Zmiany nazw ulic i placów w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nieistniejąca tablica z dawną nazwą Alei „Solidarności” na murze oporowym tunelu Trasy W-Z

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze oficjalnie przyjęte nazwy ulic w Warszawie pochodzą z roku 1770 lub 1771[1] i zostały wprowadzone przez Stanisława Lubomirskiego wraz z obowiązkiem umieszczania kamiennych tablic z nazwą ulicy. Wcześniejsze nazwy miały charakter zwyczajowy i pochodziły np. od nazwisk właścicieli warszawskich jurydyk albo od nazw zawodów. Kolejne nazwy miały miejsce w XIX wieku w okresie Królestwa Polskiego, gdy carska administracja starała się upamiętnić swoich przedstawicieli czy zasługi w nazewnictwie. Oprócz tego na skutek rusyfikacji obowiązywały napisy dwujęzyczne – rosyjskie cyrylicą i polskie.

W czasie I wojny światowej, wraz z niemiecką okupacją, doszło do kolejnych zmian nazewnictwa. Ich celem było wyrugowanie śladów rosyjskiej dominacji. W tym okresie poszerzono po raz pierwszy powierzchnię miasta wychodząc poza granice carskich umocnień, co spowodowało konieczność uregulowania nazewnictwa ulic przebiegających na nowo przyłączonym obszarze.

W okresie międzywojennym zmiany nazw ulic miały związek z przywracaniem nazw polskich, jak i upamiętnianiem znanych postaci. Powstała też sieć nowych ulic, często przejmujących nazewnictwo zwyczajowe. W czasie okupacji hitlerowskiej wszystkie nazwy zmienione zostały na niemieckie pisane gotykiem, czasem tylko z zachowaniem pierwotnego sensu nazewnictwa.

Okres powojenny to czas wielkich zmian w nazewnictwie ulic warszawskich. Związane one były z dążeniem do utrwalenia nowej władzy odwołującej się aktywnie do ideologii komunizmu. Podobne procesy dało się obserwować na terenie całego kraju. Zmiana nazewnictwa miała również związek z odbudową miasta, której często towarzyszyło wytyczanie nowych ciągów komunikacyjnych całkowicie burzących przedwojenną siatkę ulic. W okresie tzw. odwilży po śmierci Józefa Stalina, nazewnictwo w Warszawie dobierane było już w sposób mniej rygorystyczny pod względem aktualnego zapotrzebowania ideologicznego. Zaczęto również odwoływać się do postaci mniej lub bardziej znanych z historii Polski. Koniec lat 80. i początek lat 90. XX w. okazał się ponownie rewolucyjny dla nazewnictwa ulic. Wielokrotnie przywracano stare, przedwojenne nazwy, w miejsce nazw związanych z okresem „władzy ludowej”.

Współcześnie większość ulic uzyskuje nowe nazwy zarówno w wyniku postępujących przemian urbanistycznych, jak i nazywania obiektów dotąd nie posiadających nazw własnych. Ponadto zmianom sprzyja powiększanie się Warszawy, która wchłonęła takie miasta jak Rembertów czy Wesoła[2], posiadające własne nazwy ulic, dublujące się z nazwami warszawskimi. Ostatnia duża seria zmian miała miejsce pod koniec roku 2017, w związku z realizacją postanowień tzw. ustawy dekomunizacyjnej uchwalonej w 2016[3].

Z uwagi na koszty zmiany adresu wiele zgłaszanych projektów dotyczących zmian nazewniczych nie uzyskuje aprobaty samorządu miejskiego[4].

W 2012 Rada Warszawy dokonała szeregu korekt w nazwach ulic, skwerów i placów, których celem było sprostowanie błędów gramatycznych, składniowych i interpunkcyjnych[5][6][7].

