Zdzisław Jagodziński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zdzisław Jagodziński
Data i miejsce urodzenia

14 stycznia 1927
Białokrynica

Data i miejsce śmierci

5 marca 2001
Londyn, Wielka Brytania

Zawód, zajęcie

historyk, bibliotekarz

Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kampanii Wrześniowej 1939

Zdzisław Konstanty Jagodziński (ur. 14 stycznia 1927 w Białokrynicy, zm. 5 marca 2001 w Londynie) –

polski historyk, bibliotekarz, bibliograf, dyrektor Biblioteki Polskiej w Londynie w l. 1973-2001, publicysta i działacz emigracyjny.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Po wybuchu II wojny światowej w 1940 r. został deportowany wraz z matką Antoniną z d. Poleszczuk do Kazachstanu (ojca Antoniego zesłano do gułagu). W 1941 r. wstąpił do Szkoły Junaków w Tockoje, utworzonej przy 6 Lwowskiej Dywizji Piechoty, która wchodziła w skład formującej się na terenie ZSRR Polskiej Armii gen. W. Andersa. W 1942 r. wraz z armią ewakuował się do Iranu. W wojsku ukończył szkołę i zdał egzamin maturalny. W 1947 r. osiadł w Wielkiej Brytanii i kontynuował naukę. Studiował ekonomię i socjologię (University College Galway), University of London (Birkbeck College) oraz historię na Polskim Uniwersytecie na Obczyźnie, zwanym PUNO, gdzie w 1972 r. obronił doktorat przygotowany pod kierunkiem generała Mariana Kukiela (Anglia wobec sprawy polskiej w okresie Wiosny Ludów 1848-1849[1]).

Początkowo pracował jako urzędnik bankowy, a od 1970 r. był  wykładowcą na PUNO i bibliotekarzem oraz zastępcą kierownika w Bibliotece Polskiej w Londynie (BPL). Po przejściu na emeryturę wieloletniej dyrektorki dr Marii Danilewicz-Zielińskiej, 1 października 1973 r. objął kierownictwo Biblioteki. Pod jego kierunkiem książnica rozwijała zbiory, specjalizując się w gromadzeniu m.in. publikacji o Katyniu, rękopisów literackich i spuścizn po politykach i działaczach emigracyjnych. Stworzony przez niego zbiór wydawnictw publikowanych w Polsce w l. 1976-1989 poza cenzurą jest jednym z największych na świecie. W l. 1974-1989 Biblioteka była największym punktem rozdawnictwa książek i czasopism emigracyjnych dla Polaków z kraju[2]. Wspierał opozycję w Polsce, wykorzystując liczne kontakty krajowe i przekazując uzyskane informacje Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa. W 1976 r. podpisał list pisarzy polskich na Obczyźnie solidaryzujących się z sygnatariuszami protestu przeciwko zmianom w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (List 59)[3]. Był redaktorem „Biesiady Krzemienieckiej” oraz członkiem redakcji „Tek Historycznych”, autorem opracowań bibliograficznych, m.in. : Bibliografii Katyńskiej[4] (2088 pozycji prasowych i 923 pozycje książkowe) i Bibliografii pism i prac gen. Mariana Kukiela. Współpracował z innymi czasopismami i wydawnictwami zbiorowymi, publikując artykuły i rozprawy naukowe, m.in. „Dziennikiem Polskim i Dziennikiem Żołnierza”, „Orłem Białym”, „Kwartalnikiem Kresowym”, „Tygodnikiem Polskim”, „Pamiętnikiem Literackim”, „Zeszytami Katyńskimi[5]. Był uczestnikiem brytyjskich, polskich i międzynarodowych konferencji bibliotekarskich i kongresów naukowych[6].

Zmarł 5 marca w swoim londyńskim mieszkaniu. Msza pogrzebowa odbyła się 28 marca 2001 w kościele św. Andrzeja Boboli z udziałem m.in. byłego Prezydenta RP na uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego. Pochowany został na cmentarzu North Sheen obok rodziców.

