Zgorzelec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne miejsca o tej nazwie.
Zgorzelec
Panorama centrum miasta z osiedlem Konarskiego w tle
Panorama centrum miasta z osiedlem Konarskiego w tle
Herb Flaga
Herb Zgorzelca Flaga Zgorzelca
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat zgorzelecki
Gmina gmina miejska
Data założenia X wiek
Prawa miejskie 1303
Burmistrz Rafał Gronicz
Powierzchnia 15,88 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

31 280[1]
1 969,8 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 75
Kod pocztowy 59-900 do 59-903
Tablice rejestracyjne DZG
Położenie na mapie powiatu zgorzeleckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu zgorzeleckiego
Zgorzelec
Zgorzelec
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Zgorzelec
Zgorzelec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zgorzelec
Zgorzelec
Ziemia51°09′01″N 15°00′31″E/51,150278 15,008611
TERC
(TERYT)
0225021
SIMC 0936546
Urząd miejski
ul. Domańskiego 7
59-900 Zgorzelec
Strona internetowa

Zgorzelec (łac. Gorlicium, niem. Görlitz i, grnłuż. Zhorjelc, dlnłuż. Zgórjelc cz. Zhořelec) – miasto przygraniczne w województwie dolnośląskim, w polskiej części Łużyc Górnych, na prawym brzegu Nysy Łużyckiej, w Obniżeniu Żytawsko-Zgorzeleckim. Przed 1945 stanowiło prawobrzeżną część miasta Görlitz.

Zgorzelec jest siedzibą gminy wiejskiej Zgorzelec oraz powiatu zgorzeleckiego. Miasto należy do Związku Miast Polskich.

Według danych z 30 czerwca 2012 r. miasto miało 32 332 mieszkańców.

Barwy herbu i flagi Zgorzelca (niebiesko-żółte) są identyczne jak we fladze Górnych Łużyc, na terenie których Zgorzelec leży.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[2] Zgorzelec ma obszar 15,86 km² (1586 ha), w tym:

  • użytki rolne: 40%
  • użytki leśne: 3%

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 15,88 km²[3]. Miasto stanowi 1,89% powierzchni powiatu.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa jeleniogórskiego.

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Łużyce (Lausitz) w obrębie Wielkich Moraw w IX wieku
Królestwo Węgier w roku 1490 (Koniec panowania Macieja Korwina)

Nazwę miasta utworzono najprawdopodobniej od czasownika „gořeti”, tj. gorzeć, palić, płonąć – pierwotnie osadnictwo wiązało się z wypaleniem lasu. Według zapisów historycznych pierwotną nazwą miejscowości była nazwa Drewnow[4]. Osada zbudowana z drewna spaliła się, a Sobiesław I odbudował ją przekształcając w miasto, które nazywano odtąd Zgorzelice[4]. Niemiecka nazwa Gorlitz jest zgermanizowaną późniejszą formą wcześniejszej słowiańskiej nazwy.

Nazwy pojawiające się w najstarszych dokumentach[5]

