn24.pl, 13 stycznia 2008. [dostęp 8 marca 2009].
  14. Zbigniew Religa o włos od śmierci. dziennik.pl, 2 marca 2008. [dostęp 12 lipca 2010].
  15. Profesor Zbigniew Religa o życiu i śmierci. rynekzdrowia.pl, 31 października 2008. [dostęp 8 marca 2009].
  16. Pogrzeb Religi przy muzyce Armstronga. onet.pl, 13 marca 2009. [dostęp 10 kwietnia 2011].
  17. Religa: utwierdzam się w przekonaniu, że Boga nie ma. wp.pl, 31 października 2008. [dostęp 8 marca 2009].
  18. Zbigniew Religa w bazie filmpolski.pl. [dostęp 18 lutego 2010].
  19. Jacek Sarzało: Religa: Serce mi się kraje. sport.pl, 5 grudnia 2005. [dostęp 8 marca 2009].
  20. M.P. z 2009 r. Nr 27, poz. 373
  21. M.P. z 1998 r. Nr 42, poz. 596
  22. M.P. z 1996 r. Nr 15, poz. 192
  23. Doktorzy Honoris Causa UO. uni.opole.pl. [dostęp 16 lutego 2011].
  24. Nagrody, wyróżnienia. frk.pl, 21 września 2012.
  25. Szkoła Podstawowa im. Prof. Zbigniewa Religi w Miedniewicach. miedniewice.republika.pl. [dostęp 18 lutego 2010].
  26. Prof. Religa patronem Fundacji Rozwoju Kardiochirurgii. wp.pl, 17 kwietnia 2009. [dostęp 14 września 2012].
  27. Teresa Białek: Doktoraty Honoris Causa Dla Naukowców Z SUM – Zbigniew Religa. Centrum Dokumentacji Dziejów Medycyny i Farmacji Górnego Śląska. [dostęp 9 marca 2009].
  28. Teresa Białek: Prof. Zbigniew Religa – czat. wp.pl. [dostęp 9 marca 2009].
  29. Zbigniew Religa. wajszczuk.v.pl. [dostęp 8 marca 2009].
  30. Bogowie w bazie filmweb.pl. [dostęp 4 października 2014].
  31. 39. Festiwal Filmowy w Gdyni: Złote Lwy dla Bogów Palkowskiego. Film o Relidze podbił serca jury i publiczności. polskieradio.pl, 21 września 2014. [dostęp 4 października 2014].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]