Zespół dworski i folwarczny w Wiśniowej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zespół dworski i folwarczny w Wiśniowej
Obiekt zabytkowy nr rej. 713 z 16.02.1973[1].
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Wiśniowa
Adres 38-124 Wiśniowa 193, 248
Typ budynku dwór
Architekt Filip Pokutyński
Pierwszy właściciel Firlejowie
Kolejni właściciele Roch Michał Jabłonowski, Franciszek Mycielski, Skarb Państwa,
Obecny właściciel Starostwo Powiatowe w Strzyżowie
Położenie na mapie gminy Wiśniowa
Mapa lokalizacyjna gminy Wiśniowa
Zespół dworski i folwarczny w Wiśniowej
Zespół dworski i folwarczny w Wiśniowej
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zespół dworski i folwarczny w Wiśniowej
Zespół dworski i folwarczny w Wiśniowej
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Zespół dworski i folwarczny w Wiśniowej
Zespół dworski i folwarczny w Wiśniowej
Położenie na mapie powiatu strzyżowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu strzyżowskiego
Zespół dworski i folwarczny w Wiśniowej
Zespół dworski i folwarczny w Wiśniowej
Ziemia49°52′02,4550″N 21°38′46,5043″E/49,867349 21,646251

Zespół dworski i folwarczny w Wiśniowej – zespół zabytków znajdujący się w województwie podkarpackim, w powiecie strzyżowskim, w gminie Wiśniowa, w Wiśniowej.

Obiekt w skład którego wchodzi: dwór, oficyna, kaplica grobowa, stajnia z wozownią, obora, spichlerz oraz park, wpisany został do rejestru zabytków nieruchomych województwa podkarpackiego.

Wiśniowa w XIV wieku należała do Bogoriów, w 1536 roku do Stanisława Odrowąża, w 1581 do Seweryna Bonera, następnie znajdowała się w rękach Firlejów, Mniszków, Bogatków, w 2. połowie XVIII wieku należała do Rocha Jabłonowskiego, potem do Walerii z Tarnowskich i Franciszka Mycielskich[2]. W czasach Jerzego Mycielskiego w majątku gościli: Jan Cybis, Hanna Rudzka-Cybisowa, Józef Czapski, Tytus Czyżewski, Leon Chwistek, Felicjan Kowarski i jego żona Jadwiga Kowarska, Jacek Malczewski, Józef Mehoffer, Tadeusz Stryjeński, Czesław Rzepiński, Zbigniew Pronaszko, Bernardino Rizzi – założyciel chóru Cecyliańskiego w Krakowie, Tadeusz Szeligowski oraz Karol Hubert Rostworowski. Owocem ich pobytu pozostały m.in. obrazy przedstawiające okoliczne ziemie[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o dawnym murowanym dworze w typie małopolskiej „kamienicy” pochodzi z 1536 roku. Obiekt ten został później przekształcony w oficynę i był przebudowywany w XVIII i XIX wieku.

W XVII wieku Firlejowie wybudowali z kamienia i cegły nowy piętrowy dwór myśliwski z wieżą na osi, który po zniszczeniach w 1772 roku został przebudowany w latach 1779–1780 przez Rocha Jabłonowskiego. Pierwotny projekt dużej rozbudowy założenia dworskiego w wielkopańską rezydencję typu Entre cour et jardin został zrealizowany w niewielkiej części.

Po pożarze budynku w 1848 roku, posiadłość w 1867 kupili Waleria z Tarnowskich i Franciszek Mycielscy i w latach 1871–1872 przebudowali według projektu Filipa Pokutyńskiego. Wieżę rozebrano i podwyższono piętro, dobudowano czterokolumnowy portyk, budynek nakryto dachem czterospadowym i zmieniono układ wnętrz. Po zniszczeniach wojennych w 1915 roku budynek został częściowo odbudowany w latach 1932–1933. W 1946 roku majątek przeszedł na własność Skarbu Państwa. Od 2005 roku zespół dworsko-parkowy jest własnością Starostwa Powiatowego w Strzyżowie[4][2][5].