  • Villa Goreliz (1071) – najstarsza pisemna wzmianka o Görlitz/Zgorzelcu jest w łacińskim dokumencie wystawionym przez cesarza Henryka IV. Zgodnie z jego wolą biskupowi miśnieńskiemu Benonowi zostało przekazanych z rąk banity o imieniu Ozer osiem „łanów królewskich” w „Villa Goreliz” (Gorelic) (ok. 192÷432 ha)[6].
  • Yzcorelik, Yzcorzelik – 1126
  • Drewnow, Drzewniow, Yzhorelik – 1131
  • Gorliz, Gorlic – 1238
  • Zgorliz – 1241
  • Goerlitcz, Goerlitz – 1266
  • Gorlicz – 1301
  • Gorlitz – 1322
  • Gerlicz – 1378
  • Gurlicz – 1384, 1456
  • Garlicz – 1429
  • Gorlicze – 1430
  • Gorlitcz – 1434, 1475
  • Ghorlitz – 1443
  • Gorlitzsch – 1488
  • Gorlytz – 1511
  • Gorlicium, Gorlcia – używane były także formy zlatynizowane
  • Zgorelc oraz Zgorzelec – 1847; śląski pisarz Józef Lompa w książce „Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej” wydanej w Głogówku[7]
  • Ost-Görlitz[8] – (do 1946) nazwa prawobrzeżnej części miasta
  • Görlitz Moys – (od 1 czerwca 1929 do 14 marca 1947) nazwa prawobrzeżnej południowej dzielnicy miasta
  • Zgorzelice – nazwa polskiej części miasta w latach 19451946[9][10]
  • Zgorzelec – obecna nazwa polskiej części miasta wprowadzona po II wojnie światowej obowiązująca od 19 maja 1946[11]
  • Zgorzelec Ujazd – nazwa południowej dzielnicy miasta obowiązująca od 15 marca 1947[12] (obecnie administracyjna nazwa Zgorzelec).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Widok miasta „Gorlitz” od wschodu, 1575
Widok miasta „Görlitz” w 1650 r. na miedziorycie Matthäusa Meriana. Teren dzisiejszego Zgorzelca widoczny z prawej strony jako przedmieście Görlitz
Mapa miasta „Goerlitz” i jego wschodniego przedmieścia (u góry mapy) z 1750 r.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Ulica Daszyńskiego – Przedmieście Nyskie
Widok na Zgorzelec z dachu Domu Kultury
Plac Pocztowy pod koniec budowy
Dom Jakuba Böhme przy ul. Daszyńskiego 12

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[21]:

  • miasto, ośrodek historyczny
  • zespół parków miejskich, z l. 1870–1930
  • kamienice, ul. Bohaterów Getta 1 A, 3, 5, z l. 1896–97 r., 1900 r.
  • dom, ul. Czachowskiego 1, z pocz. XX w.
  • Przedmieście Nyskie – zespół architektoniczny – najstarsza cz. Zgorzelca od XVII w.:
    • kamienice, ul. Daszyńskiego 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 19, 20, 67, 68, 70, 71, 72, 73, 75A, 75B, 76 z budynkiem gospodarczym, 77, 78, 82, 83, 98, z XVI w., XVII-XVIII w., XIX w./XX w.
    • dom Jakuba Böhme, ul. Daszyńskiego 12
    • kamienica, ul. Wolności 7, z ok. 1880 r.
    • zespół dawnego młyna, ul. Wrocławska 2: budynek administracyjny, obecnie mieszkalny, elewator
  • kamienice, ul. Domańskiego 1, 2, 4, z l. 1898–99, XIX w.
  • pałac, ul. Francuska 39 (d. 12), z 1730 r.: park
  • rządcówka, ul. Henrykowska 5, z 1880 r., ogród
  • willa, ul. św. Jana 20, z 1898 r.
  • kamienice, ul. Kościuszki 2, 16, z l. 1905–1910
  • dom kołodzieja, budynek mieszkalno-gospodarczy (przeniesiony), Al. Lipowe 1, drewniany, z 1822 r. o konstrukcji przysłupowy przy obwodnicy miejskiej
  • kamienica, ul. Łużycka 11, z 1898 r.
  • monumentalny gmach Miejskiego Domu Kultury, ul. Parkowa 1, z l. 1898–1902, miejsce podpisania układu zgorzeleckiego
  • dwa domy, obecnie internat, ul. Partyzantów 2–4, z pocz. XX w.
  • kamienice, ul. Piłsudskiego 3, 4, 5, 7, 8, 10, 12, 14, z XIX w.
  • dom, ul. Staszica 7, z k. XIX w.
  • kamienice, ul. Warszawska 1, 2, 3, 7, 14, 15, z l. 1900–7, 1910–14, XX w.

inne zabytki:

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Średnia temperatura i opady dla Zgorzelca
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Roczna
Rekordy maksymalnej temperatury [°C] 15.0 15.5 20.4 28.0 30.4 34.5 36.0 35.9 28.6 25.3 17.4 13.3 36,0
Średnie temperatury w dzień [°C] 1.4 2.7 7.4 13.3 18.6 21.2 23.3 23.2 18.3 12.9 6.4 2.7 12,6
Średnie dobowe temperatury [°C] -1.1 -0.3 3.5 8.2 13.2 16.0 17.9 17.6 13.4 8.9 3.7 0.4 8,4
Średnie temperatury w nocy [°C] -3.7 -3.3 0.0 3.3 7.6 10.8 12.6 12.3 9.1 5.2 1.2 -2.0 4,4
Rekordy minimalnej temperatury [°C] -25.9 -23.4 -14.3 -7.6 -2.6 1.3 5.3 4.0 0.4 -6.3 -12.9 -22.8 -25,9
Opady [mm] 48 38 47 40 55 68 91 79 54 40 49 52 661
Średnia liczba dni z opadami 12 10 11 8 10 12 12 11 9 8 10 12 125
Źródło: Na podstawie 35-lecia 1979–2013[22]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Zgorzelec sfotografowany z wysokości 10 tys. metrów z pokładu samolotu rejsowego
 Osobny artykuł: Ludność Zgorzelca.

Dane z 30 czerwca 2010[23]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób % osób % osób %
Populacja 31 684 100 16 776 52,9 14 908 47,1
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
1995,2 1056,4 938,8

Piramida wieku mieszkańców Zgorzelca w 2014 roku[1].
Piramida wieku Zgorzelec.png

Transport[edytuj | edytuj kod]

Widok z południa; fragment miasta z mostem kolejowym na Nysie Łużyckiej (Linia kolejowa E 30)
Ulica Emilii Plater i Armii Krajowej

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Przez Zgorzelec przebiegają następujące drogi:

Droga Trasa Trasa przez Zgorzelec uwagi
A4E40 (Drezno) Niemcy Unia Europejska Jędrzychowice - Krzyżowa - Krzywa - Chojnów - Legnica - Wrocław - Opole - Gliwice - Katowice - Kraków - Tarnów - Rzeszów - Jarosław - Przemyśl - Korczowa granica państwa Ukraina (Lwów) - Na północ od miasta.
30 94 Zgorzelec - Lubań - Gryfów Sląski - Jelenia Góra 3E65 -
94 30 Zgorzelec - Bolesławiec - Krzywa - Chojnów - Legnica - Środa Śląska - Wrocław - Oława - Brzeg - Opole - Strzelce Opolskie - Bytom - Będzin - Olkusz - Kraków - Bochnia - Tarnów - Dębica - Rzeszów - Łańcut - Przeworsk - Jarosław - Radymno - Korczowa - Na odcinku Zgorzelec - Krzywa była to trasa międzynarodowa  T22  w latach 70 i 80 XX wieku. W latach 1985-2008 4E40.
351 296 Jagodzin - Pieńsk - Zgorzelec - Jędrzychowice 94 Henrykowska - Bolesławiecka
352 30 Zgorzelec - Bogatynia - Czechy Unia Europejska (Frýdlant) -

Dawniej przez Zgorzelec przebiegała 317.

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Stacja kolejowa Zgorzelec

Stacje kolejowe[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta znajdują się 3 wiadukty kolejowe oraz jeden drogowy.

Publiczny transport zbiorowy[edytuj | edytuj kod]

PKS[edytuj | edytuj kod]

Prywatni przewoźnicy[edytuj | edytuj kod]

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Miasto posiada jedną linię autobusową nr „50” obsługiwaną przez firmę ASTEL (nr 1, nr 2S i nr 3)[29]. Dawniej miasto posiadało sieć tramwajową.

