zeta Leporis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
zeta Leporis
ζ Lep
Gwiazda na tle gwiazdozbioru Zająca oznaczona symbolem ζ
Gwiazda na tle gwiazdozbioru Zająca oznaczona symbolem ζ
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Zając
Rektascensja 05h 46m 57,341s[1]
Deklinacja -14° 49′ 19,02″[1]
Paralaksa (π) 46,28 ± 0,16
Odległość 70,48 ± 0,24 ly
21,608 ± 0,075 pc
Wielkość obserwowana 3,545[1]m
Rozmiar kątowy 0,67 ± 0,14 mas[2]
Ruch własny (RA) -14,54 ± 0,13 mas/rok
Ruch własny (DEC) -1,07 ± 0,10 mas/rok
Prędkość radialna 24,7 ± 1,1 km/s
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy karzeł lub podolbrzym
Typ widmowy A2 IV-V[1]
Masa 1,9 M[3]
Promień 1,60 ± 0,11 R[2]
Metaliczność [Fe/H] -0,76
Jasność 17,0 ± 2,3[2] L
Prędkość obrotu 245[2] km/s
Wiek 231 +116−181 mln lat[4]
Temperatura 9910[2] K
Alternatywne oznaczenia
Oznaczenie Flamsteeda: 14 Lep
2MASS: J05465735-1449189
Bonner Durchmusterung: BD-14 1232
Fundamentalny katalog gwiazd: FK5 219
Boss General Catalogue: GC 7247
Katalog Gliesego: GJ 217.1
GJ 9190
Katalog Henry’ego Drapera: HD 38678
Katalog Hipparcosa: HIP 27288
Katalog Jasnych Gwiazd: HR 1998
SAO Star Catalog: SAO 150801

zeta Leporis (ζ Lep) – gwiazda w gwiazdozbiorze Zająca o typie widmowym A2 IV-V. Znajduje się około 70 lat świetlnych od Ziemi. Otacza ją rozległy pas planetoid.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Pas planetoid w Układzie Słonecznym
Pas planetoid wokół zety Leporis

Zeta Leporis należy do typu widmowego A, jest jaśniejsza i gorętsza od Słońca. Jest to młoda gwiazda, której wiek szacowany jest na od 50 do 347 milionów lat[4]. Gwiazda bardzo szybko wiruje wokół własnej osi, obracając się w tempie około czterech razy na dobę, co skutkuje jej spłaszczeniem[3].

Podobnie jak w przypadku Wegi, z kierunku tej gwiazdy dociera nadwyżka promieniowania podczerwonego, która świadczy o istnieniu okrążającego ją dysku pyłowego. Średnia temperatura pyłu jest wysoka, około 340 K. Jako że ziarna pyłu według obliczeń powinny opaść na gwiazdę w czasie krótszym niż 20 tysięcy lat, pył nie jest pozostałością z czasu formowania się gwiazdy, ale pochodzi z późniejszych zdarzeń, takich jak kolizje planetoid. W 2001 roku ustalono, że gwiazdę otacza pas materii skalnej i pyłowej, podobny do pasa planetoid w Układzie Słonecznym. Ocenia się, że masa pasa planetoid wokół zety Leporis może być około 200 razy większa niż masa pasa w Układzie Słonecznym. Planetoidy krążą pomiędzy 2,5 a 12,2 au wokół gwiazdy[5][6]. Późniejsza praca wskazywała na obecność dwóch pierścieni, leżących w odległościach 2–4 au i 4–8 au wokół gwiazdy; nie ma pewności, że są one fizycznie rozdzielone[2][7].

Na razie nie są znane żadne planety okrążające tę gwiazdę[3].

Widoczność[edytuj | edytuj kod]

Obecnie zeta Leporis jest gwiazdą o wielkości gwiazdowej 3,5m, widoczną gołym okiem, ale niespecjalnie wyróżniającą się jasnością. W okresie od 1,08 miliona do 950 tysięcy lat temu była najjaśniejszą (po Słońcu) gwiazdą ziemskiego nieba. Jej obserwowana wielkość gwiazdowa sięgnęła -2,05m, kiedy gwiazda przeszła w odległości 5,3 roku świetlnego od Układu Słonecznego; była zatem bliższa i jaśniejsza niż obecnie Syriusz[8].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Zeta Leporis w bazie SIMBAD (ang.)
  2. a b c d e f R.L. Akeson, D. R. Ciardi, R. Millan-Gabet, A. Merand i inni. Dust in the inner regions of debris disks around a stars. „The Astrophysical Journal”. 691 (2). s. 1896–1908. DOI: 10.1088/0004-637X/691/2/1896. arXiv:0810.3701. Bibcode2009ApJ...691.1896A (ang.). 
  3. a b c Jim Kaler: Zeta Leporis (ang.). STARS, 2010-02-19. [dostęp 2016-01-10].
  4. a b Inseok Song, J.-P. Caillault, David Barrado y Navascués, John R. Stauffer. Ages of A-Type Vega-like Stars from uvbyβ Photometry. „The Astrophysical Journal”. 546 (1), s. 352–357, luty 2001. DOI: 10.1086/318269. arXiv:astro-ph/0010102. Bibcode2001ApJ...546..352S (ang.). 
  5. Christine Chen, Michael Jura: UCLA Astronomers Identify Evidence of Asteroid Belt Around Nearby Star; Findings Indicate Potential for Planet or Asteroid Formation (ang.). University of California, Los Angeles, 2001-06-04. [dostęp 2016-01-10].
  6. Christine Chen, Michael Jura. A Possible Massive Asteroid Belt around zeta Leporis. „Astrophysical Journal”. 560 (2), s. L171, 2001. DOI: 10.1086/324057. arXiv:astro-ph/0109216. Bibcode2001ApJ...560L.171C (ang.). 
  7. Tightening the (Asteroid) Belt around Zeta Leporis (ang.). Gemini Observatory, 2007-01-19. [dostęp 2016-01-10].
  8. Jocelyn Tomkin. Once and Future Celestial Kings. „Sky and Telescope”. 95 (4), s. 59–63, kwiecień 1998. Bibcode1998S&T....95d..59T. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]