Z punktu widzenia prawnego, problematyka zmian nazw ulic warszawskich jest uregulowana uchwałą Rady m.st. Warszawy z 2003 roku w sprawie systemu nadawania nazw warszawskim placom i ulicom [8]. Zgodnie z nią wnioski w sprawach nadania nazw mogą być zgłaszane przez organy samorządowe, radnych (min. 3 osoby), mieszkańców Warszawy (min. 15 osób) i instytucje i organizacje mające siedzibę w Warszawie. Nowe nazwy muszą być zgodne z zasadami polskiej pisowni i nie mogą być nazwami kłopotliwymi w użytkowaniu (np. nazwy wielowyrazowe, niejasne, obce) czy też nazwami ośmieszającymi. Nazwy tworzone od nazwisk nie mogą być nadawane wcześniej niż po upływie 5 lat od daty śmierci osoby, która ma zostać upamiętniona.

Współcześnie zauważalny staje się pogląd, że nazwy ulic, ściśle związane z rozwojem historycznym i przestrzennym miasta, również stanowią swego rodzaju zabytki i w związku z tym powinny podlegać ochronie przed pochopnymi zmianami. O ryzyku z tym związanym wypowiedział się m.in. Jerzy Waldorff:

Ulice i place zasługują sobie latami na nazwy, które noszą. Pozbawianie ich tych dawnych nazw na cześć jakichś nowszych wielkich ludzi jest objawem lenistwa i chęci wykręcenia się sianem z obowiązków wdzięczności. Nie sztuką jest nazwać fragment miasta imieniem męża, który z epoką powstania tego fragmentu i jego historią niewiele miał wspólnego. Sztuką i rzetelnym dowodem uznania byłoby wybudowanie na cześć bohatera nowej ulicy, która by swym stylem odpowiadała stylowi ukształtowanych przez niego czasów[9].

Pogląd ten znalazł swoje odzwierciedlenie w istniejącym dla Warszawy stanie prawnym, zgodnie z którym zmiana istniejącej nazwy na nową może nastąpić wyłącznie w wyjątkowych przypadkach. Wszelkie decyzje dotyczące nazw winny natomiast uwzględniać zachowanie zgodności z tradycją i dziejami Warszawy oraz polskimi regułami nazewniczymi, utrzymywanie nazw utrwalonych w tradycji oraz uwzględnianie cech charakterystycznych dla danego rejonu, placu lub ulicy. Przy nadawaniu nazw należy wykorzystywać typy nazw pochodzące od nazw własnych, pospolitych oraz pamiątkowe, z zachowaniem równowagi między wymienionymi grupami. W miarę możliwości należy unikać dominacji nazw o charakterze pamiątkowym.

Bemowo[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pierwotna Nazwy przejściowe Nazwa obecna
Droga do Babic (przed 1800) Droga Górczewska (do 1916),
Górczewska (do 1940),
Leśna (Forststraße) (1941–1945)
Górczewska (od 1945)[10]
Jana Kędzierskiego (do 2017) Apoloniusza Kędzierskiego (od 2017)[11]
Tobruk gen. Tadeusza Pełczyńskiego (1999.04.12)
Fortowa Lazurowa (lata 30.)
Fortowa Lazurowa (odcinek pomiędzy lotniskiem a WAT), Gen. Sylwestra Kaliskiego Gen. Witolda Urbanowicza (od 2017)[12]
pl. Jana III Sobieskiego pl. Kasztelański

Białołęka[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pierwotna Nazwy przejściowe Nazwa obecna
Anastazego Kowalczyka (do 2017) Jana Kowalczyka (od 2017)[13]
Modlińska Bałtycka (Ostseestraße) Modlińska (1941–1945)
most Toruński (do 1981) most gen. Stefana Grota-Roweckiego
Świderska (pomiędzy Obrazkową i Przaśną) (od 1945.01.17) Myśliborska (od 2006.04.06)[14]
Czeremchowa (pomiędzy Mehoffera i Klasyków) Papieska (od 2006.06.13)[15]
Nowoksiążkowa Milana Rastislawa Stefanika (od 1998.05.24)
św. Wincentego Ojca Aniceta (2004)[16]
Topolowa Hanki Ordonówny

