Zjednoczona Prawica (koalicja rządowa)

Zjednoczona Prawica

Państwo	Polska
Skrót	ZP
Lider	Jarosław Kaczyński
Data założenia	19 lipca 2014
Partie członkowskie	PiS, Solidarna Polska / Suwerenna Polska (do 2024), Polska Razem / Porozumienie (do 2021), Prawica Rzeczypospolitej (do 2015), Partia Republikańska (2017–2019), Partia Republikańska (2021–2023)
Ideologia polityczna	konserwatyzm, narodowy konserwatyzm, konserwatyzm społeczny, chrześcijańska demokracja, republikanizm, liberalny konserwatyzm, narodowy katolicyzm, prawicowy populizm, eurosceptycyzm
Poglądy gospodarcze	państwo dobrobytu, solidaryzm, interwencjonizm, etatyzm, wolny rynek
Członkostwo międzynarodowe	Partia Europejskich Konserwatystów i Reformatorów (PiS)
Grupa w Parlamencie Europejskim	Europejscy Konserwatyści i Reformatorzy
Młodzieżówka	aktualne: Forum Młodych PiS, Generacja OdNowy
Obecni posłowie	189/460
Obecni senatorowie	34/100
Obecni eurodeputowani	20/53
Obecni radni wojewódzcy	237/552

Zjednoczona Prawica (ZP) – polska nieformalna koalicja wyborcza (zawiązana 19 lipca 2014) i rządowa (od 16 listopada 2015 do 13 grudnia 2023) o charakterze prawicowym. Jako koalicja rządowa powołana po wyborach parlamentarnych w 2015 i w 2019.

Historia

19 lipca 2014 zostało podpisane porozumienie o współpracy wyborczej pomiędzy Prawem i Sprawiedliwością oraz tworzącymi wówczas od ośmiu dni klub parlamentarny Sprawiedliwa Polska partiami Solidarna Polska i Polska Razem, zakładające wspólny start z list PiS w kolejnych wyborach (samorządowych – do większości sejmików województw – oraz parlamentarnych), a także wystawienie wspólnego kandydata na prezydenta Polski. Ponadto w sojuszu z PiS pozostawała od marca 2012 Prawica Rzeczypospolitej. W wyborach samorządowych w 2014 Polska Razem wystartowała z list PiS do sejmików w 14 województwach (we dwóch pozostałych z regionalnych komitetów), a Solidarna Polska i Prawica Rzeczypospolitej w całym kraju. Komitet PiS uzyskał najwięcej głosów w wyborach do sejmików, jednak zdobywając mniej mandatów niż Platforma Obywatelska. 6 marca 2015 klub parlamentarny Sprawiedliwa Polska przyjął nazwę „Zjednoczona Prawica”. W wyborach prezydenckich w 2015 wspólnym kandydatem PiS i partii tworzących klub ZP był Andrzej Duda (któremu Prawica Rzeczypospolitej udzieliła poparcia dopiero w II turze), który wygrał wybory. W wyborach parlamentarnych w tym samym roku z list PiS wystartowali przedstawiciele trzech sojuszniczych partii, a także (podobnie jak w 2014 do sejmików) przewodniczący Stronnictwa „Piast” i członek zarządu Ruchu Katolicko-Narodowego. Wybrani do parlamentu przedstawiciele Solidarnej Polski i Polski Razem zasiedli w klubie PiS, natomiast jedyny wybrany na posła reprezentant Prawicy Rzeczypospolitej został posłem niezrzeszonym. Partia ta ze względu na częściowe niedotrzymanie przez PiS jej umowy z nią, uznała ją wówczas za zerwaną. Zjednoczona Prawica (startująca jako komitet PiS) zdobyła większość w obu izbach parlamentu, przejmując władzę po rządach koalicji PO-PSL i rządzie Ewy Kopacz. Po wyborach ZP stworzyła samodzielnie rząd Beaty Szydło, w skład którego weszli przedstawiciele PiS (w tym premier), Polski Razem (w tym wicepremier) i Solidarnej Polski. 4 listopada 2017 Polska Razem przekształciła się w Porozumienie. W tym samym roku do klubu PiS dołączyły posłanki tworzące Partię Republikańską (istniejącą do 2019), ponadto w wyniku zmiany premiera powstał pierwszy rząd Mateusza Morawieckiego. W wyborach samorządowych w 2018 Solidarna Polska i Porozumienie wystartowały w całym kraju do sejmików z list PiS, które uzyskało zarówno najwięcej głosów, jak i mandatów w tych gremiach.