Oficyna[edytuj | edytuj kod]

Obiekt murowany z kamienia i cegły, piętrowy, wybudowany na planie zbliżonym do kwadratu z zaokrąglonymi narożnikami, piwnice przesklepione, na każdym piętrze znajduje się sześć pomieszczeń[4][2].

Kaplica grobowa[edytuj | edytuj kod]

Franciszek Mycielski zmarł 2 marca 1901 w Wiśniowej i został pochowany na cmentarzu w Niewodnej, a po 10 latach jego szczątki zostały przeniesione do krypty w neoromańskiej kaplicy grobowej wybudowanej w parku, w połowie alei grabowej, według projektu Zygmunta Hendela. Inicjatorka budowy Waleria z Tarnowskich Mycielska, zmarła w 1914 roku na Węgrzech w Ujlaku i po sprowadzeniu zwłok przez syna Jana w 1915, też została pochowana w rodzinnym mauzoleum[6].

Kaplica wybudowana na planie krzyża greckiego około 1908 roku jest repliką(zobacz) mauzoleum Liszta w Bayreuth w Niemczech autorstwa architekta Gabriela von Seidla[7].

Budowla pełniła też rolę prywatnego muzeum właścicieli, kompletowanego przez historyka, kolekcjonera Jerzego Mycielskiego. Znajdowały się tam m.in.:

  • obraz Matka Boska z Dzieciątkiem z połowy XVII wieku;
  • marmurowa płaskorzeźba Matka Boska z Dzieciątkiem z połowy XV wieku;
  • polichromowany odlew gipsowy popiersia Chrystusa z końca XIX wieku;
  • obraz św. Franciszek z połowy XVII wieku[7].

Kaplica wraz z prowizorycznymi, tymczasowymi przybudówkami od lat 70. XX wieku do roku 2003 pełniła rolę kościoła parafialnego[8].

Budynki gospodarcze[edytuj | edytuj kod]

Stajnia z wozownią, murowane, parterowe, nakryte dachem dwuspadowym, wybudowane na rzucie litery „L” obok oficyny. W dłuższym skrzydle wybudowano piętrową bramę przejazdową, na dachu której bociany zakładają swe gniazdo(zobacz) od niepamiętnych czasów[8]. Obora oraz spichlerz wybudowane z kamienia i cegły na planie prostokąta nakryte dachem dwuspadowym[5].

Dąb Józef na rewersie banknotu z 1934 roku

Park[edytuj | edytuj kod]

W parku można dostrzec resztki wcześniejszych założeń ogrodowych

  • ogród renesansowy – przy oficynie;
  • ogród francuski – na pn. od dworu;
  • park angielski – w zachodniej części;
  • ogród z końca XIX wieku – na południu ogrodów francuskich[5].

W północnej części parku znajduje się lodownia (zobacz) oraz kamień nagrobkowy(zobacz) psa i kota panien Mycielskich. Napis widniejący na nagrobku psa:[9].

NAJPIĘKNIEJSZY PIES PANIEN MYCIELSKICH NAJWIERNIEJSZY TOWARZYSZ FRED 14.VIII.1893. 24.I.1904

W parku rośnie Dąb Józef który w 2016 roku został wybrany w krajowym konkursie drzewem roku, a w 2017 zwyciężył w europejskiej edycji konkursu[10]. Na rewersie banknotu 100-złotowego, symbolu II Rzeczypospolitej, emitowanego 2 czerwca 1932 r. oraz 9 listopada 1934 r., zaprojektowanego przez Józefa Mehoffera, znajduje się dąb z wiśniowieckiego parku – symbol długowieczności i trwałości[9].

30 czerwca 2014 r. odbyło się uroczyste otwarcie zmodernizowanych pomieszczeń oraz zrewitalizowanego parku w Zespole Parkowo-Dworskim i Folwarcznym w Wiśniowej[11][12].

Obiekty wpisane do rejestru zabytków
dwór
oficyna
kaplica grobowa
stajnie z wozownią
obora
spichlerz
park, aleja grabowa

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]