Zbigniew Sawan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zbigniew Sawan
Ilustracja
Zbigniew Sawan, wizerunek z pocztówki (1918–1939)
Imię i nazwisko Zbigniew Nowakowski
Data i miejsce urodzenia 14 kwietnia 1904
Woskresienówka
Data i miejsce śmierci 4 czerwca 1984
Warszawa
Zawód aktor, reżyser
Współmałżonek 1. Maria Malicka
2. Lidia Wysocka
3. Krystyna Wróblewska
Lata aktywności 1926–1980
Zespół artystyczny
Teatr Klasyczny w Warszawie
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
Grób Zbigniewa Sawana na Cmentarzu Powązkowskim

Zbigniew Sawan, właśc. Zbigniew Nowakowski (ur. 14 kwietnia 1904 w Woskresienówce, w guberni kurskiej, zm. 4 czerwca 1984 w Warszawie) – polski aktor teatralny i filmowy, reżyser teatralny, dyrektor artystyczny teatrów.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w guberni kurskiej (Rosja), lecz już od 14. roku życia mieszkał w Warszawie. Był bratem Jadwigi Nowakowskiej-Boryty (1908-1995). Jako szesnastoletni szwoleżer wziął udział w obronie Warszawy i kontrofensywie 1920-go roku. W latach 1923–1926 był słuchaczem Oddziału Dramatycznego Warszawskiego Konserwatorium, po czym – w sezonie 1926/1927 – pracował w Teatrze im. Słowackiego w Krakowie, gdzie otrzymał role[1]:

W latach:

  • 1927–1931 – pracował w wytwórniach filmowych; występował też gościnnie w teatrach całej Polski (wraz z Marią Malicką i Aleksandrem Węgierką),
  • 1932–1935 – był związany z teatrami warszawskimi (dawał też występy gościnne w Łodzi, Poznaniu, Krakowie i Wilnie),
  • 1935–1939 – prowadził, wraz z Marią Malicką, Teatr Malickiej; w tym teatrze wystawił przedstawienie dyplomowe, kończące studia reżyserii w Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej (Maria Stuart Juliusza Słowackiego, 1937).

W pierwszych latach okupacji niemieckiej (1940–1941) pracował jako kelner w warszawskiej Kawiarni Artystów Filmowych oraz jako aktor i reżyser w kabarecie Na Antresoli. W ramach represji po udanym zamachu na Igo Syma w marcu 1941 został aresztowany i uwięziony na Pawiaku, a następnie w Auschwitz-Birkenau[2]. Po uwolnieniu pracował w jawnych teatrach warszawskich (np. Miniatury), wystawiając m.in. sztuki Kaprysy Marianny Alfreda de Musseta i Mąż i żona Aleksandra Fredry[1].

Po zakończeniu wojny, w roku 1947 w różnych miastach Polski wystawiał – wraz z Lidią WysockąPo co daleko szukać George’a Bernarda Shawa i Freuda teoria snów Antoniego Cwojdzińskiego. W latach 1948–1950 zorganizował Teatr Polski w Szczecinie i kierował tym teatrem; był też inicjatorem budowy sceny Teatru Współczesnego w Muzeum Morskim na Wałach Chrobrego[1].

W kolejnych latach m.in. organizował Operetkę Gliwicką (1952), był reżyserem Operetki Warszawskiej (1954–1957), kierował Teatrem Dramatycznym w Białymstoku (1959–1961), był reżyserem w Teatrze Rozmaitości w Krakowie (1962/1963) i warszawskim Teatrze Klasycznym (1963–1970); zagrał wiele ról filmowych i telewizyjnych[1].

Po wojnie występował m.in. w sztukach[1]:

Zmarł 4 czerwca 1984 w Krakowie[3]. Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie(kwatera C-6-20)[4].

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Ryszard Markow: Sawan Zbigniew, właśc. Nowakowski. W: Praca zbiorowa, red. Tadeusz Białecki: Encyklopedia Szczecina. T. II P–Ż. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, Instytut Historii, Zakład Historii Pomorza Zachodniego, 2000, s. 306–307. ISBN 83-7241-089-5. (pol.)
  2. Władysław Bartoszewski, Bogdan Brzeziński, Leszek Moczulski: Kronika wydarzeń w Warszawie 1939–1949. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 43.
  3. Zmarł Zbigniew Sawan-Nowakowski. „Dziennik Polski”, s. 2, Nr 135 z 8 czerwca 1984. 
  4. Cmentarz Stare Powązki: JANINA NOWAKOWSKA, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2019-03-10].
  5. Nowe filmy polskie. „Warszawski Dziennik Narodowy”. Nr 220A, s. 5, 11 sierpnia 1939. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]