Zew Cthulhu (opowiadanie)

Zew Cthulhu

The Call of Cthulhu

Pierwsza strona maszynopisu opowiadania (1926)
Autor	Howard Phillips Lovecraft
Typ utworu	opowiadanie grozy
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania	USA
Język	angielski
Data wydania	1928

Zew Cthulhu (ang. The Call of Cthulhu) − tytuł opowiadania grozy H.P. Lovecrafta. Zostało napisane w 1926 roku, a opublikowane po raz pierwszy w 1928 na łamach czasopisma „Weird Tales”.

Zapoczątkowało cykl opowiadań tworzących swoistą mitologię Cthulhu. Wszystkie ukazały się w Polsce w zbiorze Zew Cthulhu (1983).

Treść

Opowiadanie składa się z trzech części: Horror w glinie, Opowieść inspektora Legrasse’a, Szaleństwo na morzu. Narratorem jest uczony, który studiuje dokumenty pozostawione przez „jego wujecznego dziadka, George’a Gammela Angella, emerytowanego profesora języków semickich w Brown University, Providence, Rhode Island”. W odziedziczonej po nim skrzynce badacz znalazł dziwną płaskorzeźbę w glinie, bezładne zapiski i wycinki z gazet. Zapiski dotyczą tajemniczego kultu Cthulhu. Wraz z uczonym czytelnik wciągany jest w wir wydarzeń z przeszłości kierujących do mrocznej tajemnicy.

Rysunek opisanej w opowiadaniu statuetki przedstawiającej Cthulhu, wykonany przez Lovecrafta (1934)

Okazuje się, że dziwaczną rzeźbę stworzył młody artysta Wilcox, zainspirowany surrealistycznymi snami o straszliwym mieście. W skrzyni znajdują się niejasno ze sobą powiązane notatki o przypadkach obłędu i chorób psychicznych u różnych ludzi, o sektach itp.

W dalszej części badacz, a wraz z nim czytelnik, powoli przedzierają się przez gąszcz niezwykłych opowieści, które podważają ludzką wiedzę o świecie. Wedle nich poza ludźmi istnieją olbrzymie siły, których się nie da opanować. Jedną z nich jest tajemniczy Cthulhu, spoczywający ponoć we śnie w kamiennej krypcie w zatopionym mieście R’lyeh. O tym mieście pisze naukowiec: „(...) ociekające wodą miasto Cyklopów zbudowane z oślizgłego zielonego kamienia − którego wymiary geometryczne, jak Wilcox dość osobliwie zaznaczył, były nieprawidłowe − i słyszałem w przerażającym oczekiwaniu nieustanne, półprzytomne wołanie z podziemi: „Cthulhu fhtagn”, „Cthulhu fhtagn (...)”.

Kulminacyjna część opowiadania opisuje tajemniczy rejs szkunera „Emma”. Wraz z jego załogą czytelnik przenosi się w samo serce grobowca Cthulhu.

Zew Cthulhu jest najsłynniejszym i jednym z najważniejszych opowiadań Lovecrafta, głównie ze względu na to, że opisał w nim podstawowe elementy świata, który dosyć konsekwentnie (poza wyjątkami) tworzył. W utworze pokazuje zło, które tylko czeka na dogodny układ planet, aby odzyskać władzę nad światem. Badacz utracił zdrowie psychiczne od samych domysłów na temat zatopionego, mulistego miasta i jego władcy. Nietrudno się domyślić, co się stanie, gdy nadejdzie Dzień Przebudzenia.

Cytaty za przekładem Ryszardy Grzybowskiej z 1983 roku. W 2019 ukazało się nowe polskie tłumaczenie Macieja Płazy

Zobacz też

• Zew Cthulhu (gra fabularna)
• The Call of Ktulu (piosenka)