Przejdź do zawartości

Zenon Żebrowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Zenon
Władysław Żebrowski
Ilustracja
Zenon w 1959
Kraj działania

Polska
Japonia

Data i miejsce urodzenia

ok. 1898
Surowe

Data i miejsce śmierci

24 kwietnia 1982
Tokio

Wyznanie

katolicyzm

Kościół

Kościół katolicki

Inkardynacja

Zakon Braci Mniejszych Konwentualnych

Śluby zakonne

21 stycznia 1931

Odznaczenia
Złota Odznaka Orderu Zasługi PRL Złote Promienie z Rozetą Orderu Świętego Skarbu (Japonia, od 2003)
Multimedia w Wikimedia Commons
Muzeum brata Zenona w Czarni
Sala japońska w Muzeum brata Zenona Żebrowskiego w Czarni (Muzeum Kurpiowsko-Japońskie): pamiątki z pobytu brata Zenona Żebrowskiego w Japonii, z wizyty cesarza Japonii w Polsce, widoczne kimona i inne przedmioty z Japonii, u sufitu zawieszono kierec

Zenon Żebrowski (jap. ゼノ ゼブロフスキー), właściwie Władysław Żebrowski[1] (ur. prawdopodobnie 22 września 1898 w Surowem, zm. 24 kwietnia 1982 w Tokio) – misjonarz, franciszkanin konwentualny, założyciel ponad 30 sierocińców w Japonii, prekursor wolontariatu w Japonii i animaloterapii[2].

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodziny chłopskiej. Był synem Józefa i Anny z Kozonów małżonków Żebrowskich[3]. Obserwował religijność matki, która chodziła pieszo na pielgrzymki do Częstochowy[4][5]. Wychował się w duchu patriotyzmu[5]. Miał trzech braci i siostrę[6].

Po odbyciu komisji wojskowej w Ostrołęce 1 lipca 1919 zaciągnął się w Łomży do 1 Pułku Piechoty Legionów. W czasie wojny polsko-bolszewickiej bronił Wilna. W wojsku służył niecałe trzy lata[3]. Potem uczył się rzemiosła u krawca, szewca, ślusarza i kowala[6].

W 1924 pracował w Przasnyszu u „dobrego Jojne” w fabryczce żydowskiej[4], co pozwoliło mu stwierdzić: „Ja bardzo lubiłem Żydów, gdyż Żydzi mają dobre serce”[2]. Podczas uroczystości odpustowych ku czci św. Stanisława Kostki w Rostkowie, po kazaniu wygłoszonym przez ojca pasjonistę, zainteresował się życiem zakonnym. Potem krótko przebywał w Płocku i Warszawie[4].

W 1925 wstąpił do zakonu franciszkanów w Grodnie, przybierając imię Zenon[4]. Śluby zakonne złożył w 1928[5]. Uczestniczył w wydawaniu „Rycerza Niepokalanej”[3][6]. W szczerym polu w Teresinie zbudował kapliczkę, co przekonało księcia Konstantego Ksawerego Druckiego-Lubeckiego, by bezpłatnie oddać ziemię franciszkanom[2]. Wraz z o. Maksymilianem Kolbem kierował budową klasztoru w Niepokalanowie[3][6].

W 1930 wraz z o. Maksymilianem Kolbem i trzema braćmi wyjechał na misję do Japonii[5]. Współtworzył misję katolicką w Nagasaki (m.in. budował klasztor franciszkanów w Nagasaki). Tam w 1931 złożył śluby wieczyste[3]. Kolportował współtworzone przez siebie japońskie wydanie „Rycerza Niepokalanej”[2].