Bielany[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pierwotna Nazwy przejściowe Nazwa obecna
Teodora Duracza Zbigniewa Romaszewskiego (od 2017)[17]
Grodecka,
al. Władysława Reymonta (od 1952)
Michała Oczapowskiego (od 1962)
Lucjana Rudnickiego gen. Klemensa Stanisława Rudnickiego (od 2017)[18]
pl. Jedności pl. Północny (Nordplatz) (1941–1945) zlikwidowany wraz z budową trasy AK
Powązkowska Cmentarna (Friedhofstraße) (1941–1945) Powązkowska
al. Konstytucji al. Władysława Reymonta (od 1961.11.24)
al. Zjednoczenia al. Zachodnia (Westendallee) (1941–1945) al. Zjednoczenia
Gwiaździsta (fragment w Lesie Bielańskim) Dewajtis(od 1968)
Gwieździsta (1952-1956),
Kamedułów (do 1952)
Gwiaździsta
al. Konstytucji (do 1952) al. Władysława Reymonta(1952–1956) Samuela Bogumiła Lindego
Antoniego Parola (od 1961)[19] Józefa Sawy-Calińskiego (od 2017)[20]
Powązkowska (od trasy AK do Powstańców Śląskich) gen. Stanisława Maczka (od 1999)
Wincentego Pstrowskiego Zgrupowania AK „Kampinos” (od 23.10.2006)
Trakt Marymoncki (do ok. 1800) Mikołajewska (do ok. 1900),
szosa Zakroczymska (do 1919),
szosa Marymoncka (do 1922),
Modlińska (Modliner Straße) (1941–1945)
Marymoncka
most Północny (nazwa nieoficjalna) Most Marii Skłodowskiej-Curie (od 2011)[21]
most Toruński Most Gen. Stefana Grota-Roweckiego(od 1981)

Mokotów[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pierwotna Nazwy przejściowe Nazwa obecna
Juliana Bruna (do 2017) Giordana Bruna (od 2017)[22]
Topolowa (Koszykowa – Pole Mokotowskie) al. Niepodległości
Nordsüdallee (1939–1945)
al. Niepodległości
Dłużewska zniknęła z planu miasta
Niepodległości Edwarda Abramowskiego
Puławska Feldherrnallee (1939–1945) Puławska
Racławicka Rolna (Ackerstraße) (1939–1945) Racławicka
Skolimowska Tiroler Straße (1939–1945) Skolimowska
Adolfa Warskiego Jana Bytnara „Rudego”
Wołoska Władymira Komarowa Wołoska (1998)
Łomnicka św.Szczepana (2004)[23]

Ochota[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pierwotna Nazwy przejściowe Nazwa obecna
Wery-Kostrzewy Bitwy Warszawskiej 1920 r.
gen. Józefa Bema (do 1945) al. Bohaterów Września (od 1945)
al. Wielkopolski Kraju Warty (Wartheland-Straße) (1943–1945) al. Wielkopolski
droga Jerozolimska (do 1850) ul. Jerozolimska (przełom XIX i XX w.),
al. Jerozolimskie (1916–1940),
Bahnhofstraße (1941–1943),
Reichstraße (1943–1945) od pl. Zawiszy do Marszałkowskiej
al. gen. Władysława Sikorskiego (1947–1949) od skarpy do ul. Nowy Świat,
Al. Jerozolimskie (od 1945) w 1969 nazwą objęto przedłużenie ulicy od pl. Zawiszy do granicy miasta
Bolesława Prusa(do 1934) Adama Asnyka
Opaczewska (do 1960)
(odcinek między Żwirki i Wigury a ul. Grójecką)
Stefana Banacha
Nowo-Czysta (do 1920) Barska
droga Kościelna,
droga Parafialna,
Kościelna (do 1919)
gen. Józefa Bema
Nowo-Szczęśliwicka (do 1920) Berestecka
Pomnikowa nie istnieje (zlikwidowana w 1978 r. z powodu budowy kompleksu PKS Warszawa Zachodnia)

