Zgorzelec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne miejsca o tej nazwie.
Zgorzelec
miasto i gmina
Ilustracja
Panorama centrum miasta z osiedlem Konarskiego w tle
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat zgorzelecki
Data założenia X wiek
Prawa miejskie 1303
Burmistrz Rafał Gronicz
Powierzchnia 15,88 km²
Populacja (30.06.2020)
• liczba ludności
• gęstość

30 047[1]
1903,7 os./km²
Strefa numeracyjna (+48) 75
Kod pocztowy 59-900 do 59-903
Tablice rejestracyjne DZG
Położenie na mapie powiatu zgorzeleckiego
Mapa konturowa powiatu zgorzeleckiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Zgorzelec”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Zgorzelec”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, blisko lewej krawiędzi nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Zgorzelec”
Ziemia51°09′01″N 15°00′31″E/51,150278 15,008611
TERC (TERYT) 0225021
SIMC 0936546
Urząd miejski
ul. Domańskiego 7
59-900 Zgorzelec
Strona internetowa
BIP

Zgorzelec (niem. Görlitz i, grnłuż. Zhorjelc, dlnłuż. Zgórjelc, cz. Zhořelec) – miasto przygraniczne w województwie dolnośląskim, w polskiej części Górnych Łużyc, na prawym brzegu Nysy Łużyckiej, w Obniżeniu Żytawsko-Zgorzeleckim. Przed 1945 stanowiło prawobrzeżną część miasta Görlitz.

Zgorzelec jest siedzibą gminy wiejskiej Zgorzelec oraz powiatu zgorzeleckiego. Miasto należy do Związku Miast Polskich.

Według danych GUS z 30 czerwca 2020 r. miasto miało 30 047 mieszkańców[1].

Barwy herbu i flagi Zgorzelca (niebiesko-żółte) są identyczne jak we fladze Górnych Łużyc, na terenie których Zgorzelec leży.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 2002[2] Zgorzelec ma obszar 15,86 km² (1586 ha), w tym:

  • użytki rolne: 40%
  • użytki leśne: 3%

Według danych z 1 stycznia 2011 powierzchnia miasta wynosiła 15,88 km²[3]. Miasto stanowi 1,89% powierzchni powiatu.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa jeleniogórskiego.

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Łużyce (Lausitz) w obrębie Wielkich Moraw w IX wieku
Królestwo Węgier w 1490 (koniec panowania Macieja Korwina)

Nazwa pochodzi od wyrazu gorzeć (psł. *gorěti). Określała ona miejsce wypalone, osadę powstałą na miejscu wypalonym. Dzisiejsza polska nazwa wzięła się od form łużyckich, tj. Zgórjelc i Zhorjelc. Formą zniemczoną jest Görlitz[4].

Nazwy pojawiające się w najstarszych dokumentach[5]

  • Villa Goreliz (1071) – najstarsza pisemna wzmianka o Görlitz/Zgorzelcu jest w łacińskim dokumencie wystawionym przez cesarza Henryka IV. Zgodnie z jego wolą biskupowi miśnieńskiemu Benonowi zostało przekazanych z rąk banity o imieniu Ozer osiem „łanów królewskich” w „Villa Goreliz” (Gorelic) (ok. 192÷432 ha)[6].
  • Yzcorelik, Yzcorzelik – 1126
  • Drewnow, Drzewniow, Yzhorelik – 1131
  • Gorliz, Gorlic – 1238
  • Zgorliz – 1241
  • Goerlitcz, Goerlitz – 1266
  • Gorlicz – 1301
  • Gorlitz – 1322
  • Gerlicz – 1378
  • Gurlicz – 1384, 1456
  • Garlicz – 1429
  • Gorlicze – 1430
  • Gorlitcz – 1434, 1475
  • Ghorlitz – 1443
  • Gorlitzsch – 1488
  • Gorlytz – 1511
  • Gorlicium, Gorlicia – używane były także formy zlatynizowane
  • Zgorelc oraz Zgorzelec – 1847; śląski pisarz Józef Lompa w książce Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej wydanej w Głogówku[7]
  • Ost-Görlitz[8] – (do 1946) nazwa prawobrzeżnej części miasta
  • Görlitz Moys – (od 1 czerwca 1929 do 14 marca 1947) nazwa prawobrzeżnej południowej dzielnicy miasta
  • Zgorzelice – nazwa polskiej części miasta w latach 1945–1946[9][10]
  • Zgorzelec – obecna nazwa polskiej części miasta wprowadzona po II wojnie światowej obowiązująca od 19 maja 1946[11]
  • Zgorzelec Ujazd – nazwa południowej dzielnicy miasta obowiązująca od 15 marca 1947[12] (obecnie administracyjna nazwa Zgorzelec).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Widok miasta „Gorlitz” od wschodu, 1575
Widok miasta „Görlitz” w 1650 na miedziorycie Matthäusa Meriana. Teren dzisiejszego Zgorzelca widoczny z prawej strony jako przedmieście Görlitz
Mapa miasta „Goerlitz” i jego wschodniego przedmieścia (u góry mapy) z 1750