Po zakończeniu II wojny światowej zajął się organizowaniem sierocińców dla japońskich dzieci. 6 stycznia 1946 wraz z o. Mieczysławem Mirochną założył sierociniec dla bezdomnych chłopców, ofiar II wojny światowej (początkowo w budynku seminaryjnego internatu w Urakami). Kolejne sierocińce powstawały w Kogakura, gdzie wynajął kilka baraków po robotnikach byłych fabryk Mitsubishi i w Ōmura (sieroty zamieszkały przejściowo w byłych koszarach marynarki wojennej, dzieci kształciły się w warsztatach: mechanicznym, szewskim, krawieckim i ogrodniczym). W Konogai, 25 km od miejscowości Isahaya, w sierpniu 1948 powołano szkołę powszechną i gimnazjum. Brat Zenon organizował dla podopiecznych wycieczki, loty samolotem, pływanie statkiem lub okrętem i zawody sportowe, budował place zabaw z huśtawkami. Do Konogai przybył 18 kwietnia 1946 młodszy brat cesarza książę Takamatsu Miyadenka[2] (według ks. Wacława Nowackiego w 1947[7]), a w 1949 cesarz Hirohito[2].

Brat Zenon tworzył osiedla dla bezdomnych zwane „Miastami Mrówek” oraz zakłady dla okaleczonych podczas wybuchu bomby atomowej w Nagasaki. W Tokio dołączyła do niego Satoko Kitahara, córka profesora uniwersytetu, i stała się oddaną współpracownicą jako „Maria z Miasta Mrówek”[2], później beatyfikowana. „Miasta Mrówek” powstały w dwudziestu miejscowościach, w tym w Nagasaki, Kobe, Osaka, Nagoja, Zasebo, Kumamoto, Modzi, Fukuoko, Hiroszima. Zakonnik założył ponad 30 ośrodków opieki społecznej. W Notahara koło Hiroshimy zorganizował pierwsze „Zeno shoneu Bokujo”, czyli pastwisko, łąkę, gdzie upośledzone fizycznie i umysłowo dzieci, hodując i pielęgnując zwierzęta, przechodziły terapię. Do animaloterapii wykorzystywano psy, kozy, skowronki, kaczki, kury, gołębie i owcę[2]. Brat Zenon nazywał japońskie dzieci swoimi „skośnookimi pisklętami”[4].

Brat Zenon podawał treść Ewangelii oraz maryjnej nauki o. Kolbego w zrozumiałej dla innych formie czynu. Docierając do mieszkańców spelunek, złodziei, włóczęgów, pijaków i marginesu społecznego, zbliżał się działaniem do św. Franciszka z Asyżu[4]. Dla charytatywnych działań, jakie podejmował wolontarystycznie w Japonii, nie było wówczas żadnego określenia w języku japońskim[8].

Władze zakonu mianowały go Generalnym Opiekunem Dzieł Miłosierdzia Franciszkanów w Japonii[5]. Organizował pomoc dla osób potrzebujących, w tym po klęskach żywiołowych, z Korei, Wietnamu, Nikaragui, Indii[6] i Biafry[4]. Działał w myśl zasad: „Śmierć człowieka jest zjawiskiem naturalnym, dlatego trzeba pracować z pośpiechem, dopóki się żyje”, „Każde dziecko jest piękne”, „Wszyscy ludzie składają się z takich samych pierwiastków i jako tacy są jednakowi” oraz „W ludzkich sercach jest wiele dobroci, tylko trzeba ją w nich odkryć”[2].

Cieszył się ogromnym zaufaniem i szacunkiem Japończyków (nazywany był przez nich bratem Zeno od jap. słowa zennō – wszechmocny)[6]. W Japonii nazywano go też Czerwonobrodym (w młodości miał rudą brodę), później polskim białym dziadkiem[5] albo Świętym Mikołajem w czarnym habicie. Określenie to Sigemi Sakasita umieścił w popularnej piosence śpiewanej przez podopiecznych „ferm Zenona” i mieszkańców dawnych osiedli śmieciarzy[4].

Był gościem na japońskim dworze[6]. Cesarz Hirohito pokłonił się przed nim i zapewnił mu bezpłatne przejazdy wszystkimi środkami transportu oraz pobyty w japońskich hotelach[2]. W 1969 został odznaczony przez cesarza Orderem Świętego Skarbu IV klasy[1][8], a w 1976 rząd PRL uhonorował go Złotą Odznaką Orderu Zasługi PRL[3].

Po wyjeździe do Japonii rodzinne strony (Surowe, Myszyniec, Kadzidło[7]) odwiedził raz, w 1971[6], przy okazji beatyfikacji o. Maksymiliana Kolbe[5].