Praga-Południe[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pierwotna Nazwy przejściowe Nazwa obecna
Bolesława Bieruta gen. Augusta Emila Fieldorfa „Nila”
Sprzeczna Przeczna
Moskiewska (1900–1919)
Jana Zamoyskiego
Wersalska Wodna (Wasserstraße) (1941–1945) Wersalska
Berka Joselewicza Wąska (Schmale Straße) (1941–1945) Berka Joselewicza
al. Zieleniecka al. Wojska Polskiego
al. Parku Wschodniego (Ostparkallee) (1941–1945)
al. Zieleniecka
Trakt Brzeski Wschodnia (Ostenstraße) (1941–1945) Grochowska
gen. Franciszka Jóźwiaka gen. Romana Abrahama
Wał Miedzeszyński Uzdrowiskowa (Kurstraße) (1941–1945) Wał Miedzeszyński
Parczewska kard. Aleksandra Kakowskiego
Płowce Trawnikowa (Rasenstraße) (1941–1945) Płowce
al. Stanów Zjednoczonych Europejska (Europäische Straße) (1941–1945) al. Stanów Zjednoczonych
Aleksandra Zawadzkiego gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego

Praga-Północ[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pierwotna Nazwy przejściowe Nazwa obecna
Bertolda Brechta Bertolta Brechta (2005)[24]
Ireny Kosmowskiej Heleny Rzeszotarskiej (2004)
Wiosenna (zmiana dotyczy tzw. ul. Wiosennej „b” – odcinka ulicy od Grodzieńskiej do al. „Solidarności”, odcinek „a” od Radzymińskiej do Tarchomińskiej zachował dotychczasową nazwę) Ireny Kosmowskiej(2004)[25]
Esplanadowa (od Targowej do Konopackiej),
Śliwicka (od Konopackiej do torów kolei obwodowej)
11 Listopada (1919–1941),
Esplanadowa (Esplanadenstraße) (1941–1945)
11 Listopada (od 1945)
Zygmuntowska (odcinek od mostu do Targowej) (do 1949.07.22) al. gen. Karola Świerczewskiego al. „Solidarności”
Konstantynowska (do 1917.02.07) Floriańska
Wojciecha Gersona Stacyjna (Stationstraße) (1941–1945) Wojciecha Gersona
Ogrodowa (do 1916) Helska nie istnieje
Moskiewska (od Zamoyskiego do al. „Solidarności”) (1900–1919),

Petersburska (od al. „Solidarności” do torów) (do 1919),
Szosa Petersburska (od torów do Toruńskiej) (do 1919)

Jagiellońska (odcinek Zamoyskiego–tory) (do 1941),
Modlińska (odcinek tory–Toruńska) (do 1941),
Królewiecka (Königsberger Straße) (odcinek Zamoyskiego–tory) (1941-1945),

Bałtycka (Ostseestraße) (odcinek tory–Toruńska) (1941–1945),
al. Stalingradzka (od al. „Solidarności” do torów) (1952–1955),
Modlińska (odcinek tory–Toruńska) (1945–1955),
al. Stalingradzka (całość) (1955–1992)

Jagiellońska (od 1992)
Szeroka (do 1949) Karola Wójcika(1949–1991)[26] ks. Ignacego Kłopotowskiego (od 1991)
Górna (do 1916) Królewiecka nie istnieje
Michałowska (do 1919) Waleriana Łukasińskiego (1919–1941),
Michałowska (Michaelstraße) (1941–1945)
Waleriana Łukasińskiego (od 1945)
most Aleksandryjski (do 1919) most Kierbedzia (1919–1941),
most Miejski (Stadtbrücke) (1941–1945)
nie istnieje
Brukowa (do 1948) Stefana Okrzei (od 1948)[27]
park Praski (do 1998.06.15) park Praski im. Żołnierzy 1. Armii Wojska Polskiego
pl. Juliana Leńskiego (1957.05.28–1991.01.24) pl. gen. Józefa Hallera
Namiestnikowska (do 1930) Józefa Sierakowskiego
Sokola Jastrzębia (Habichtstraße) (1941–1945) Sokola