Członkostwo w organizacjach i towarzystwach naukowych[edytuj | edytuj kod]

Nagrody i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

  • Nagroda im. Juliana Godlewskiego, nadana przez Polską Fundację Kulturalną „Libertas” w Rapperswilu (1987),
  • Nagroda im. Franciszka i Ireny Skowyrów, nadana przez Instytut Badań nad Polonią i Duszpasterstwem Polonijnym KUL (1994),
  • im. Włodzimierza Pietrzaka, nadana przez Katolickie Stowarzyszenie „Civitas Christiana” (1995),
  • "Lutetia'99", nadana przez Polskie Stowarzyszenie Autorów, Dziennikarzy i Tłumaczy w Europie,
  • Nagroda im. Adama Mickiewicza dla Bibliotekarza Polskiego ufundowana przez The East European Project(1999),
  • Krzyż Oficerski (1989),
  • Złoty Medal Żołnierzy Kresowych,
  • Złota Odznaka Związku Ziem Wschodnich RP,
  • Medal „Za działalność na rzecz Polonii”, nadany przez Radę Porozumiewawczą Badań nad Polonią[5].

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Bibliografia Krzemieniecka. „Biesiada Krzemieniecka” 1977 z. 1.,
  • Bibliografia prac i pism gen. Mariana Kukiela. „Teki Historyczne” T. 17 1977/1980 [druk 1981], s. 133-245,
  • The Katyn bibliography. (Books and pamphlets) – Bibliografia katyńska. (Książki i broszury). London: The Polish Library, Polish Combatants' Association 1982,
  • Biblioteka Polska w Londynie 1942-1992. Pod red. Z. Jagodzińskiego. Londyn: Biblioteka Polska – Polski Ośrodek Społeczno-Kulturalny 1993,
  • Anglia wobec sprawy polskiej w okresie Wiosny Ludów 1848-1849. Warszawa: Instytut Historii PAN – Neriton 1997,
  • Bibliografia druków polskich i Polski dotyczących wydanych poza Polską po 1 września 1939 r. T. 6-8. Londyn: Biblioteka Polska – Polski Ośrodek Społeczno-Kulturalny 1997- 2001,
  • Bibliografia Polaków na Wschodzie (b. ZSRR). Red. Jadwiga Szmidt, tłum. Ewa Lipniacka. Londyn: Biblioteka Polska – Polski Ośrodek Społeczno-Kulturalny 2006[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zdzisław Jagodziński, Anglia wobec sprawy polskiej w okresie Wiosny Ludów 1848-1849, Warszawa: Instytut Historii PAN Polskiej Akademii Nauk : "Neriton", 1997, ISBN 83-86842-22-9.
  2. Andrzej Paluchowski, Zdzisław Jagodziński (1927-2001) – uniesienie prawego serca, [w:] Hanna Łaskarzewska (red.), Kustosze księgozbiorów polskich za granicą, (Bibliotekarze Polscy we Wspomnieniach Współczesnych), Warszawa: Wydawnictwo SBP, 2013, s. 122-131, ISBN 9798364203077.
  3. List 59, „Kultura” (3), 1976, s. 342.
  4. Zdzisław Jagodziński, The Katyn bibliography : (books and pamphlets) = Bibliografia katyńska : (książki i broszury), wyd. 2, London: The Polish Library : Polish Combatants' Association, 1982.
  5. a b Zdzisław Jagodziński (1927-2001) – sylwetka i publikacje.
  6. Agata Walczak-Niewiadomska, Jagodziński Zdzisław Konstanty, [w:] Hanna Tadeusiewicz (red.), Słownik pracowników książki polskiej. Suplement III, Warszawa: Wydawnictwo SBP, 2010, s. 115-116, ISBN 978-83-61464-48-8.
  7. Dorota Materowska, ZDZISŁAW KONSTANTY JAGODZIŃSKI (1927-2001) -BIBLIOTEKARZ I BIBLIOGRAF.
