Ziemomysł inowrocławski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ziemomysł
Książę inowrocławski
Książę inowrocławski
Okres panowania od 1267
do 1271
Poprzednik Kazimierz I kujawski
Następca Bolesław Pobożny
Książę inowrocławski
Okres panowania od 1278
do 1287
Poprzednik Leszek Czarny
Następca Leszek inowrocławski,
Przemysł inowrocławski,
Kazimierz III gniewkowski
Dane biograficzne
Dynastia Piastowie
Data urodzenia między 1245 a 1248
Data śmierci w ostatnim kwartale 1287
Miejsce spoczynku prawdopodobnie Inowrocław
Ojciec Kazimierz I kujawski
Matka Konstancja wrocławska
Rodzeństwo Leszek Czarny,
Władysław I Łokietek (przyrodni brat)
Przemysł II przyznaje Ziemomysłowi zwrot Kujaw w 1278 roku

Ziemomysł (Siemomysł Kujawski)[1] (ur. między 1245 a 1248, zm. w ostatnim kwartale 1287) – książę inowrocławski w latach 1267–1271, 1278–1287, na Bydgoszczy w latach 1267–1269, 1278–1287 z dynastii Piastów.

Życiorys[edytuj]

Ziemomysł był drugim pod względem starszeństwa synem księcia kujawskiego Kazimierza I i Konstancji, córki księcia śląskiego Henryka II Pobożnego.

Po śmierci ojca w 1267 został udzielnym księciem w Kujawach Inowrocławskich. U progu panowania niewielkie księstwo Kazimierzowica przeżyło przemarsz sporych sił króla Czech Przemysła Ottokara II, zdążającego razem z wyprawą krzyżową przeciwko pogańskiej Litwie. Zapewne wtedy Ziemomysł nawiązał bliskie kontakty z zakonem krzyżackim oraz księciem tczewskim Samborem II, co wkrótce przyniosło księciu kujawskiemu spore kłopoty – bunt własnych poddanych.

Głównym zarzewiem rodzącego się konfliktu stała się sprawa przyjęcia na dwór w Inowrocławiu i obdarzenie intratnymi stanowiskami niemieckich rycerzy wywodzących się z dzierżaw Sambora II, od około 1268 teścia księcia kujawskiego. Nobilitacja obcych i to w dodatku nielubianych przez rycerzy-Polaków, Niemców[2], wywołała w 1269 zbrojne wystąpienie pod przewodnictwem biskupa kujawskiego Wolimira. Rebelianci wezwali na pomoc znanego "triumfatora Niemców" Bolesława Pobożnego, który zdołał wkrótce zbrojnie opanować kasztelanię radziejowską i kruszwicką oraz gród w Bydgoszczy. Tylko dzięki szybkiemu działaniu Ziemomysła i nadaniu przywódcy opozycji Wolimirowi wielkiego immunitetu pozwoliło tymczasowo zachować władzę.

W 1271 Ziemomysł zaangażował się w wojnę na Pomorzu Gdańskim, gdzie wsparł swojego teścia, Sambora przeciwko Mściwojowi II. Decyzja ta wywołała najazd księcia wielkopolskiego Bolesława Pobożnego, co w połączeniu z ponownym buntem poddanych przyniosło znalezienie się Ziemomysła na wygnaniu.

Powrót Ziemomysła Kazimierzowica do władzy nastąpił dopiero w 1278 w wyniku umowy zawartej w Lądzie. Bolesław Pobożny i starszy brat księcia, Leszek Czarny zwrócili Ziemomysłowi księstwo dopiero po złożeniu obietnicy oddalenia od siebie wszelkich niemieckich doradców. Pomimo załagodzenia konfliktu przy Wielkopolsce pozostały kasztelanie radziejowska i kruszwicka.

Do dalszego unormowania sytuacji doszło dwa lata później na zjeździe w Rzepce, gdzie zawarto umowę z księciem gdańskim Mściwojem II, na mocy której po śmierci Sobiesławica kasztelania wyszogrodzka miała powrócić do Kujaw Inowrocławskich. Zerwanie z polityką proniemiecką zaowocowało w 1284 wspólnym wystąpieniem razem z Leszkiem Czarnym przeciwko zakonowi krzyżackiemu. Szczegóły tego konfliktu nie są znane.

Ziemomysł inowrocławski rozpoczął na Kujawach proces nadawania miejscowościom praw miejskich, obdarowując nimi Gniewkowo.

Ziemomysł zmarł w ostatnim kwartale 1287. Nie wiadomo, gdzie został pochowany, chociaż można przypuszczać, że stało się to w stolicy księstwa, Inowrocławiu. Opiekę nad małoletnimi dziećmi przejęła matka Salomea (zmarła ok. 1313) oraz stryj książąt, Władysław Łokietek.

Rodzina[edytuj]

Z małżeństwa z córką Sambora II, Salomeą Ziemomysł pozostawił trzech synów (byli to według starszeństwa: Leszek, Przemysł i Kazimierz III) i trzy córki (zmarła w dzieciństwie Eufemia, Fenenna, żona króla Węgier Andrzeja III i Konstancja, opatka zakonu cysterek w Trzebnicy).

Wywód przodków[edytuj]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Kazimierz II Sprawiedliwy
 
 
 
 
 
 
 
Konrad I mazowiecki
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Helena znojemska
 
 
 
 
 
 
 
Kazimierz I kujawski
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Światosław III Igorowicz
 
 
 
 
 
 
 
Agafia Światosławówna
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Jarosława Rurykówna
 
 
 
 
 
 
 
Ziemomysł
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Jadwiga z Andechs
 
 
 
 
 
 
 
Henryk II Pobożny
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Henryk I Brodaty
 
 
 
 
 
 
 
Konstancja wrocławska
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Konstancja Węgierska
 
 
 
 
 
 
 
Anna Przemyślidka
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Przemysł Ottokar I
 
 
 
 
 
 

Przypisy

  1. Forma imienia z początkowym "Z" jest częstsza. W takiej formie książę ten występuje na pieczęciach swojej i córki, Fenenny. Zob. K. Jasiński, Rodowód Piastów małopolskich i kujawskich, Poznań – Wrocław 2001, s. 105. W literaturze występuje również zapis Siemomysł, np. S.A. Sroka, Siemomysł, [w:] Piastowie. Leksykon biograficzny Kraków 1997, s. 208-209. Forma Siemomysł jest uznawana za jedyną poprawną, a imię Ziemomysł, mimo odnotowania obok form z początkowym "S" licznych poświadczeń z inicjalnym "Z", takich jak Zemomislyus czy Zememislo — nie jest uwzględnione jako w ogóle występujące w średniowieczu w Polsce także przez wszystkie najważniejsze słowniki onomastyczne operujące na zasobie poświadczonych w polskich źródłach antroponimów średniowiecznych, zob. W. Taszycki (red.), Słownik staropolskich nazw osobowych, T. 5 z. 1 (Sabaszczewska-Starszy), Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1977 i T. 6 z. 2 (Wojsław-Zimnowodski), Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1982, a także A. Cieślikowa (red.), Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych, t. 1, Kraków 2000, ISBN 83-87623-23-7.
  2. Społeczeństwo Polski od X do XX wieku, Benedykt Zientara,KiW, rok 1999, s.198