Zdzisława Bytnarowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zdzisława Bytnarowa
„Sławska”, „Sława”, „Sławka”
Data i miejsce urodzenia 12 marca 1901
Kolbuszowa
Data i miejsce śmierci 13 sierpnia 1994
Warszawa
Miejsce spoczynku Cmentarz Wojskowy na Powązkach
Zawód, zajęcie pedagog
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Warszawski Krzyż Powstańczy
Grób Zdzisławy Bytnarowej na warszawskim Cmentarzu Wojskowym na Powązkach

Zdzisława Bytnarowa, ps. „Sławska”, „Sława”, „Sławka” (ur. 12 marca 1901 w Kolbuszowej, zm. 13 sierpnia 1994 w Warszawie) – pedagog, podporucznik AK, powstaniec warszawski. Matka Jana Bytnara i Danuty Barbary Dziekańskiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Była córką Józefa i Józefy Rechulów, pochodziła z wielodzietnej rodziny z Kolbuszowej. W rodzinnej miejscowości ukończyła szkołę powszechną, naukę kontynuowała w gimnazjach w Krakowie i Mielcu, gdzie uzyskała maturę. Uczęszczała następnie na Państwowe Kursy Nauczycielskie, prowadzone w Krakowie przez Henryka Rowida; poznała na nich swojego przyszłego męża Stanisława Bytnara, z którym wyjechała na Kielecczyznę. Pracowała wraz z mężem jako wiejska nauczycielka.

W 1925 za wyróżniające się wyniki w pracy zawodowej została przeniesiona do Warszawy, gdzie podjęła dalszą naukę, doskonaląc umiejętności zawodowe w Instytucie Pedagogiki Specjalnej Marii Grzegorzewskiej. Już jako absolwentka Instytutu w 1930 zorganizowała pierwszą szkołę specjalną na warszawskiej Pradze. Początkowo funkcjonowało pięć oddziałów przy dwóch szkołach (przy ulicy Kawęczyńskiej 39 oraz Białostockiej 36), a w marcu 1931 powołana została nowa, niezależna placówka – Publiczna Szkoła Powszechna Specjalna nr 6. Kierownictwo jej objęła Bytnarowa, mając do współpracy m.in. Leokadię Frydrychowską. Uczniami placówki były dzieci dotknięte upośledzeniem, pochodzące z Michałowa, Grochowa, Nowej Pragi, Targówka, Annopola, często po dramatycznych przeżyciach w domach rodzinnych. Od początku działalności szkoły Bytnarowa dążyła do poprawy trudnych warunków lokalowych i materialnych, co częściowo udało się osiągnąć w sierpniu 1932, wraz z przeniesieniem placówki do nowej siedziby przy ulicy Ząbkowskiej 43. Zorganizowane zostało również dożywianie, z którego korzystali wszyscy uczniowie, wycieczki (w tym po Polsce), wyjścia do kina i teatru. Bytnarowa założyła i prowadziła bibliotekę szkolną, dbając o dostępność w niej literatury pedagogicznej; nieustannie dbała o dokształcanie własne i kierowanego przez nią zespołu pedagogicznego. 16 marca 1934 szkoła otrzymała sztandar, poświęcony przez prymasa Augusta Hlonda; rodzicami chrzestnymi sztandaru zostali wybitni pedagodzy – Maria Grzegorzewska i Michał Wawrzynowski. W przededniu wybuchu II wojny światowej do szkoły uczęszczało 320 uczniów.

Po wybuchu wojny Bytnarowie część mieszkania przeznaczyli na potrzeby wojska. W czerwcu 1940 Zdzisława Bytnarowa została zwolniona przez okupanta ze stanowiska kierowniczki szkoły; natychmiast zaangażowała się w tajne nauczanie i konspiracyjne służby łączności. W Warszawie mieszkała wraz z rodziną przy al. Niepodległości 159. W marcu 1943 po aresztowaniach straciła najbliższych – do obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau wywieziony został mąż, który zginął w styczniu 1945 roku w czasie ewakuacji obozu; syn, Jan Bytnar ps. „Rudy”, aresztowany 23 marca i odbity trzy dni później w słynnej akcji pod Arsenałem, zmarł w wyniku obrażeń odniesionych podczas tortur.

W powstaniu warszawskim Zdzisława Bytnarowa pełniła służbę w Pasiece – Kwaterze Głównej Szarych Szeregów. Była kierowniczką Harcerskiej Poczty Polowej w Śródmieściu, łączniczką szefa Poczt Polowych Komendy Okręgu, oraz jako osoba ciesząca się społecznym zaufaniem członkiem zespołu cenzorskiego Harcerskiej Poczty Polowej. Otrzymała stopień podporucznika. Po powstaniu warszawskim trafiła do niewoli niemieckiej, przebywała w obozach Fallingbostel, Bergen-Belsen, Holsdorf. Powróciła do Warszawy 15 sierpnia 1945 i zamieszkała w gruzach dawnego domu. Podjęła ponownie pracę w Szkole Specjalnej nr 6, ale już niebawem została przeniesiona na stanowisko radcy w administracji szkolnej (w Referacie Szkolnictwa Specjalnego). Potem była wizytatorką resortu szkolnictwa ds. szkół dla dzieci przewlekle chorych (sanatoria, domy dziecka). W 1957 stan zdrowia zmusił ją do przejścia na emeryturę.

Jako emerytka utrzymywała kontakty ze swoją dawną placówką, była obecna m.in. na uroczystości nadania szkole imienia 23 kwietnia 1977. Była również u schyłku życia autorytetem i przyjacielem harcerstwa, często określano ją „Matulą Polskich Harcerzy”. Korespondowała z licznymi drużynami i szkołami, noszącymi imię jej syna, wyjeżdżała na uroczystości, spotykała się z młodzieżą. Otrzymała m.in. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Warszawski Krzyż Powstańczy, złotą odznakę Związku Nauczycielstwa Polskiego.

Zmarła 13 sierpnia 1994, pochowana została 18 sierpnia na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie, przy licznym udziale młodzieży harcerskiej (kwatera 20A-7-16)[1].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kamila Paterek, Bronisława Stańczyk, Zasłużeni dla pedagogiki specjalnej. Zdzisława Bytnarowa (1901–1994), „Szkoła Specjalna”, 1995, nr 1, s. 35–37

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]