Zeszyty Literackie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zeszyty Literackie
ZeszytyLiterackie.tiff
Znak graficzny „Zeszytów Literackich” zaprojektowany przez Jana Lebensteina
Częstotliwość kwartalnik
Państwo Polska
Wydawca Fundacja Zeszytów Literackich
Rodzaj czasopisma kulturalno-literackie
Pierwsze wydanie 1982
Redaktor naczelny Barbara Toruńczyk
Średni nakład 7000 egz.
Format A5
Liczba stron ok. 264
ISSN 0751-0357
Strona internetowa

Zeszyty Literackie – kwartalnik literacki, założony w 1982 roku i wychodzący w Paryżu, a od 1990 roku w Warszawie.

Zespół redakcyjny tworzą lub tworzyli: Stanisław Barańczak, Ewa Bieńkowska, Iosif Brodski (zm. 1996), Tomasz Cyz, Wojciech Karpiński, Petr Král, Ewa Kuryluk, Mikołaj Nowak-Rogoziński (sekretarz redakcji), Tomasz Różycki, Roberto Salvadori, Adam Szczuciński, Tomas Venclova, Adam Zagajewski, Marek Zagańczyk (zastępca redaktora naczelnego). Redaktorem naczelnym jest Barbara Toruńczyk. Wśród stałych współpracowników byli i są: Marian Bizan, Józef Czapski, Czesław Miłosz, Timothy Garton Ash, Joanna Guze, Zbigniew Herbert, Krzysztof Jung, Leszek Kołakowski, Jan Kott, Paweł Hertz, Jacek Woźniakowski, Tomasz Różycki, Leszek Szaruga. Autorem znaku graficznego pisma był Jan Lebenstein.

Charakter pisma[edytuj]

Kwartalnik stawia sobie za cel przyswojenie polskiemu czytelnikowi literatury powstałej na emigracji, scalenie literatury emigracyjnej i krajowej. „Zeszyty Literackie” przybliżają również najwybitniejszych pisarzy światowych. Zamieszczają zarówno autorów już uznanych, laureatów nagrody Nobla (m.in. Czesław Miłosz, Seamus Heaney, Derek Walcott, V.S. Naipaul), jak i twórców młodych, prezentują debiutantów. Zbigniew Herbert pisał o „Zeszytach Literackich”: „najlepsze polskie pismo literackie – tak twierdzę z ręką na sercu, i powtórzę to, jeśli zajdzie potrzeba, przed Sądem Wojewódzkim w Warszawie”[1]. Ponadto o kwartalniku wypowiadali się m.in.: Tony Judt („Zeszyty Literackie” to najbardziej imponujące pismo literackie w Europie Wschodniej[2]), Jan Kott („Zeszyty Literackie” stały się najbardziej pożywnym i najbardziej uniwersalnym polskim czasopismem literackim), Timothy Garton Ash („Zeszyty Literackie” to jeden z najlepszych kwartalników literackich we współczesnej Europie), Leszek Kołakowski („Zeszyty Literackie” trzeba chwalić jako jedno z najbardziej udanych osiągnięć polskiej kultury. „Zeszyty Literackie” stworzyły, wolno powiedzieć, nowe środowisko kulturalne w Europie, które przyciąga autorów wszystkich pokoleń pióro w ręku trzymających)[3].

Na łamach kwartalnika ukazują się inedita polskich pisarzy, szczególne miejsce zajmują tu pisma Zbigniewa Herberta (listy, wiersze, utwory prozą). Większość pośmiertnych pierwodruków utworów Herberta została ogłoszona właśnie na łamach „Zeszytów Literackich”. Ponadto inedita m.in.: Józefa Czapskiego, Konstantego A. Jeleńskiego, Czesława Miłosza, Jerzego Stempowskiego, Aleksandra Wata. Stałe działy „Zeszytów Literackich” to: Europa Środka, Proza i Poezja, Podróże, Prezentacje, Świadectwa.