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Ulica Daszyńskiego – Przedmieście Nyskie
Widok na Zgorzelec z dachu Domu Kultury
Plac Pocztowy pod koniec budowy
Dom Jakuba Böhmego przy ul. Daszyńskiego 12

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[25]:

  • miasto, ośrodek historyczny
  • zespół parków miejskich, z l. 1870–1930
  • kamienice, ul. Bohaterów Getta 1 A, 3, 5, z l. 1896–1897, 1900
  • dom, ul. Czachowskiego 1, z pocz. XX w.
  • Przedmieście Nyskie – zespół architektoniczny – najstarsza cz. Zgorzelca od XVII w.:
    • kamienice, ul. Daszyńskiego 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 19, 20, 67, 68, 70, 71, 72, 73, 75A, 75B, 76 z budynkiem gospodarczym, 77, 78, 82, 83, 98, z XVI w., XVII-XVIII w., XIX w./XX w.
    • dom Jakuba Böhmego, ul. Daszyńskiego 12
    • kamienica, ul. Wolności 7, z ok. 1880
    • zespół dawnego młyna, ul. Wrocławska 2: budynek administracyjny, obecnie mieszkalny, elewator
  • kamienice, ul. Domańskiego 1, 2, 4, z l. 1898–99, XIX w.
  • pałac, ul. Francuska 39 (d. 12), z 1730: park
  • rządcówka, ul. Henrykowska 5, z 1880, ogród
  • willa, ul. św. Jana 20, z 1898
  • kamienice, ul. Kościuszki 2, 16, z l. 1905–1910
  • dom kołodzieja, budynek mieszkalno-gospodarczy (przeniesiony), aleje Lipowe 1, drewniany, z 1822 o konstrukcji przysłupowy przy obwodnicy miejskiej
  • kamienica, ul. Łużycka 11, z 1898
  • monumentalny gmach Miejskiego Domu Kultury, ul. Parkowa 1, z l. 1898–1902, miejsce podpisania układu zgorzeleckiego
  • dwa domy, obecnie internat, ul. Partyzantów 2–4, z pocz. XX w.
  • kamienice, ul. Piłsudskiego 3, 4, 5, 7, 8, 10, 12, 14, z XIX w.
  • dom, ul. Staszica 7, z k. XIX w.
  • kamienice, ul. Warszawska 1, 2, 3, 7, 14, 15, z l. 1900–7, 1910–14, XX w.

inne zabytki:

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Średnia temperatura i opady dla Zgorzelca
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Roczna
Rekordy maksymalnej temperatury [°C] 15.0 15.5 20.4 28.0 30.4 34.5 36.0 35.9 28.6 25.3 17.4 13.3 36,0
Średnie temperatury w dzień [°C] 1.4 2.7 7.4 13.3 18.6 21.2 23.3 23.2 18.3 12.9 6.4 2.7 12,6
Średnie dobowe temperatury [°C] -1.1 -0.3 3.5 8.2 13.2 16.0 17.9 17.6 13.4 8.9 3.7 0.4 8,4
Średnie temperatury w nocy [°C] -3.7 -3.3 0.0 3.3 7.6 10.8 12.6 12.3 9.1 5.2 1.2 -2.0 4,4
Rekordy minimalnej temperatury [°C] -25.9 -23.4 -14.3 -7.6 -2.6 1.3 5.3 4.0 0.4 -6.3 -12.9 -22.8 −25,9
Opady [mm] 48 38 47 40 55 68 91 79 54 40 49 52 661
Średnia liczba dni z opadami 12 10 11 8 10 12 12 11 9 8 10 12 125
Źródło: Na podstawie 35-lecia 1979–2013[26]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Zgorzelec sfotografowany z wysokości 10 tys. metrów z pokładu samolotu rejsowego
 Osobny artykuł: Ludność Zgorzelca.

Dane z 30 czerwca 2010[27]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób % osób % osób %
Populacja 31 684 100 16 776 52,9 14 908 47,1
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
1995,2 1056,4 938,8

Piramida wieku mieszkańców Zgorzelca w 2014[28].
Piramida wieku Zgorzelec.png

Transport[edytuj | edytuj kod]

Widok z południa; fragment miasta z mostem kolejowym na Nysie Łużyckiej (Linia kolejowa E 30)
Ulica Emilii Plater i Armii Krajowej

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Przez Zgorzelec przebiegają następujące drogi:

Droga Trasa Trasa przez Zgorzelec uwagi
A4E40 (Drezno) Niemcy Unia Europejska JędrzychowiceKrzyżowaKrzywaChojnówLegnicaWrocławOpoleGliwiceKatowiceKrakówTarnówRzeszówJarosławPrzemyślKorczowagranica państwa Symbol granicy państwowej Ukraina  (Lwów) Na północ od miasta.
30 94 Zgorzelec – Lubań – Gryfów ŚląskiJelenia Góra 3E65
94 30 Zgorzelec – BolesławiecKrzywa – Chojnów – Legnica – Środa Śląska – Wrocław – OławaBrzeg – Opole – Strzelce OpolskieBytomBędzinOlkusz – Kraków – Bochnia – Tarnów – Dębica – Rzeszów – ŁańcutPrzeworsk – Jarosław – Radymno – Korczowa Na odcinku Zgorzelec – Krzywa była to trasa międzynarodowa  T22  w latach 70. i 80. XX wieku[29]. W latach 1985–2008 oznaczana jako 4E40 .
351 296 Jagodzin – Pieńsk – Zgorzelec – Jędrzychowice 94 Henrykowska – Bolesławiecka
352 30 Zgorzelec – BogatyniaCzechy Unia Europejska (Frýdlant)

Dawniej przez Zgorzelec przebiegała 317.

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Stacja kolejowa Zgorzelec

Stacje kolejowe[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta znajdują się 3 wiadukty kolejowe oraz jeden drogowy.

Publiczny transport zbiorowy[edytuj | edytuj kod]

Na terenie zamkniętego dworca kolejowego Zgorzelec Miasto ma się rozpocząć inwestycja "Metro Park". Budowa obiektu przewiduje wybudowanie przystanków autobusowych oraz kasy biletowej dla autobusów oraz pociągów[30].

PKS[edytuj | edytuj kod]

Prywatni przewoźnicy[edytuj | edytuj kod]

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Miasto posiada jedną linię autobusową nr „50” obsługiwaną przez firmę ASTEL (nr 1, nr 2S i nr 3)[35]. Dawniej miasto posiadało sieć tramwajową.