Ostatnie lata życia (1978–1982) spędził w szpitalu w Tokio[3][6]. Tam odwiedził go papież Jan Paweł II[5].

Był spokrewniony z Tadeuszem Żebrowskim (ambasadorem PRL w Tokio)[9]. Jego bratankiem jest franciszkanin o. Jerzy Żebrowski, który był misjonarzem w Kenii i Kanadzie. Jest proboszczem Parafii pw. Matki Bożej Częstochowskiej w Bostonie. Krewni brata Zeno mieszkają m.in. w Ostrołęce[10].

Upamiętnienie

[edytuj | edytuj kod]

W 1976 Rada Państwa PRL przekazała przez Polską Ambasadę w Tokio Złotą Odznakę Orderu Zasługi dla brata Zeno[11].

W 1979 wzniesiono pomnik Brata Zeno „Bezgranicznej Miłości” pod górą Fudżi, w Fuji Reien (Park Pamięci Fuji) w miejscowości Gotenba (pref. Shizuoka), z dobrowolnych ofiar społeczeństwa na wniosek Shizuki Edami, wykonany wspólnie przez Polaka Adolfa Ryszkę i Japończyka Hajime Togashi[2][6][8].

W 1977 powstał film Zenon-Niebo-Maryja[6], a w 1999 film animowany Zeno Kagiri Naki Ai ni[12][13]. W 2019 Marta Sokołowska wyreżyserowała film dokumentalny Zeno-San[14]. Powstał też musical o bracie Zenonie pt. Wszyscy ludzie są równi. Telewizja Niepokalanów wyprodukowała film dokumentalny Niespokojna dusza w reżyserii Doroty Górskiej[11].

W 2002 został wspomniany w przemówieniu cesarza Akihito, który odwiedził Polskę pierwszy raz w historii stosunków polsko-japońskich i znał brata Zeno[6]. Pamiątki z tej wizyty można oglądać w otwartym w 2002 w Czarni Muzeum im. Brata Zenona Żebrowskiego[15][16]. Przed kościołem w Czarni stoi pomnik wystawiony w 1998 przedstawiający zakonnika z japońskim chłopcem i dziewczynką w kurpiowskim stroju. Pod pomnikiem jest napis Miłość bez granic[6][17][18]. Zakonnik jest upamiętniony też w Muzeum św. Maksymiliana w Niepokalanowie[11].

Zenon Żebrowski jest patronem szkół podstawowych w Wykrocie[19] (od 2002)[20] i Surowem[21][3]. Patronuje ulicy w Ostrołęce[22] oraz Specjalnemu Ośrodkowi Szkolno-Wychowawczemu w Czarni[18].

W 2017 Miejska Biblioteka Publiczna im. W. Gomulickiego w Ostrołęce oraz Stowarzyszenie Przyjaciół Bibliotek i Książki poświęciły mu spotkanie regionalnego klubu „Przy Studziennej”[23]. W 2022 Noc Poezji podczas Myszynieckich Nocy w Dzwonnicy była poświęcona bratu Zeno w 40. rocznicę śmierci[24]. 25 czerwca 2024 w siedzibie Towarzystwa Przyjaciół Ostrołęki odbyło się spotkanie pt. „Śladami Brata Zeno (Zenona Żebrowskiego) i jego bratanka, o. Jerzego Żebrowskiego”, a 30 lipca – spotkanie z o. Jerzym Żebrowskim, bratankiem zakonnika i innymi członkami rodziny[10].

W 2018 Związek Kurpiów wydał wierszowaną historię brata Zeno z rysunkami dzieci ze szkoły w Wykrocie[25].

W Tokio poświęcono mu dwie wystawy[26][27].

Iwona Merklejn w pracy doktorskiej przeanalizowała obraz działalności brata Zeno w japońskiej prasie[28][29][30].