W dziale Europa Środka publikowane są teksty dotyczące szeroko rozumianej Europy Środkowej, przede wszystkim literackie, dotyczące tradycji artystycznych tego regionu Europy, a także odnoszące się do polityki i filozofii. Pojawiają się tu szkice takich autorów jak: Isaiah Berlin, Nicola Chiaromonte, Emil Cioran, Mircea Eliade, Václav Havel, Vladimír Holan, Danilo Kiš, Milan Kundera, Leszek Kołakowski, Norman Manea, Adam Michnik, Timothy Snyder, Tomas Venclova. Adam Michnik pisał o tym dziale: „największą zasługę „Zeszytów Literackich” widzę w wymyślonej przez Barbarę Toruńczyk rubryce Europa Środka. To jej autorka decydowała królewskim gestem, kto do tej Europy Środka należy i w jaki sposób można zaliczyć tam Nabokova czy Annę Achmatową, to dzięki „Zeszytom Literackim” poznaliśmy geniusz eseistyczny Josifa Brodskiego, a także współczesną twórczość Tomasa Venclovy, to „Zeszytom Literackim” zawdzięczamy znajomość wspaniałej polemiki między Milanem Kunderą a Josifem Brodskim na temat środkowej Europy porwanej przez totalitarnego byka”[4].

W dziale Podróże publikowane są szkice pisarzy-podróżników, z różnych tradycji i okresów literackich – zapisy nie tylko podróży w przestrzeni, ale także w czasie i w kulturze. Wśród autorów znajdują się m.in.: Robert Byron, Bruce Chatwin, Kenneth Clark, Zbigniew Herbert, Jarosław Iwaszkiewicz, Patrick Leigh Fermor, Claudio Magris, Sándor Márai, Paweł Muratow, V.S. Naipaul, Paul Theroux, Mariusz Wilk, Marek Zagańczyk.

Dział Proza i Poezja prezentuje utwory poetyckie i prozatorskie (przede wszystkim nurtu klasycznego) autorów polskich i światowych w przekładach najlepszych polskich tłumaczy: Stanisława Barańczaka, Joanny Guze, Pawła Hertza, Małgorzaty Łukasiewicz, Maryny Ochab, Joanny Ugniewskiej. Wśród publikowanych autorów znajdują się m.in.: Claude Arnaud, Stanisław Barańczak, Iosif Brodski, Roberto Calasso, J.M. Coetzee, Nadine Gordimer, Julia Hartwig, Seamus Heaney, Zbigniew Herbert, Ernst Jünger, Jan Kott, Ewa Kuryluk, Czesław Miłosz, Wiesław Myśliwski, Vladimir Nabokov, Maciej Niemiec, Anna Piwkowska, Joanna Pollakówna, Tomasz Różycki, Salman Rushdie, Roberto Salvadori, Andrzej Szczeklik, Jaroslav Seifert, Julian Stryjkowski, Wisława Szymborska, Magdalena Tulli, Derek Walcott, Aleksander Wat, Jacek Woźniakowski, Adam Zagajewski.

W grudniu 2006 roku powołano i przyznano po raz pierwszy nagrody kwartalnika: Nagroda im. Josifa Brodskiego (w dziedzinie poezji), Nagroda im. Pawła Hertza (dla tłumaczy), Nagroda im. Józefa Czapskiego (za esej), Nagroda im. Konstantego A. Jeleńskiego (za debiut).

Pod szyldem pisma ukazują się także publikacje książkowe.

Wybrane numery tematyczne[edytuj]

Książki wydane nakładem Zeszytów Literackich[edytuj]

Wydane w Paryżu[edytuj]

Wydane w Warszawie[edytuj]

Pisma Zbigniewa Herberta

Pisma Czesława Miłosza

Seria Podróże

Seria Poetycka

Pozostałe książki

Przypisy

  1. Zbigniew Herbert, Głosy Herberta, Warszawa, Zeszyty Literackie, 2008.
  2. Tony Judt, Thinking the Twentieth Century: Intellectuals and Politics in the Twentieth Century, Heinemann 2012.
  3. Materiały wydawcy, źródło: http://zeszytyliterackie.pl/.
  4. Adam Michnik, „Gazeta Wyborcza”, 15 X 2002.

Linki zewnętrzne[edytuj]