Zofia Mrozowicka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zofia Mrozowicka
Iza, Z M., Z.Mr., Zofia M.
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 1861
Sieczków
Data i miejsce śmierci 10 stycznia 1917
Lwów
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura
Epoka pozytywizm
Zofia Mrozowicka
ilustracja
Herb
Prus III
Rodzina Mrozowiccy herbu Prus III
Ojciec Stanisław Piotr Mrozowicki
Matka Eugenia Załęska herbu Prus III
Rodzeństwo Stanisław, Gabriela, Irena
Родинний гробівець Мрозовичів..jpg

Zofia Mrozowicka herbu Prus III, ps. „Iza, Z M., Z.Mr., Zofia M.” (ur. 1861, zm. 10 stycznia 1917 we Lwowie)[1] – polska pisarka pozytywistyczna, publicystka i działaczka społeczna.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Zofia Mrozowicka urodziła się w zamożnej rodzinie ziemiańskiej w Sieczkowie[2] jako córka ziemianina Stanisława Piotra,[3] członka Towarzystwa Rolniczego w Królestwie Polskim i Eugenii z Załęskich herbu Prus III.[4] Siostrą Zofii była pisarka Irena Mrozowicka (ps. „Nagoda”). Po 1863 rodzina zmuszona była sprzedać majątek i przenieść się około 1872 roku do Lwowa.[5] Mrozowicka wykształcenie zdobywała w domu, zaś w wieku 16 lat, po zdaniu egzaminów na nauczycielkę szkół wydziałowych, rozpoczęła pracę pedagogiczną. Wykształcenie uzupełniała we Lwowie, biorąc udział w wykładach uniwersyteckich. Od 1876 publikowała we lwowskich czasopismach „Tydzień Literacki, Artystyczny, Naukowy i Społeczny” i „Ruch Literacki”. W 1893 założyła pismo dla młodzieży „Wiek Młody”, które do 1900 redagowała samodzielnie, a następnie do 1903 razem z siostrą Ireną. W tym czasie, dzięki odziedziczeniu dużego majątku, mogła skupić się na pracy literackiej i spo­łecznej. W 1905 była współzałożycielką Związku Teatrów i Chórów Włościańskich, dla którego zbierała teksty pieśni lu­dowych i układała obrazki sceniczne. Zainicjowała też wydawnictwo „Poradnik Teatrów i Chórów Włoś­ciańskich”. Współpra­cowała z licznymi czasopismami lwowskimi, warszawskimi, krakowskimi, wileńskimi, poświęcony­mi wychowaniu dzieci i młodzieży. Organizowała obchody rocznic narodowych. Była założycielką i przewodniczącą instytucji Ochrona Dziecka[6]. Pochowana została na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie.[7]

Pseudonimy

W opracowaniach można spotkać rozbieżne informacje, których pseudonimów używała Zofia, a których Irena. Dotyczy to zwłaszcza pseudonimów „Iza” oraz „Nagoda”. Słownik pseudonimów pisarzy polskich. XV w. – 1970 r. (1996) podaje, że Zofia używała pseudonimów „Iza; Z.M.; Z.Mr.; Zofia M.”, pseudonimu „Nagoda” używała jej siostra Irena, zaś przypisywanie pseudonimu „Iza” Irenie jest błędne[8]. Takie same pseudonimy przypisuje Zofii przewodnik bibliograficzny Dawni pisarze polscy od początków piśmiennictwa do Młodej Polski (2002)[9]. W dawniejszych publikacjach można spotkać informacje, że pseudonimu „Iza” używała Irena[10][11], zaś „Nagoda” – Zofia[10].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • Poezje[12], Warszawa 1880, podp.: „Iza”
  • Biedne dzieci, dialog, „Wiek Młody” 1897, przedr. w: Irena Mrozowicka: Trzy listy. Komedyj­ka w 1 akcie – Biedne dzieci. Dialog, Lwów 1922
  • Pod obce niebo, obrazek dramatyczny w 1 akcie ze śpiewami, „Wiek Młody” 1897 nr 13–16, wyd. osobne Lwów 1922
  • Powiastki dla najmłodszych, Warszawa 1905
  • Głos krwi. Drama społeczne i miłosne. Jako się pono raz wydarzyło za rządów Jego Mości Kró­la Michała, o czem w historiach XVII w. wypisano[13], Lwów 1909
  • Z piastowego pnia, dwa jednoaktowe obraz­ki dramatyczne[14] [Głód; Wnuka królewska], Lwów 1911
  • Godzina ciszy[15], Lwów 1926

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Nekrologia. „Czas”. 19, s. 3, 12 stycznia 1917; Nekrologia. „Kurier Lwowski”. 19, s. 2, 11 stycznia 1917.
  2. Zofia Mrozowicka (wspomnienie pośmiertne) Kurier lwowski s.2 nr 19 z 12 stycznia 1917.
  3. http://wielcy.pl/wgm/?m=NG&t=PN&n=psb.19202.2 [dostęp 2018-11-20]
  4. http://www.genesis.jaxasoft.se/genesis/genesis.aspx?id=572 [dostęp 2018-11-28]
  5. Antoni Jopek, Mrozowicka Zofia, [w:] Polski Słownik Biograficzny, tom XXII, 1977, s. 205-206.
  6. spotkanie założycielskie odbyło się we Lwowie 20 sierpnia 1915 Kurier lwowski nr 279 z 27 sierpnia [1]
  7. Antoni Jopek, Mrozowicka Zofia, [w:] Polski Słownik Biograficzny, tom XXII, 1977, s. 205-206.
  8. Słownik pseudonimów pisarzy polskich. T. IV 1996 ↓, s. 470.
  9. Dawni pisarze polscy od początków piśmiennictwa do Młodej Polski. T. III 2002 ↓, s. 98.
  10. a b Estreicher 1911 ↓, s. 211.
  11. Słownik pseudonimów i kryptonimów pisarzy polskich. T. III 1938 ↓, s. 78.
  12. Zofia Mrozowicka, Poezye Izy, wyd. 1880, polona.pl [dostęp 2018-04-19].
  13. Zofia Mrozowicka, Głos krwi : drama społeczne i miłosne, wyd. 1909, polona.pl [dostęp 2018-04-19].
  14. Zofia Mrozowicka, Z piastowego pnia : dwa jednoaktowe obrazki dramatyczne, wyd. 1911, polona.pl [dostęp 2018-04-19].
  15. Zofia Mrozowicka, Godzina ciszy, wyd. 1926, polona.pl [dostęp 2018-04-19].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Literatura dodatkowa[edytuj | edytuj kod]

  • Kasper Niesiecki: Mrozowicki herbu Prus. [W:] Korona polska przy złotej wolności starożytnymi wszystkich katedr, prowincji i rycerstwa klejnotami.... T. III. Lwów, 1740, s. 317–318.