  8. Andrzej Suchcitz, IN MEMORIAM Dr Zdzisław Konstanty Jagodziński (1927-2001), [w:] DZIEJE NAJNOWSZE, „Dzieje Najnowsze”, XXXIII — 2001, 3, ISSN 0419-8824.
  9. Komunikat o nadaniu orderu „Odrodzenia Polski” zarządzeniami z dnia 3 maja i 11 listopada 1989 r. Dz.U. 1989 nr 6 poz. 41. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”. 
  10. Zdzisław Jagodziński, publikacje w BN.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Adamczyk A., Dr Zdzisław Jagodziński (1927-2001), „Piotrkowskie Zeszyty Historyczne” 3 (2001), s. 317-318, https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Piotrkowskie_Zeszyty_Historyczne/Piotrkowskie_Zeszyty_Historyczne-r2001-t3/Piotrkowskie_Zeszyty_Historyczne-r2001-t3-s317-318/Piotrkowskie_Zeszyty_Historyczne-r2001-t3-s317-318.pdf
  • Jagodziński Zdzisław Konstanty [w:] Encyklopedia polskiej emigracji i Polonii, pod red. K. Dopierały, t. 2, Toruń 2003, s. 270-271,
  • Jagodziński Z., Długa droga jubilata [w:] Dopóki jest „Dziennik” – jestem, pod red. K. Bzowskiej, Londyn Polska Fundacja Kulturalna 2000, s. 249-253,
  • Jasnowski J., Zdzisław K[onstanty] Jagodziński [1927-2001], „Rocznik Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie” 43 (1999/2000) [druk.:2001], s. 52-53,
  • Judycki Z. A., Radzik T., Jagodziński Zdzisław Konstanty, [w:] Encyklopedia polskiej emigracji i Polonii, pod red. K. Dopierały, T. 2 F-K, Toruń 2003, s. 270-271,
  • Muszkowski K., Zdzisław Jagodziński (1927-2001), „Archiwum Emigracji” 4 (2001), [druk: 2002], s. 269,
  • Paluchowski A., Zdzisław [Konstanty] Jagodziński. „Uniesienie prawego serca”, „Rocznik Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie” 43 (1999/2000) [druk.:2001], s. 53-56,
  • Paluchowski A., Zdzisław Jagodziński (1927-2001) – uniesienie prawego serca. [w:] Kustosze księgozbiorów polskich za granicą, pod red. H. Łaskarzewskiej, Warszawa: Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich 2013, s. 122-131 (Bibliotekarze Polscy we Wspomnieniach Współczesnych ; t. 13),
  • Suchcitz A., Dr Zdzisław Konstanty Jagodziński (1927-2001), „Dzieje Najnowsze” 2001, nr 3, s. 307-309,
  • Szczerbiński M., Walewander E., Zdzisław Konstanty Jagodziński (1927-2001). Życie i dzieło [w:] Historia i bibliologia. Księga dedykowana pamięci doktora Zdzisława Konstantego Jagodzińskiego (1927-2001), pod red. J. Farysia i M. Szczerbińskiego, Gorzów Wielkopolski 2005, s. 9-20, ISBN 83-88784-18-8,
  • Szkuta A. J., W walce o prawdę historyczną. Zdzisław Jagodziński [1927-2001] jako historiograf i redaktor Tek Historycznych, „Teki Historyczne” 23 (2004), s. 7-12,
  • Walczak-Niewiadomska A., Jagodziński Zdzisław Konstanty. [w:] Słownik pracowników książki polskiej. Suplement III. Warszawa: SBP 2010, s. 115-116, ISBN 978-83-61464-48-8
  • Wernik R., Śp. Dr. Zdzisław Jagodziński, „Głos Emigracji” (2001), nr 10 (maj), s. 66-69,
  • Wolność moim żywiołem, z dr Zdzisławem Jagodzińskim, dyrektorem Biblioteki Polskiej w Londynie, rozmawia Paweł Kądziela, „Więź” wrzesień 1994 nr 3, s. 136-142,
  • Zdzisław Jagodziński jakim Go pamiętamy…, wyboru wspomnień i ich opracowania dokonali J. Szmidt i Z. Wałaszewski, Londyn 2003.