Transport lotniczy[edytuj | edytuj kod]

W 2013 przy ul. Lubańskiej oddano do użytku sanitarne lądowisko.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

LO im. Braci Śniadeckich w Zgorzelcu
Gimnazjum nr 3
Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im. Emilii Plater
Placówka Adres
Przedszkole Publiczne nr 2 ul. Kościuszki 1
Przedszkole Publiczne nr 8 z Oddziałami Integracyjnymi ul. św. Jana 21[36]
Przedszkole Publiczne nr 9 ul. Powstańców śl. 62
Przedszkole Publiczne nr 12 ul. Wyspiańskiego 9a
Szkoła Podstawowa „Tęcza” – oddział przedszkolny ul. boh. II AWP 16
Przedszkole Niepubliczne nr 1 „Zaczarowany Domek” ul. Staszica 19
Przedszkole Niepubliczne nr 2 ul. Brzozowa 1
Przedszkole Niepubliczne nr 3 „Pajacyk” ul. Tuwima 2a[37]
Przedszkole Niepubliczne nr 4 z Oddziałami Integracyjnymi ul. Wolności 8 i ul. Broniewskiego 27a[38]
Punkt Przedszkolny „Wyspa Skarbów” ul. Żeromskiego 24
Punkt Przedszkolny „Raj Malucha” ul. Iwaszkiewicza 24 b/2
Punkt Przedszkolny „Baby City” ul. Wolności 10
Punkt Przedszkolny „Chatka Puchatka” ul. Francuska 39
Szkoła Podstawowa nr 2 im. Jarosława Iwaszkiewicza (z Oddziałami Integracyjnymi) ul. Reymonta 16[39]
Szkoła Podstawowa nr 3 im. Janusza Korczaka ul. Armii Krajowej 10a[40]
Szkoła Podstawowa nr 5 im. Marii Skłodowskiej Curie ul. Prusa 17
Szkoła Podstawowa-Tęcza ul. boh. II AWP 16[41]
Prywatna Szkoła Podstawowa „Prymus” ul. Wolności 8
Gimnazjum nr 1 z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Bolesława Chrobrego ul. Kościuszki 68[42]
Gimnazjum nr 2 z Oddziałami Integracyjnymi i Oddziałami Dwujęzycznymi im. Jana Pawła II ul. Orzeszkowej 60[43]
Gimnazjum nr 3 im. Armii Krajowej ul. Józefa Piłsudskiego 1[44]
Niepubliczne Gimnazjum Łużyckie z Oddziałami Dwujęzycznymi ul. Partyzantów 4
Europejskie Gimnazjum w Zgorzelcu ul. Boh. II AWP 16
Gimnazjum COGITO ul. Wolności 8
Liceum Ogólnokształcące COGITO ul. Wolności 8
Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im. Emilii Plater w Zgorzelcu ul. Francuska 6[45]
Zespół Szkół Zawodowych i Licealnych im. Górników i Energetyków Turowa ul. Powstańców Śląskich 1[46]
LO im. Braci Śniadeckich ul. Partyzantów 4[47]

Opieka zdrowotna[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta świadczenia zdrowotne zapewniają[potrzebny przypis]:

Kultura i sztuka[edytuj | edytuj kod]

Amfiteatr w Zgorzelcu podczas Dni Miasta 2012
  • Miejski Dom Kultury
  • Biblioteka Miejska w Zgorzelcu
  • Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia
  • Muzeum Łużyckie
  • Młodzieżowa Orkiestra Mandolinistów
  • Grupa Teatralna „Widziadło”
  • Dziecięcy Teatr Baśni.
  • W mieście działa kino „PoZa NoVa”[48].

Media lokalne[edytuj | edytuj kod]

  • zgorzelec.info
  • zinfo.pl
  • Telewizja Kablowa „Tomków”
  • TVT Zgorzelec
  • Lokalny portal informacyjny www.nastyku.pl

W latach 90. istniało również Radio Frem (90.6 fm) oraz Zgorzelecka Telewizja Lokalna (ZTL).

Media regionalne o charakterze ponadmiejskim poruszające problemy miasta Zgorzelca:

  • Gazeta Wojewódzka
  • Gazeta Regionalna Dolny Śląsk
  • Telewizja Łużyce

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Przez miasto przebiega Dolnośląska Droga św. Jakuba odcinek szlaku pielgrzymkowego do grobu św. Jakuba w Santiago de Compostela w Hiszpanii.