Transport lotniczy[edytuj | edytuj kod]

W 2013 przy ul. Lubańskiej oddano do użytku sanitarne lądowisko.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

LO im. Braci Śniadeckich w Zgorzelcu
Gimnazjum nr 3
Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im. Emilii Plater
Placówka Adres
Przedszkole Publiczne nr 2 ul. Kościuszki 1
Przedszkole Publiczne nr 8 z Oddziałami Integracyjnymi ul. św. Jana 21[30]
Przedszkole Publiczne nr 9 ul. Powstańców śl. 62
Przedszkole Publiczne nr 12 ul. Wyspiańskiego 9a
Szkola Podstawowa „Tęcza” – oddział przedszkolny ul. boh. II AWP 16
Przedszkole Niepubliczne nr 1 „Zaczarowany Domek” ul. Staszica 19
Przedszkole Niepubliczne nr 2 ul. Brzozowa 1
Przedszkole Niepubliczne nr 3 „Pajacyk” ul. Tuwima 2a[31]
Przedszkole Niepubliczne nr 4 z Oddziałami Integracyjnymi ul. Wolności 8 i ul. Broniewskiego 27a[32]
Punkt Przedszkolny „Wyspa Skarbów” ul. Żeromskiego 24
Punkt Przedszkolny „Raj Malucha” ul. Iwaszkiewicza 24 b/2
Punkt Przedszkolny „Baby City” ul. Wolności 10
Punkt Przedszkolny „Chatka Puchatka” ul. Francuska 39
Szkoła Podstawowa nr 2 im. Jarosława Iwaszkiewicza (z Oddziałami Integracyjnymi) ul. Reymonta 16[33]
Szkoła Podstawowa nr 3 im. Janusza Korczaka ul. Armii Krajowej 10a[34]
Szkoła Podstawowa nr 5 im. Marii Skłodowskiej Curie ul. Prusa 17
Szkoła Podstawowa-Tęcza ul. boh. II AWP 16[35]
Prywatna Szkoła Podstawowa „Prymus” ul. Wolności 8
Gimnazjum nr 1 z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Bolesława Chrobrego ul. Kościuszki 68[36]
Gimnazjum nr 2 z Oddziałami Integracyjnymi i Oddziałami Dwujęzycznymi im. Jana Pawła II ul. Orzeszkowej 60[37]
Gimnazjum nr 3 im. Armii Krajowej ul. Józefa Piłsudskiego 1[38]
Niepubliczne Gimnazjum Łużyckie z Oddziałami Dwujęzycznymi ul. Partyzantów 4
Europejskie Gimnazjum w Zgorzelcu ul. Boh. II AWP 16
Gimnazjum COGITO ul. Wolności 8
Liceum Ogólnokształcące COGITO ul. Wolności 8
Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im. Emilii Plater w Zgorzelcu ul. Francuska 6[39]
Zespół Szkół Zawodowych i Licealnych im. Górników i Energetyków Turowa ul. Powstańców Śląskich 1[40]
LO im. Braci Śniadeckich ul. Partyzantów 4[41]

Opieka zdrowotna[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta świadczenia zdrowotne zapewniają[potrzebny przypis]:

Kultura i sztuka[edytuj | edytuj kod]

Amfiteatr w Zgorzelcu podczas Dni Miasta 2012
  • Miejski Dom Kultury
  • Biblioteka Miejska w Zgorzelcu
  • Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia
  • Muzeum Łużyckie
  • Młodzieżowa Orkiestra Mandolinistów
  • Grupa Teatralna „Widziadło”
  • Dziecięcy Teatr Baśni.
  • W mieście działa kino „PoZa NoVa”[42].

Media lokalne[edytuj | edytuj kod]

  • zgorzelec.info
  • zinfo.pl
  • Telewizja Kablowa „Tomków”
  • TVT Zgorzelec
  • Lokalny portal informacyjny www.nastyku.pl

W latach 90. istniało również Radio Frem (90.6 fm) oraz Zgorzelecka Telewizja Lokalna (ZTL).