W wyborach parlamentarnych w 2019 ZP zdobyła największe w jej historii poparcie, osiągając 43,59% głosów, czyli o 6,01 punktów procentowych względem wyborów z 2015. W tych samych wyborach straciła ona większość w Senacie, lecz zachowała ją w Sejmie. Od tego samego roku zaczął funkcjonować drugi rząd Mateusza Morawieckiego. W wyborach prezydenckich w 2020 ZP poparła ponownie Andrzeja Dudę, który uzyskał reelekcję.

W 2021 doszło do rozłamu w Porozumieniu, w wyniku którego działać zaczęła mająca przedstawicieli w rządzie Partia Republikańska (kierowana przez Adama Bielana), zasiadająca w klubie PiS. W sierpniu tego samego roku Porozumienie opuściło koalicję i klub parlamentarny PiS. W związku z tym doszło w tej partii do kolejnego rozłamu, w wyniku którego powstało stowarzyszenie OdNowa RP, którego przedstawiciele pozostali na stanowiskach wiceministrów i w klubie parlamentarnym PiS.

W wyniku wyborów parlamentarnych w 2023 Zjednoczona Prawica straciła większość bezwzględną w Sejmie, pomimo zajęcia 1. miejsca i zdobycia największej liczby mandatów przez KW PiS. Z list PiS oprócz Suwerennej Polski, Partii Republikańskiej i OdNowy RP wystartowały również Kukiz’15 i stowarzyszenie Polskie Sprawy (jednak po wyborach Kukiz’15 powołał własne koło poselskie; w kwietniu 2025 jedyna posłanka PS dołączyła do OdNowy RP). 6 listopada prezydent RP Andrzej Duda desygnował Mateusza Morawieckiego na premiera, 27 listopada zaprzysiężono jego trzeci rząd. 11 grudnia nie uzyskał on jednak w głosowaniu wotum zaufania. Tego samego dnia wybrano przewodniczącego PO Donalda Tuska na Prezesa Rady Ministrów, posłowie ZP głosowali wówczas przeciw. Następnego dnia został wybrany przez Sejm trzeci rząd Donalda Tuska, zaprzysiężony następnego dnia. Tym samym ZP przeszła do opozycji. Trzy dni później Partia Republikańska rozwiązała się, wchodząc w skład PiS.

W wyborach samorządowych w 2024 Zjednoczona Prawica ponownie uzyskała najwyższy wynik w skali ogólnokrajowej do sejmików województw, uzyskując też najwięcej mandatów. W wyborach do Parlamentu Europejskiego w tym samym roku KW PiS zajął 2. miejsce (za Koalicją Obywatelską). 12 października 2024 Suwerenna Polska rozwiązała się, wchodząc w skład PiS. Tym samym jedyną partią w ramach ZP pozostało PiS, jednak pozostając w sojuszu z zachowującym autonomię stowarzyszeniem OdNowa RP. W wyborach prezydenckich w 2025 kandydatem popieranym przez ZP był prezes IPN Karol Nawrocki, który został wybrany na prezydenta.

Aktualne rządy w poszczególnych województwach

W wyniku wyborów samorządowych w 2024 Zjednoczona Prawica ma samodzielną większość w czterech sejmikach województw: podkarpackim, świętokrzyskim, małopolskim oraz lubelskim.

