Ziemikowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ziemikowate
Cydnidae[1]
G. J. Billberg, 1820
Ilustracja
Przedstawiciel rodzaju Legnotus
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Podgromada uskrzydlone
Rząd pluskwiaki
Podrząd pluskwiaki różnoskrzydłe
Infrarząd Pentatomomorpha
Nadrodzina tarczówki
Rodzina ziemikowate

Ziemikowate (Cydnidae) – rodzina owadów z podrzędu pluskwiaków różnoskrzydłych i nadrodziny tarczówek (Pentatomoidea).

Opis[edytuj | edytuj kod]

Pluskwiaki o wypukłym, jajowatym w zarysie, często silnie zesklerotyzowanym i połyskującym ciele długości od 2 do 20 mm[2]. Przeważnie są one koloru brązowego lub czarnego. Trudne do identyfikacji w obrębie rodziny[3]. Głowa i brzegi ciała często zaopatrzone w szczecinki i włoski[4]. Kształt głowy jest czworokątny lub półokrągły, spłaszczony, przystosowany do kopania[2]. Czułki zbudowane są pięciu, rzadziej z czterech członów[4][2]. Tarczka jest trójkątna[4]. Skrzydła tylnej pary mają na spodniej powierzchni, w pobliżu żyłki postkubitalnej rządek blisko siebie osadzonych ząbków[2]. Odnóża o goleniach uzbrojonych w mocne kolce, których długość przekracza połowę szerokości goleni[4]. Przednia i tylna para może być zmodyfikowana w odnóża grzebne[5]. Stopy wszystkich par są trójczłonowe[2][4]. Z odsiebnych kraedzi bioder wyrastają grzebyki spłaszczonych szczecinek, przylegające do powierzchni krętarzy. Odwłok ma drugie sternum z przetchlinkami na błoniastych częściach przednio-bocznych, a sternity od trzeciego do siódmego z trichobotriami ustawionymi podłużnie lub skośnie. U larw grzbietowe gruczoły zapachowe odwłoka są parzyste i uchodzą między tergitami trzecim i czwartym, czwartym i piątym oraz piątym i szóstym. Samice charakteryzują się zespolonymi laterotergitami ósmego segmentu odwłoka, dużymi i szerokimi dźwigaczami walw pierwszej pary oraz niewielkich rozmiarów spermateką[2].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Znaczna część gatunków większość życia spędza pod ziemią (nawet do kilku metrów) - stąd ich nazwa - lub między korzeniami roślin[3]. Sehrinae najczęściej większość życia spędzają na nadziemnych częściach roślin lub powierzchni ziemi[4]. Przedstawicieli rodzaju Sehirus znajdowano na gatunkach jasnotowatych, ogórecznikowatych i roślin z nimi spokrewnionych[2]. Niektóre Garsauriinae żyją pod korą drzew, a Amnestinae spotyka się w mrowiskach i guanie nietoperzy[4]

Żywią się sokami liści i pędów, nasionami, i in. Przypuszcza się, że niektóre gatunki mogą być mycetofagami[3].

Niewiele wiadomo o biologii rozrodu. Sehirus bicolor na przykład składa jaja w płytkich (na 2 cm) zagłębieniach w ziemi. Pakiet ok. 100 jaj jest chroniony przez samicę. U co najmniej jednego gatunku stwierdzono strydulację podczas okresu rozrodczego[2].

Znaczenie gospodarcze[edytuj | edytuj kod]

Nimfy Canthophorus melanopterus

Większość nie ma znaczenia ekonomicznego. Dotychczas ok. 20[3] do 30[4] gatunków rodziny zostało uznanych za szkodników roślin uprawnych, głównie w krajach tropikalnych. W Polsce mogą stanowić zagrożenie dla upraw jedynie w trakcie masowego pojawu, którego dotychczas (stan na 1997) nie stwierdzono[3].

Rozprzestrzenienie[edytuj | edytuj kod]

Takson kosmopolityczny, licznie reprezentowany od stref tropikalnych po umiarkowane[2]. Na świecie opisano ok. 700 gatunków, zgrupowanych w sześciu podrodzinach i ok. 90 rodzajach[4], z czego w Polsce stwierdzono 13[3], w tym Canthophorus dubius, czy siedliszka dwubarwnyego (Tritomegas bicolor) (zobacz też: ziemikowate Polski)

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Lis (red., 2012) dzieli Cydnidae na sześć podrodzin[4]:

Niektórzy autorzy (Schuh i Slater, 1995) zaliczają tu również podrodziny Thyreocorinae Amyot & Audinet-Serville, 1843, czy Corimelaeninae Uhler, 1871[2] klasyfikowane w randze własnej rodziny Thyreocoridae Amyot & Audinet-Serville, 1843.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Cydnidae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d e f g h i j Randall T. Schuh, James Alexander Slater: True bugs of the world (Hemiptera:Heteroptera): classification and natural history. Cornell University Press, 1995, s. 220-225. ISBN 0-8014-2066-0. (ang.)
  3. a b c d e f Jerzy A. Lis: Klucze do oznaczania owadów Polski. T. XVIII: Pluskwiaki różnoskrzydłe - Heteroptera. Cz. zeszyt 12: Plataspidae, Thyreocoridae, Cydnidae. Toruń: Oficyna Wydawnicza Turpress, Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 1997. ISBN 83-86781-42-4.
  4. a b c d e f g h i j Jerzy A. Lis, Barbara Lis, Dariusz J. Ziaja: Heteroptera Poloniae 2: Pentatomoidea 1: Acanthosmatidae, Cydnidae, Plataspidae, Scutelleridae, Thyreocoridae. Bytom: Zakład Poligraficzno-Wydawniczy "Plik", 2012.
  5. W. E. China, N. C. E. Miller. Check-List and Keys to the Families and Subfamilies of the Hemiptera-Heteroptera. „Bulletin of the Britidh Museum Entomology”. 8 (1), 1959. Londyn.