W 2024 przy krzyżu w Surowem odsłonięto tablicę mu poświęconą. Krzyż stoi naprzeciwko rodzinnej posesji zakonnika. Wykuł go w ramach egzaminu na kowala[31].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ a b Wybrane epizody w historii stosunków japońsko-polskich. emb-japan.go.jp. s. 5. [dostęp 2011-03-19].
  2. ↑ a b c d e f g h i j k Tōru Matsui, Zeno nie ma czasu umrzeć... Kornel Wł. Kaczmarek (tłum.), Niepokalanów: Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, 1993, s. 32,73,158, 182–183, 188, 208, 215, ISBN 83-85037-62-4, Tytuł oryginału japońskiego: Zeno shinu hima nai, ed. Kanda Jimbocho; tytuł przekładu włoskiego: Zeno non ha tempo di morire, ed. Instututo Saveriano Missioni Estere, Parma 1969, tłum. Luciano Mazzocchi.
  3. ↑ a b c d e f g h Małgorzata Biedka, Brat Zeno – nasz patron [online] [dostęp 2024-08-15] (pol.).
  4. ↑ a b c d e f g h Ludomir Jan Bernatek, Opowieść o Bracie Zenonie Żebrowskim, Niepokalanów–Santa Severa (Rzym): Wydawnictwo OO. Franciszkanów, 1983–1985, s. 8, 11, 12, 15, 16, 24, 159, 183.
  5. ↑ a b c d e f g h Barbara Jachimczyk, Sylwetka duchowa brata Zenona Władysława Żebrowskiego, Janusz Aptacy (red.), „Episteme”, 48: Brat Zenon Żebrowski – kurpiowski Apostoł Japonii, 2005, s. 91–110.
  6. ↑ a b c d e f g h i j k l m Wacław Nowacki, Kurpiowski Misjonarz w Japonii, „Kurpie”, 1 (4), 2002, s. 20–24.
  7. ↑ a b Wacław Nowacki, Życie i dzieło Brata Zenona, Janusz Aptacy (red.), „Episteme”, 48: Brat Zenon Żebrowski – kurpiowski Apostoł Japonii, Olecko: Wydawnictwo Wszechnicy Mazurskiej Acta Universitatis Masuriensis, 2005, s. 139.
  8. ↑ a b c Shizuki Edami, Życie i działalność Brata Zenona w Japonii (Referat wygłoszony z okazji obchodów 100-ej rocznicy urodzin Brata Zenona), [w:] Ks. Janusz Aptacy (red.), Episteme 48 (2005) Brat Zenon Żebrowski – kurpiowski Apostoł Japonii, Olecko: Wydawnictwo Wszechnicy Mazurskiej Acta Universitatis Masuriensis, 2005, s. 112, ISBN 83-86523-33-6.
  9. ↑ Brotherzenon.com [online], brotherzenon.com [dostęp 2021-10-26] [zarchiwizowane z adresu 2016-12-29].
  10. ↑ a b Barbara Zakrzewska, Od studni do żarna – przeznaczenie czy seria przypadków? [online], mojaostroleka.pl, 12 sierpnia 2024 [dostęp 2024-08-28].
  11. ↑ a b c O. Roman Soczewka OFMConv, Niech brat Zeno wróci do Japonii [online], niedziela.pl [dostęp 2022-09-05] (pol.).
  12. ↑ Zeno Kagiri Naki Ai ni. [dostęp 2022-09-05].
  13. ↑ Brat Zeno – bezgraniczna miłość. (wersja z profesjonalnym lektorem). [dostęp 2022-09-05].
  14. ↑ Zeno-San. [dostęp 2022-09-05].
  15. ↑ Paweł Bejger, Muzeum Brata Zenona [online], niedziela.pl [dostęp 2022-09-05] (pol.).
  16. ↑ Kurpiowski Park Kulturowy [online], kurpiowskipark.home.pl [dostęp 2022-09-05].
  17. ↑ Jerzy Zebrowski, Brat Zenon Żebrowski wraca do swoich [online], Brother Zeno [dostęp 2024-08-15] (pol.).
  18. ↑ a b Kazimierz Żyra, Pamięć o bracie Zenonie Żebrowskim ciągle żywa. W 42. rocznicę śmierci brata Zeno w Tokio odbędzie się sympozjum. Z udziałem ostrołęczanina [online], 6 marca 2024 [dostęp 2024-08-15].
  19. ↑ Redakcja, Brat Zenon patronem szkoły [online], Tygodnik Ostrołęcki, 30 października 2002 [dostęp 2022-09-05] (pol.).
  20. ↑ Zdzisław Zyśk, Dlaczego Brat Zenon Żebrowski – patronem szkoły?, „Episteme”, 48: Brat Zenon Żebrowski – kurpiowski Apostoł Japonii, 2005, s. 201–203.
  21. ↑ Patron [online], szkola [dostęp 2022-09-05] (pol.).
  22. ↑ Brata Żebrowskiego, ostrołęka – Szukaj w Google [online], google.com [dostęp 2022-09-05].
  23. ↑ Brat Zenon Żebrowski bohaterem spotkania (zdjęcia) – Moja Ostrołęka – lepsza strona miasta [online], archiwum.moja-ostroleka.pl [dostęp 2022-09-05].
  24. ↑ Michał Kowalczyk, Zeno, czyli wszechmocny. Noc Poezji w Myszyńcu 40 lat po śmierci Brata Zenona Żebrowskiego [online], www.eostroleka.pl [dostęp 2022-09-05] (pol.).
  25. ↑ Irena Mamajek, Opowieść o bracie Zenonie, Wykrot: Związek Kurpiów, 2018.
  26. ↑ Tokio: otwarto wystawę poświęconą bratu Zeno [online], Sanktuarium św. Antoniego Padewskiego i bł. o. Rafała Chylińskiego [dostęp 2022-09-05] (pol.).
  27. ↑ Iwona Merklejn, Wystawa fotograficzna: „Brat Zeno, Kitahara Satoko i Miasto Mrówek” (21–23 lipca 2017, Iki Iki Plaza, Taito Chiku Center, Tokio) [online], poloniajaponica.jp [dostęp 2022-09-05] (pol.).
  28. ↑ Iwona Merklejn, Brat Zeno Żebrowski. Polski misjonarz w japońskich mediach, Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2006.
  29. ↑ Rozmowa o życiu i działalności brata Zenona Żebrowskiego z Iwoną Merklejn, doktorantką uniwersytetu warszawskiego [online] [dostęp 2022-09-05].
  30. ↑ Iwona Merklejn, Brat Zeno Żebrowski – polski misjonarz w Japonii, [w:] Polska i Japonia w 50. rocznicę wznowienia stosunków oficjalnych, red. Ewa Pałasz-Rutkowska, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2009, s. 135–165.
  31. ↑ Kazimierz Żyra, Odsłonięcie tablicy pamiątkowej ku czci brata Zenona Żebrowskiego w Surowem, 10.06.2024 [online], 10 czerwca 2024 [dostęp 2024-08-15].