Prezydenci i premierzy RP

Premierzy reprezentujący ZP

Imię i nazwisko	Od	Do
Beata Szydło	16 listopada 2015	11 grudnia 2017
Mateusz Morawiecki	11 grudnia 2017	13 grudnia 2023

Prezydenci RP wywodzący się z ZP

Prezydent	Od	Do
Andrzej Duda	6 sierpnia 2015	6 sierpnia 2025
Karol Nawrocki	6 sierpnia 2025	obecnie

Poparcie w wyborach

Wybory parlamentarne

Wybory	Sejm				+/-	Senat	+/-	Rząd
	Głosy					Mandaty
	Liczba	%	+/-	Liczba		Liczba
2015	5 711 687	37,58 (1.)	–	235/460	–	61/100	–	Większość
2019	8 051 935	43,59 (1.)	6,01	235/460		48/100	13	Większość
2023	7 640 854	35,38 (1.)	8,21	194/460	41	34/100	14	Opozycja

Mandaty dla przedstawicieli poszczególnych partii:

• 2015
  • Prawo i Sprawiedliwość – 217 posłów i 53 senatorów
  • Solidarna Polska – 9 posłów i 2 senatorów
  • Polska Razem – 8 posłów i 6 senatorów
  • Prawica Rzeczypospolitej – 1 poseł (nie przystąpił do klubu parlamentarnego PiS)

• 2019
  • Prawo i Sprawiedliwość – 200 posłów i 44 senatorów
  • Porozumienie – 18 posłów i 2 senatorów
  • Solidarna Polska – 16 posłów i 2 senatorów
  • Partia Republikańska (M. Wolaka) – 1 poseł

• 2023
  • Prawo i Sprawiedliwość – 169 posłów (w tym ze stowarzyszeń: OdNowa RP – 5, Polskie Sprawy – 1) i 33 senatorów
  • Suwerenna Polska – 18 posłów i 1 senator
  • Partia Republikańska (A. Bielana) – 4 posłów
  • Kukiz15 – 3 posłów (nie przystąpili do klubu parlamentarnego PiS)

Wybory prezydenckie

Wybory	Kandydat	I tura		II tura		Uwagi
		Głosów	%	Głosów	%
2015	Andrzej Duda (PiS)	5 179 092	34,76 (1.)	8 719 281	51,55 (1.)	Wygrana z Bronisławem Komorowskim
2020	Andrzej Duda	8 450 513	43,50 (1.)	10 440 648	51,03 (1.)	Wygrana z Rafałem Trzaskowskim
2025	Karol Nawrocki	5 790 804	29,54 (2.)	10 606 877	50,89 (1.)	Wygrana z Rafałem Trzaskowskim

Wybory samorządowe

Wybory	Sejmiki				Rady powiatów				Rady gmin		Prezydenci, burmistrzowie, wójtowie
	Głosy		Mandaty		Głosy		Mandaty		Mandaty		Mandaty
	%	+/-	Liczba	+/-	%	+/-	Liczba	+/-	Liczba	+/-	Liczba	+/-
2018	34,13	–	254/552	–	30,46	–	2114	–	5808	–	234	–
2024	34,27	0,14	239/552	15	29,94	0,52	2080	34	3069	2739	105	129

Wybory do Parlamentu Europejskiego

Wybory	Głosy			Mandaty
	Liczba	%	+/-	Liczba	+/-
2019	6 192 780	45,38 (1.)	–	27/52	–
2024	4 253 169	36,16 (2.)	9,22	20/53	7

Mandaty dla przedstawicieli poszczególnych partii:

• 2019
  • Prawo i Sprawiedliwość – 24
  • Solidarna Polska – 2
  • Porozumienie – 1

• 2024
  • Prawo i Sprawiedliwość – 18
  • Suwerenna Polska – 2

Elektorat

Według sondażu exit poll zorganizowanym po wyborach parlamentarnych w 2023 głosowanie na Zjednoczoną Prawicę deklarowały przede wszystkim osoby w podeszłym wieku, mieszkańcy wsi i małych miast oraz osoby z podstawowym i zawodowym wykształceniem (ma największe poparcie również u osób ze średnim wykształceniem). U osób, które skończyły uczelnie, przegrywała z Koalicją Obywatelską.