Rembertów[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pierwotna Nazwy przejściowe Nazwa obecna
Małgorzaty Fornalskiej (do 1998.05.25) majora Franciszka Amałowicza „Tatara”
generała Władysława Sikorskiego (1951–1981.01.05)[28] Arsenalska
Naftalego Botwina (do 1998.06.18) Eugeniusza Bocheńskiego „Dubańca”
Konstantego Romualda Budkiewicza Mieczysława Heymana (do 1998.06.18) Stefana Łyszkiewicza „Pechowca”
Wiktora Białego (do 1998.06.18) Zawiszaków
Janka Krasickiego (do 1998.06.18) Zesłańców Polskich
22 Lipca (do 1998.05.25) generała Karola Ziemskiego „Wachnowskiego”
Antoniego Wieczorkiewicza (do 1998.05.25) al. generała Antoniego Chruściela „Montera”

Śródmieście[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pierwotna Nazwy przejściowe Nazwa obecna
Nalewki Bohaterów Ghetta (1953-2012) Bohaterów Getta (uwaga: nazwę ul. Nalewki nosi od lat 60. XX w. ulica przebiegająca w pobliżu końcowego, nieistniejącego odcinka historycznej ul. Gęsiej)
Gęsia Mordechaja Anielewicza (od 31.12.1955)
Solna, Franciszka Ksawerego Druckiego-Lubeckiego, Nowokarmelicka, Parysowska al. Juliana Marchlewskiego al. Jana Pawła II (po 1990)
Leszno al. Karola Świerczewskiego al. „Solidarności” (po 1990) (uwaga: część ul. Leszno zachowała swą nazwę)
al. Józefa Piłsudskiego (1928–1949) al. Armii Ludowej (od 1949)
Foksal Pierackiego,
Foksalstraße (1939–1945),
Młodzieży Jugosłowiańskiej
Foksal
Kaliksta Jana i Jędrzeja Śniadeckich
Matejki Instytutowa (Institutstraße) (1939–1945) Matejki
Piusa XI (od 1930–1949) Piusa (w czasie okupacji niemieckiej) Piękna (od 1949)
rondo Babka rondo Zgrupowania AK „Radosław” (od 2001)[29]
Przejazd (1766–1947) Nowomarszałkowska (1947–1948),
Marcelego Nowotki (1948–1990)
gen. Władysława Andersa
Przeskok (do 2017) Kazimierza Brokla (od 2017)[30]
Agrykola Agrykola Dolna
Ułańska (1901–1919)
Dragonów (Dragonerstraße) (1943–1945)
Szwoleżerów (uwaga: część ul. Agrykola zachowała swą nazwę)
Chmielna (fragment od Nowego Światu do Marszałkowskiej) Henryka Rutkowskiego Chmielna
Parkowa Parku Łazienkowskiego (Seegartenstraße) (1940–1945) Parkowa
Lądowa Palatynacka (Pfälzerstraße) (1943-1945) Lądowa
Kręta W Kącie (Im Winkel) (1943–1945) Kręta
droga do Alei, alea do Belwederu (XVIII/XIX w.) Okopowa (XVIII w.),
Bagatela (1870–1939),
Bromberger Straße (1940–1945)
Bagatela
Huzarska (1818–1921) Husarska (Husarenstraße) (1941–1945) 29 Listopada
droga do Ujazdowa (do 1724) droga Kawaleryjska (1724–ok. 1784),
alea Kawaleryjska (ok. 1784–poł. XIX w.),

Al. Ujazdowskie (poł XIX w–1939),
Lindenallee (1940–1945),
Siegesstraße (1945),
al. Stalina (1945–1956),

ul. Belwederska (od poł. XIX w.) od granic miasta do ul. Agrykola,

Al. Ujazdowskie

pl. Bankowy (1825–1951) pl. Feliksa Dzierżyńskiego (1951–1990) pl. Bankowy
pl. Dzieciątka Jezus (1839–1870) pl. Warecki (1870-1921),
pl. Napoleona (1921–1945)
pl. Powstańców Warszawy

pl. Saski[31]
pl. Zwycięstwa (1945–90),
Adolf-Hitler-Platz (1940–45),,
pl. Józefa Piłsudskiego (1935-1939),
pl. Soborowy
pl. marsz. Józefa Piłsudskiego
Zgoda Władysława Hibnera Zgoda
Złota (fragment) Władysława Kniewskiego Złota
Żabia Marszałkowska
Sadowa Ignacego J. Skorupki

