Ziemniaczka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ziemniaczka
Ilustracja
Ziemniaczka sercowata
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd dyniowce
Rodzina dyniowate
Rodzaj ziemniaczka
Nazwa systematyczna
Thladiantha Bunge
Enum. Pl. China Bor. 29. Mar 1833[2]
Typ nomenklatoryczny
T. dubia Bunge[2]

Ziemniaczka, tladianta (Thladiantha) – rodzaj roślin z rodziny dyniowatych. Obejmuje 26 gatunków[3] występujących w południowo-wschodniej i wschodniej Azji, najbardziej zróżnicowanych w Chinach (19 gatunków z tego rodzaju to endemity Chin)[4]. Zasiedlają lasy i zarośla. Pochodząca z północnych Chin i Korei ziemniaczka sercowata (Thladiantha dubia) jest mrozoodporna i rośnie zdziczała w różnych obszarach Europy[5]. Jest także zadomowiona w Polsce (ma status kenofita)[6].

Kwiat Thladiantha villosula
Kwiaty Thladiantha nudiflora

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Byliny pnące za pomocą niepodzielonych lub rozwidlonych wąsów czepnych. Osiągają do 5 m długości. Łodyga zielna, gładka. Korzenie zwykle bulwiaste[5][4].
Liście
Sercowate, jajowate, czasem wyraźnie ząbkowane, miękko owłosione i u niektórych gatunków srebrzysto plamiaste[5].
Kwiaty
Rozdzielnopłciowe, przy czym rośliny są zwykle dwupienne. Kwiaty żeńskie rozwijają się pojedynczo, a męskie w skupieniach. Działki kielicha w liczbie 5 są wąskie i u nasady nieco zrosłe, kielich kubeczkowaty lub dzwonkowaty. Żółte płatki dzwonkowatej korony są zrośnięte w 5-ząbkową koronę. Pręcików jest 5, ale w kwiatach żeńskich rozwijają się tylko jako prątniczki. U niektórych gatunków 4 pręciki zrośnięte są w pary i jeden pozostaje wolny. Nitki pręcików są krótkie, a pylnik podługowaty lub jajowaty jest prosto wzniesiony. Zalążnia wykształcona jest szczątkowo. W kwiatach żeńskich rozwija się za to płodny słupek z jajowatą lub podługowatą zalążnią, na szczycie trójdzielny z trzema nerkowatymi znamionami[5][4].
Owoce
Jajowato-podłużne, niewielkie, soczyste jagody na powierzchni płytko żłobione lub gładkie, zawierające liczne nasiona[5][4].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzaj z rodziny dyniowatych z rzędu dyniowców, należących do kladu różowych w obrębie okrytonasiennych[1]. W obrębie rodziny należy do plemienia Thladiantheae[7].

Wykaz gatunków[3]

Zastosowanie i uprawa[edytuj | edytuj kod]

W Europie uprawiana jest ziemniaczka sercowata. Gatunek ten rośnie w strefach mrozoodporności 6–9[8]. Wymaga gleb próchnicznych i świeżych oraz dobrze nasłonecznionych stanowisk. Rośliny rozmnażane są z nasion, przez odkłady i sadzonki[9]. Owoce, młode pędy i bulwiaste korzenie są jadalne na surowo i po obróbce[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2014-10-14].
  2. a b Thladiantha. W: Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2014-10-14].
  3. a b Thladiantha. W: The Plant List (2013). Version 1.1. [on-line]. [dostęp 2014-10-14].
  4. a b c d Anmin Lu & Charles Jeffrey: Thladiantha Bunge. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2014-10-16].
  5. a b c d e Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 147. ISBN 0-333-74890-5.
  6. a b Barbara Tokarska-Guzik, Zygmunt Dajdok, Maria Zając, Adam Zając, Alina Urbisz, Władysław Danielewicz, Czesław Hołdyński: Rośliny obcego pochodzenia w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem gatunków inwazyjnych. Warszawa: Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, 2012, s. 160. ISBN 978-83-62940-34-9.
  7. Thladiantha (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2014-10-14].
  8. a b Thladiantha dubia - Bunge. W: Plants For A Future [on-line]. [dostęp 2014-10-16].
  9. Geoff Burnie i in.: Botanica. Warszawa: Konemann, 2005, s. 883. ISBN 3-8331-1916-0.