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

  • Hala sportowo–widowiskowa mogąca pomieścić od 4,5 tys. osób przy ulicy Lubańskiej.
  • Centrum Sportowo-Rekreacyjne przy ul. Maratońskiej, w którego skład wchodzą: dwa boiska do piłki nożnej, kompleks boisk o nawierzchni sztucznej, hala sportowa, basen kryty, basen odkryty, korty tenisowe, siłownia, sauna, gabinet odnowy biologicznej.

Kluby i zespoły[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze hali Centrum Sportowego w Zgorzelcu w 2008

Religia[edytuj | edytuj kod]

Kościół św. Jadwigi Śląskiej

Na terenie miasta funkcjonują następujące związki wyznaniowe:

Atrakcje[edytuj | edytuj kod]

Pocztowy słup dystansowy króla Augusta II Mocnego

Ludzie związani ze Zgorzelecem[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani ze Zgorzelcem.

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta i gminy partnerskie[51]:

Panoramy miasta[edytuj | edytuj kod]

Panorama Zgorzelca, fotografia z powietrza
Zgorzelec z lotu ptaka, a w tle Berzdorfer See

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2021-02-16].
  2. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2017-12-31].
  3. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. „Powierzchnia i Ludność w Przekroju Terytorialnym”, 2013-07-26. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507. 
  4. Kazimierz Rymut: Nazwy miast Polski. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1987, s. 279. ISBN 83-04-02436-5.
  5. Waldemar Bena: Polskie Górne Łużyce: przyroda, historia, zabytki. Zgorzelec: F.H. Agat, 2003. ISBN 83-918198-3-3.
  6. a b Codex diplomaticus Lusatiae superioris, tom I.
  7. Józef Lompa: Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej. Głogówek: Henryk Handel, 1847, s. 15. [dostęp 2017-12-31]. (pol.)
  8. German Names for Polish Towns and Cities Poland (ang.). [dostęp 2017-12-31].
  9. Historia powiatu. www.powiatzgorzelecki.pl. [dostęp 2017-12-31].
  10. Dz.U. z 1945 r. nr 33, poz. 196.
  11. M.P. z 1946 r. nr 44, poz. 85 Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości.
  12. M.P. z 1947 r. nr 37, poz. 297 Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 15 marca 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości.
  13. Descriptio civitatum et regionum ad septentrionalem plagam Danubii.
  14. Waldemar Bena: Szlakiem grodzisk słowiańskich i średniowiecznych zamków. [dostęp 2017-12-31].
  15. Krzysztof Jaworski: Wczesnośredniowieczne grodziska plemienne w Sudetach. 2017-02-26. [dostęp 2017-12-31].
  16. * Szkice Górnołużyckie tom 2 W. Bena, U. Zubrzycka, P. Zubrzycki, K. Fokt, ISSN 1642-5529, Zgorzelec 2004.
  17. Według Encyclopædia Britannica rok 1303, według PWN ok. 1215.
  18. Deutsche Biographie - Heinrich I, www.deutsche-biographie.de [dostęp 2019-11-29].
  19. » Informacja historycznaDresden-Warszawa, www.dresden-warszawa.eu [dostęp 2019-11-29] (pol.).
  20. Historia Zakładu w Wałbrzychu – lata 1935–2007. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-03-24)].
  21. Stalag VIII A – niemiecki obóz jeńców wojennych. dolny-slask.org.pl. [dostęp 2017-12-31].
  22. Stalag VIII A na Ujeździe. www.it.zgorzelec.pl. [dostęp 2017-12-31].
  23. Bolesław Dolata, Tadeusz Jurga, Walki zbrojne na ziemiach polskich 1939–1945. Wybrane miejsca bitew, walk i akcji bojowych. Warszawa 1971, s.227.