Targówek[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pierwotna Nazwy przejściowe Nazwa obecna
Górna (do ok. 1920) Bartnicza
Mylna (do ok. 1929) Bazyliańska
bpa Władysława Bandurskiego (do 1967.10.09) Janowiecka
Gustawa Reichera (do 2017) Michała Reichera (od 2017)[32]
Sądowelska nie istnieje
szosa Radzymińska (do ok. 1890),
Prawa Szosa (do ok. 1890) od Ząbkowskiej do torów
Radzymińska,
Wileńska (Wilnaer Straße) (1941–1945),
Generalska (1951–1992) od Trockiej do granic miasta
Radzymińska
księcia Jaremy (do 1951.12.22) Skrajna

Ursus[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pierwotna Nazwy przejściowe Nazwa obecna
Sosnowa (do 1978) Brygad Międzynarodowych (1979.01.01–1990.12.13) Kompanii „Kordian”[33]
Zofii Nałkowskiej Stefana Królikowskiego (1977–1990.12) Orląt Lwowskich[33]
Wawelska (do 1978) Piotra Kupidłowskiego (1978–1990.12) Kazimierza Sosnkowskiego
Henryka Sienkiewicza Jana Mizerkiewicza (1977–1990.12) Stanisława Wojciechowskiego
Przodowników Pracy (1977–1990.12) Walerego Sławka
Hanki Sawickiej (1977–1990.12) Kazimierza Pużaka
Kilińskiego (do 1978) Aleksandra Waszkiewicza (1978–1990.12) Plutonu „Torpedy”
Świerczewskiego Tadeusza Żarskiego (1977–1990.12) Andrzeja Szomańskiego
Solidarności Robotniczej (do 1978) Wiosny Ludów
Jana III Sobieskiego (do 1978) Dzieci Warszawy
Zachodnia (do 1978) Kajetańska
Rejtana (do 1978) Wysoczyńska
Wspólna (do 1978) Piskorska
Czarneckiego (do 1978) Ochocka
Narutowicza (do 1978) Kuźnicy Kołłątajowskiej
Bracka (do 1978) II Armii Wojska Polskiego
Paderewskiego (do 1978) Michała Spisaka
Adama Mickiewicza (do 1978) Władysława Jagiełły
Wojska Polskiego (do 1978) Orłów Piastowskich
Baśniowa (do 1978) Konińska
Inżynierska (do 1978) Adamieckiego
Słoneczna (do 1978) Zielonogórska
Sowińskiego (do 1978) Rakietników
Marysieńki (do 1978) Szancera

Ursynów[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pierwotna Nazwy przejściowe Nazwa obecna
Pawła Findera rtm. Witolda Pileckiego
Jana Rosoła (do 2005.09.19) – fragment al. Jana Rodowicza „Anody”
Nowoursynowska (do 1998.03.02) – fragment Zbigniewa Kiedacza
Trakt Lubelski (do 1870) Nowoaleksandryjska (do 1917.02.07),
Puławska (1917–1941),
al. Dowódców (Feldherrnallee) (1941–1945)
Puławska (od 1945)
Józefa Feliksa Ciszewskiego (od 1975.03.03) – fragment od Płaskowickiej do rtm. Pileckiego Wilhelma Konrada Roentgena (od 1995.10.20)
Józefa Feliksa Ciszewskiego (do 2017) – fragment od rtm. Pileckiego do Nowoursynowskiej Jana Ciszewskiego (od 2017)[34]
Związku Walki Młodych Józefa Andrzeja Szczepańskiego (1997.04.07–1998.02.28)[35] Związku Walki Młodych
księdza Wyrębowskiego (do 1967.10.09) Beli Bartoka
Słonki (do 1997.06.19) – fragment ulicy przy torze technicznym metra Jerzyka

Wawer[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pierwotna Nazwy przejściowe Nazwa obecna
Folwarczna Lucerny
10 lutego Zwoleńska
Śnieżki (do 1978 roku) Kościuszkowców
Przyjaźni Polsko-Czechosłowackiej (do 1998 roku) Przyjaźni