Media regionalne o charakterze ponadmiejskim poruszające problemy miasta Zgorzelca:

  • Gazeta Wojewódzka
  • Gazeta Regionalna Dolny Śląsk
  • Telewizja Łużyce

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Przez miasto przebiega Dolnośląska Droga św. Jakuba odcinek szlaku pielgrzymkowego do grobu św. Jakuba w Santiago de Compostela w Hiszpanii.

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Głównym obiektem sportowym jest Centrum Sportowo-Rekreacyjne, w którego skład wchodzą: dwa boiska do piłki nożnej, kompleks boisk o nawierzchni sztucznej, hala sportowa, basen kryty, basen odkryty, korty tenisowe, siłownia, sauna, gabinet odnowy biologicznej, hala sportowa przy ul. Traugutta[potrzebny przypis].

Kluby i zespoły[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze hali Centrum Sportowego w Zgorzelcu w 2008 roku

Religia[edytuj | edytuj kod]

Kościół św. Jadwigi Śląskiej

Na terenie miasta funkcjonuje 5 parafii rzymskokatolickich, które wchodzą w skład dekanatu zgorzeleckiego:

W mieście działają także: prawosławna parafia Świętych Konstantyna i Heleny, parafia luterańska, zbór zielonoświątkowy ARKA, zbór baptystów oraz 3 zbory Świadków Jehowy (w tym grupa języka migowego)[43] z Salą Królestwa[44].

Atrakcje[edytuj | edytuj kod]

Pocztowy słup dystansowy króla Augusta II Mocnego
Cmentarz 2 Armii Wojska Polskiego

Związani ze Zgorzelcem[edytuj | edytuj kod]

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta i gminy partnerskie:

Panoramy miasta[edytuj | edytuj kod]

Panorama Zgorzelca, fotografia z powietrza
Zgorzelec z lotu ptaka, a w tle Berzdorfer See