  24. Andrzej Żuber: JAK BAWILI SIĘ GRECY I POLACY 20 LAT TEMU? PIERWSZY FESTIWAL PIOSENKI GRECKIEJ. www.zinfo.pl, 2017-07-05. [dostęp 2019-09-18].
  25. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 260–262. [dostęp 2017-12-31].
  26. European Climate Assessment & Dataset. [dostęp 2014-08-27].
  27. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30 VI 2010 r. (pol.). GUS. [dostęp 2011-01-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-15)].
  28. Zgorzelec w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-01-06] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  29. Samochodowy atlas Polski 1:500 000. Wyd. V. Warszawa: Państwowe przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, 1979. ISBN 83-7000-017-7.
  30. Metro Park Zgorzelec. www.metropolitaninvestment.pl/inwestycja/metro-park-zgorzelec/. [dostęp 2019-12-23].
  31. PKS Kamienna Góra. www.pks-kamgora.com.pl. [dostęp 2015-09-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2000-12-04)].
  32. Tomasz Kupczyk: Brak dostępu / Forbidden. www.pksvoyager.pl. [dostęp 2015-09-17].
  33. Zinfo.pl – Zgorzelec, Zawidów, Pieńsk, Węgliniec. www.firmy.zinfo.pl. [dostęp 2015-09-17].
  34. admin2: Zgorzelec. bieleccybus.pl. [dostęp 2015-09-17].Sprawdź autora:1.
  35. zgorzelec.eu – Komunikacja miejska „50”. www.zgorzelec.com. [dostęp 2017-01-03].
  36. Witamy na stronie Przedszkola Publicznego nr 8 z Oddziałami Integracyjnymi – Pod Słoneczkiem. www.przedszkole8.dzg.pl. [dostęp 2015-07-07].
  37. Przedszkole. www.przedszkole-pajacyk.pl. [dostęp 2015-07-07].
  38. szkolnastrona – ZSP w Zgorzelcu – Strona startowa -. www.zspzgorzelec.szkolnastrona.pl. [dostęp 2015-07-07].Sprawdź autora:1.
  39. Szkoła Podstawowa nr 2 z Oddziałami Integracyjnymi w Zgorzelcu. sp2zgorzelec.szkolnastrona.pl. [dostęp 2015-07-07].Sprawdź autora:1.
  40. All szkolnastrona.pl: Szkolnastrona.pl – Strony internetowe dla oświaty. sp3zgorzelec.szkolnastrona.pl. [dostęp 2015-07-07].
  41. Regenbogen-Schulen. regenbogen-schulen.de. [dostęp 2015-07-07].
  42. Gimnazjum nr 1 w Zgorzelcu – News. www.gim1.edu.pl. [dostęp 2015-07-07].
  43. All szkolnastrona.pl: Szkolnastrona.pl – Strony internetowe dla oświaty. www.gim2zgorzelec.szkolnastrona.pl. [dostęp 2015-07-07].
  44. Gimnazjum nr 3 Zgorzelec. www.gim3zgorzelec.szkolnastrona.pl. [dostęp 2015-07-07].Sprawdź autora:1.
  45. EMILKA Zgorzelec. zspemilka.pl. [dostęp 2015-07-07].
  46. ZSZiL Zgorzelec – im. Górników i Energetyków Turowa – News. www.zszil.pl. [dostęp 2015-07-07].
  47. Liceum Ogólnokształcące im. Braci Śniadeckich w Zgorzelcu. lo.zgorzelec.org. [dostęp 2015-07-07].
  48. Oficjalna strona kina (pol.). pozanova.zgorzelec.eu. [dostęp 2012-02-01].
  49. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2020-07-22].
  50. Sala Królestwa, Zgorzelec, Słowackiego 9F.
  51. Miasta Partnerskie, Zgorzelec - Oficjalny Serwis Miasta [dostęp 2021-06-07] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zbyszek Dobrzyński, Krzysztof Fokt: Pod stuletnią kopułą. Zgorzelec: Oficyna Wydawnicza „Obrzeża”, 2003. ISBN 83-88380-28-1.
  • Christoph Waack, Peter Haslinger (red.): Historisch-topographischer Atlas schlesischer Städte / Historyczno-topograficzny atlas miast śląskich. T. 1: Görlitz/Zgorzelec. Marburg/Wrocław: Herder-Institut, 2010. ISBN 978-3-87969-361-0. (niem. • pol.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]