Wesoła[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pierwotna Nazwy przejściowe Nazwa obecna
Lenina Brata Alberta
Nazwa pierwotna Nazwy przejściowe Nazwa obecna
15-go Grudnia gen.Władysława Sikorskiego

Wilanów[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pierwotna Nazwy przejściowe Nazwa obecna
Przyczółkowa (fragment) Łukasza Drewny
Lwowska (do 1951 roku) Łowcza
Jaworowska (do 1952 roku) Rumiana
Wiertnicza (fragment) Kostki Potockiego
Szosa Królewska Aleja Wilanowska (fragment)

Wola[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pierwotna Nazwy przejściowe Nazwa obecna
Rawska al. Rewolucji Październikowej al. Prymasa Tysiąclecia
al. gen. Świerczewskiego al. „Solidarności”
Ceglana I. L. Pereca Icchoka Lejba Pereca
Dworska Kasprzaka
Droga Królewska Prądzyńskiego
Kościelna Wolska Bema
Łuszczewska Żmichowskiej
Młynarska Tylna Patrice’a Lumumby Płocka
Nadieżdy Krupskiej Batalionu AK „Pięść”
Nowowolska Staszyca Staszica
Jana Paszyna Gliniana
Przejazd Nowolipki
Szosa Kaliska Wolska
Artura Zawiszy „Czarnego” Czorsztyńska

Włochy[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pierwotna Nazwy przejściowe Nazwa obecna
Żwirki i Wigury Lotników (Straße der Flieger) (1941–1945),
Żwirki i Wigury,
Rokitnicka (1955–1960)
Żwirki i Wigury
Bukszpanowa (do 1967.10.09) Franciszka Hynka
Mikowa (do lat 90.) ks. Juliana Chrościckiego
Moniuszki Przyłęcka
Ogrodowa Wesoła
Szczera Mikołajska[potrzebny przypis]

Żoliborz[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pierwotna Nazwy przejściowe Nazwa obecna
pl. Stefana Żeromskiego (do 1928) pl. Thomasa Woodrowa Wilsona (1928–1940),
pl. Gdański (Danziger Platz) (1940–1945),
pl. Komuny Paryskiej (1953.05.28)
pl. Thomasa Woodrowa Wilsona (1990.02.28)
Stołeczna (lata 30.) al. ks. Jerzego Popiełuszki (1993.10.06)
Zaułek (1951.12.20) Stefana Pogonowskiego (1991.01.09)
Marymoncka (do 1938) Juliusza Słowackiego (1938–1941),
Modlińska (Modliner Straße) (1941–1945)
Juliusza Słowackiego
Jarosława Dąbrowskiego (1916) Trojaka (od 1950)
Brzegowa (1919) Wybrzeże Gdańskie (po 1945)
al. Gwardii (1920) al. Sportowa (Sportallee) (1940) al. Wojska Polskiego (po 1945)
Antoniny Sokolicz ks. Teofila Boguckiego (1998.05.25)
Aleksandra Waszkowskiego (1920) Cudnowska (po 1945)
Henryka Dembińskiego Stawowa (Teichstraße) (1941–1945) Henryka Dembińskiego
Stanisława Skrypija (1961.11.24) Krechowiecka (1991.01.09)
Pochyła (1953.05.28) Leopolda Lisa-Kuli (1990.02.28)
Romana Boguckiego Witolda Lutosławskiego (1998.06.18)
Adama Mickiewicza (lata 30.) Inwalidów (Invalidenstraße) (1940–1945) Adama Mickiewicza (od 1945)
Ustronie (do 1939) Teodora Toeplitza