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/Zgorzelec, w oparciu o dane GUS.
  2. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2017-12-31].
  3. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-07-26. ISSN 1505-5507.
  4. a b A.F. Busching, „A new system of geography”, rozdz. „Lusatia”, London 1762, s. 135.
  5. Waldemar Bena: Polskie Górne Łużyce: przyroda, historia, zabytki. Zgorzelec: F.H. Agat, 2003. ISBN 83-918198-3-3.
  6. a b Codex diplomaticus Lusatiae superioris, tom I.
  7. Józef Lompa: Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej. Głogówek: Henryk Handel, 1847, s. 15. [dostęp 2017-12-31]. (pol.)
  8. German Names for Polish Towns and Cities Poland (ang.). [dostęp 2017-12-31].
  9. Historia powiatu. www.powiatzgorzelecki.pl. [dostęp 2017-12-31].
  10. Dz.U. z 1945 r. Nr 33, poz. 196.
  11. M.P. z 1946 r. Nr 44, poz. 85 Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości.
  12. M.P. z 1947 r. Nr 37, poz. 297 Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 15 marca 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości.
  13. Descriptio civitatum et regionum ad septentrionalem plagam Danubii.
  14. Waldemar Bena: Szlakiem grodzisk słowiańskich i średniowiecznych zamków. [dostęp 2017-12-31].
  15. Krzysztof Jaworski: Wczesnośredniowieczne grodziska plemienne w Sudetach. 2017-02-26. [dostęp 2017-12-31].
  16. * Szkice Górnołużyckie tom 2 W. Bena, U. Zubrzycka, P. Zubrzycki, K. Fokt, ISSN 1642-5529, Zgorzelec 2004.
  17. Według Encyclopædia Britannica rok 1303, według PWN ok. 1215 roku.
  18. Historia Zakładu w Wałbrzychu – lata 1935–2007. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-03-24)].
  19. Stalag VIII A – niemiecki obóz jeńców wojennych. dolny-slask.org.pl. [dostęp 2017-12-31].
  20. Stalag VIII A na Ujeździe. www.it.zgorzelec.pl. [dostęp 2017-12-31].
  21. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2017-12-31]. s. 260–262.
  22. European Climate Assessment & Dataset. [dostęp 2014-08-27].
  23. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30 VI 2010 r (pol.). GUS. [dostęp 2011-01-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-15)].
  24. cpu-zeto.com.pl; Ireneusz Sach ireks[at]cpu-zeto.pl; Katarzyna Pieczarka kasiap[at]cpu-zeto.pl;: PKS TOUR Jelenia Góra. www.pks.jgora.pl. [dostęp 2015-09-17].
  25. http://www.pks-kamgora.com.pl. www.pks-kamgora.com.pl. [dostęp 2015-09-17].
  26. Tomasz Kupczyk: Brak dostępu / Forbidden. www.pksvoyager.pl. [dostęp 2015-09-17].
  27. Zinfo.pl – Zgorzelec, Zawidów, Pieńsk, Węgliniec. www.firmy.zinfo.pl. [dostęp 2015-09-17].
  28. admin2: Zgorzelec. bieleccybus.pl. [dostęp 2015-09-17].
  29. zgorzelec.eu – Komunikacja miejska „50”. www.zgorzelec.com. [dostęp 2017-01-03].
  30. Witamy na stronie Przedszkola Publicznego nr 8 z Oddziałami Integracyjnymi – Pod Słoneczkiem. www.przedszkole8.dzg.pl. [dostęp 2015-07-07].
  31. Przedszkole. www.przedszkole-pajacyk.pl. [dostęp 2015-07-07].
  32. szkolnastrona – ZSP w Zgorzelcu – Strona startowa -. www.zspzgorzelec.szkolnastrona.pl. [dostęp 2015-07-07].
  33. Szkoła Podstawowa nr 2 z Oddziałami Integracyjnymi w Zgorzelcu. sp2zgorzelec.szkolnastrona.pl. [dostęp 2015-07-07].
  34. All szkolnastrona.pl: Szkolnastrona.pl – Strony internetowe dla oświaty. sp3zgorzelec.szkolnastrona.pl. [dostęp 2015-07-07].
  35. Regenbogen-Schulen. regenbogen-schulen.de. [dostęp 2015-07-07].
  36. Gimnazjum nr 1 w Zgorzelcu – News. www.gim1.edu.pl. [dostęp 2015-07-07].
  37. All szkolnastrona.pl: Szkolnastrona.pl – Strony internetowe dla oświaty. www.gim2zgorzelec.szkolnastrona.pl. [dostęp 2015-07-07].
  38. Gimnazjum nr 3 Zgorzelec. www.gim3zgorzelec.szkolnastrona.pl. [dostęp 2015-07-07].
  39. EMILKA Zgorzelec. zspemilka.pl. [dostęp 2015-07-07].
  40. ZSZiL Zgorzelec – im. Górników i Energetyków Turowa – News. www.zszil.pl. [dostęp 2015-07-07].
  41. Liceum Ogólnokształcące im. Braci Śniadeckich w Zgorzelcu. lo.zgorzelec.org. [dostęp 2015-07-07].
  42. Oficjalna strona kina (pol.). pozanova.zgorzelec.eu. [dostęp 2012-02-01].
  43. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 15 stycznia 2017.
  44. Sala Królestwa, Zgorzelec, Słowackiego 6f.
  45. Nicolas Cage w Zgorzelcu (pol.). [dostęp 29 sierpnia 2009].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zbyszek Dobrzyński, Krzysztof Fokt: Pod stuletnią kopułą. Zgorzelec: Oficyna Wydawnicza „Obrzeża”, 2003. ISBN 83-88380-28-1.
  • Christoph Waack, Peter Haslinger (red.): Historisch-topographischer Atlas schlesischer Städte / Historyczno-topograficzny atlas miast śląskich. T. 1: Görlitz/Zgorzelec. Marburg/Wrocław: Herder-Institut, 2010. ISBN 978-3-87969-361-0. (niem. • pol.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]