Zekier

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tybetański łucznik korzystający z cylindrycznego zekiera, zdjęcie z 1938 roku

Zekier — pierścień łuczniczy noszony na kciuku, którego używa się przy napinaniu łuku refleksyjnego.

Napinanie cięciwy w łukach tego typu wymaga większej siły fizycznej, a także w konsekwencji ochrony opuszka kciuka, którym ją naciągano w przeciwieństwie do techniki stosowanej przez łuczników europejskich i bliskowschodnich[1]. Zekier rozpowszechnił się wśród ludów Azji, gdzie był stosowany szczególnie przez konnych łuczników, którym ułatwiał kontrolę nad strzałą w czasie jazdy.

Wykonywano je ze skóry, rogu, kości, kości słoniowej, kamienia bądź metali[2]. Zekiery noszono w skórzanych futerałach lub przywiązane do nadgarstka[3]. Świadectwa archeologiczne pokazują, że podstawowa postać pierścienia istniała jeszcze w czasach prehistorycznych i nie zmieniła się przez tysiące lat[4].

Jednym z najstarszych zachowanych pierścieni jest jadeitowy zekier znaleziony w grobie zmarłej ok. 1200 p.n.e. Fu Hao, żony króla Wu Ding z dynastii Shang[4]. Wyobrażenia pierścieni łuczniczych widoczne są na graffiti odnalezionych w mieście Dura Europos zamieszkałym w latach 300 p.n.e.–256 n.e[3]. W sarmackich grobach datowanych na lata 150–200 n.e. w miejscowości Pisariewka na Ukrainie znaleziono wykonany z brązu zekier z uchem do troczenia[5].

Istnieją dwa podstawowe typy zekierów:

  • asymetryczne z językiem wybiegającym w kierunku czubka palca.
  • cylindryczne – rozpowszechnione przez Mandżurów w czasach hegemonii dynastii Qing


Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa polska wywodzi się z osmańskiego słowa zihgir pokrewnego perskiemu zehgir[6].

Zekierem nazywano też ozdobną agrafę służącą do przypinania do kołpaka kity z piór.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Swoboda 2015 ↓, s. 47.
  2. Swoboda 2015 ↓, s. 48–51.
  3. a b Symonenko 2015 ↓, s. 349.
  4. a b Bede Dwyer: Early Archers' Rings. 1997. [dostęp 2021-10-03].
  5. Symonenko 2015 ↓, s. 117,349.
  6. Swoboda 2015 ↓, s. 38.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Adam Swoboda: Sztuka posługiwania się krótkim łukiem refleksyjnym za pomocą pierścienia łuczniczego. 2015. ISBN 978-83-933621-2-7.
  • Włodzimierz Kwaśniewicz, Leksykon broni białej i miotającej, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2003, s. 293.
  • Jerzy Werner, Polska broń. Łuk i kusza, Ossolineum 1974.
  • Oleksandr Symonenko, Сарматские всадники Северного Причерноморья, wyd. 2, Kijów: Instytut Archeologii Ukraińskiej Akademii Nauk, 2015 [dostęp 2021-10-03] (ros.).