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Katalog detali, warszawa1939.pl.
  2. Analogicznie zmiany nazw się dublujących następowały w miarę włączania nowych obszarów do miasta także w okresie wcześniejszym – np. przy włączaniu Nowej Pragi, więcej: Michał Pilch, Ulice Nowej Pragi, Fundacja Wspierania Kultury, Wydawnictwo Veda, Warszawa 2003, ​ISBN 83-85584-81-1​.
  3. Ustawa z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki, „Dz.U. 2016, poz. 744”, Internetowy System Aktów Prawnych [dostęp 2018-01-29].
  4. Chcą zmienić nazwę Marszałkowskiej!
  5. Uchwała N r XLVI/1259/2012 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 8 listopada 2012 r. w sprawie nazw niektórych ulic, placów, ronda i skwerów w Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy. W: Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego [on-line]. mazowieckie.pl, 21 listopada 2012. [dostęp 2014-04-15].
  6. Uchwała nr XLI/1107/2012 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. w sprawie nazw niektórych ulic i skweru w Dzielnicy Mokotów m.st. Warszawy. W: Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego poz. 6531 [on-line]. edziennik.mazowieckie.pl. [dostęp 2014-04-15].
  7. Uchwała nr XLVI/1262/2012 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 8 listopada 2012 r. w sprawie nazw niektórych ulic i skwerów w Dzielnicy Wola m.st. Warszawy. W: Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego poz. 7879 [on-line]. edziennik.mazowieckie.pl, 21 listopada 2012. [dostęp 2014-04-28].
  8. Uchwała Nr VIII/99/2003 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 13 marca 2003 roku w sprawie systemu nadawania nazw ulicom i placom publicznym w m.st. Warszawie [dostęp 2018-01-29].
  9. Jerzy Waldorff, „Dolina szarej rzeki”, Warszawa, 1986.
  10. Fragment ulicy Górczewskiej przy przejeździe kolejowym przemianowany na Starogórczewska w latach 70.
  11. Uchwała Nr LIV/1360/2017
  12. Zarządzenie Zastępcze Wojewody Mazowieckiego z dnia 9 listopada 2017 r. w sprawie nadania nazwy ulicy, „Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego”, Warszawa, 10 listopada 2017, poz. 10101.
  13. Uchwała Nr LIV/1359/2017
  14. Uchwała Nr LXXII/2227/2006.
  15. Uchwała Nr LXXVI/2370/2006.
  16. Uchwała Nr XXVII/512/2004.
  17. Zarządzenie Zastępcze Wojewody Mazowieckiego z dnia 9 listopada 2017 r. w sprawie nadania nazwy ulicy, „Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego”, Warszawa, 10 listopada 2017, poz. 10105.
  18. Uchwała Nr LIV/1361/2017
  19. Uchwała nr 28 Rady Narodowej z dnia 24 listopada 1961 r. w sprawie nadania nazw ulicom, "Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy", Warszawa, dnia 20 grudnia 1961 r., nr 22. poz. 96., s. 2.
  20. Zarządzenie Zastępcze Wojewody Mazowieckiego z dnia 9 listopada 2017 r. w sprawie nadania nazwy ulicy, „Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego”, Warszawa, dnia 10 listopada 2017 r., poz. 10137.
  21. Uchwała Nr XXVIII/582/2011 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 1 grudnia 2011 r. w sprawie nadania nazwy mostowi w Dzielnicach Białołęka i Bielany m.st. Warszawy, Biuletyn Informacji Publicznej m.st. Warszawy [dostęp 2018-01-29].
  22. Uchwała Nr LIV/1363/2017
  23. Uchwała Nr XXXIII/737/2004.
  24. Uchwała Nr XLV/1113/2005.
  25. Uchwała Nr XXXVI/834/2004.
  26. Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998, s. 353. ISBN 83-86619-97X.
  27. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 570. ISBN 83-01-08836-2.
  28. Zmiana nazwy po przyłączeniu miasta Rembertów do Warszawy.
  29. Uchwała Nr XL/536/2001 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 24 września 2001 r. w sprawie zmiany nazwy ronda w Dzielnicy Śródmieście Gminy Warszawa – Centrum. „Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego Nr 220, poz. 3870”, 17 października 2001. 
  30. Uchwała Nr LIV/1343/2017
  31. Warszawa której już nie ma: Plac Saski i Pałac Saski.
  32. Uchwała Nr LIV/1362/2017
  33. a b Jerzy Domżalski, Wiek XX w Ursusie, EZDORAT.
  34. Uchwała Nr LIV/1364/2017
  35. Decyzja Rady Warszawy o zmianie nazwy uchylona w lutym 1998 przez Naczelny Sąd Administracyjny po proteście radnych lewicy.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]