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
  • Ludomir Jan Bernatek OFMConv, Opowieść o Bracie Zenonie Żebrowskim, Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, Niepokalanów 1983.
  • Ludomir Jan Bernatek OFMConv, Opowieść o Bracie Zenonie Żebrowskim, Santa Severa (Rzym) 1985.
  • „Episteme”, t. 48: Brat Zenon Żebrowski – kurpiowski Apostoł Japonii, red. ks. Janusz Aptacy, Wydawnictwo Wszechnicy Mazurskiej Acta Universitatis Masuriensis, Olecko 2005.
  • Franciszkowi rycerze. Ojciec Kolbe i jego współpracownicy, red. Ludomir Jan Bernatek OFMConv, Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, Niepokalanów 1981.
  • Jubileusz 125-lecia Parafii Matki Bożej Częstochowskiej (1893–2018), oprac. Joanna Szybiak, tłum. Joanna i Jesse Curry (album okolicznościowy wydany przez Polonię wspólnie z proboszczem o. Jerzym Żebrowskim), Boston 2018.
  • Tōru Matsui, Zeno nie ma czasu umrzeć… (tytuł oryginału japońskiego Zeno shinu hima nai, wyd. Kanda Jimbocho, b.m.r.w.; tytuł przekładu włoskiego Zeno non tempo di morire, ed. Istituto Saveriano Missioni Estere, Parma 1969, tłum. Luciano Mazzotti), Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, Niepokalanów 1993.

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Zenon_Żebrowski&oldid=77779755”