Zofia Sokolnicka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Zofia Sokolnicka (ur. 15 maja 1878 w Krakowie, zm. 27 lutego 1927[1]) – polska polityk i działaczka wojenna, posłanka na Sejm Ustawodawczy oraz I kadencji w II RP, członkini Naczelnej Rady Ludowej w 1918 roku[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Zofia Sokolnicka urodziła się 15 maja 1878 w Krakowie, jako córka właściciela Orzeszkowa, Stanisława i Stanisławy z Moszczyńskich. Miała dwie siostry: Marię i Lucynę. Ukończyła Wyższą Szkołę Żeńską A. Danyszówny w Poznaniu, następnie studiowała na Uniwersytecie Jagiellońskim. W Krakowie ukończyła również wyższe studia muzyczne.

Walka o narodową tożsamość i niepodległość kraju[edytuj | edytuj kod]

Po powrocie do Wielkopolski rozpoczęła ożywioną działalność oświatową, społeczną i polityczną. Podjęła pracę w stowarzyszeniu kobiecym „Warta”, którego zadaniem było prowadzenie tajnego nauczania języka ojczystego i historii oraz rozpowszechnianie polskich książek. Była współautorką podręcznika dla nauczycielek: Jak uczyć dzieci czytać i pisać po polsku. Wraz z księdzem K. Malińskim stała na czele Towarzystwa Opieki Rodzicielskiej, które spełniało w czasie zaborów rolę tajnego kuratorium szkolnictwa polskiego, umożliwiającego utrzymanie szkół elementarnych i średnich oraz organizowanie kursów dla uczniów i studentów. Organizowała też w Poznaniu i Wielkopolsce kolonie wakacyjne dla dzieci i młodzieży polskiej z Niemiec.
Zofia Sokolnicka była współzałożycielką organizacji oświatowych i narodowych: Straż Polski, Lutni, Znicza, Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, Towarzystwa Pedagogicznego, Zjednoczenia Polskich Kobiecych Towarzystw Oświatowych, Gościny, TCL i Czytelni dla Kobiet. W 1913 przyczyniła się do powołania Towarzystwa Wykładów Naukowych, które organizowało wykłady polskich naukowców ze Lwowa i Krakowa w Poznaniu, Gnieźnie i Inowrocławiu. Należała do aktywnych członków, założonego w 1905, stowarzyszenia „Straż”; pracowała w jego sekcji kulturowej. Od 1903 była członkiem Ligi Narodowej. Organizowała na terenie Wielkopolski tajne koła Związku Młodzieży Polskiej „Zet” oraz Towarzystwa Tomasza Zana, skupiające młodzież akademicką i gimnazjalną, przygotowujące przyszłych działaczy politycznych.

Lata wojny[edytuj | edytuj kod]

Po wybuchu I wojny światowej odgrywała rolę emisariuszki między Wielkopolską a Centralną Agencją Polską w Lozannie, następnie Komitetem Narodowym Polski w Paryżu.

W czasie wojny 1914–1918 pełniła misję pośrednika między Polakami z zaboru pruskiego a tzw. agencją polską w Lozannie. Dzięki wyjątkowej wprost pamięci mogła przekazywać ważne informacje polityczne nie przewożąc żadnych papierów lub notatek. Na pamięć uczyła się informacji i instrukcji dla działaczy politycznych i organizacji w Poznaniu. Była delegatką na Polski Sejm Dzielnicowy w Poznaniu w 1918 roku[3]. W 1919 była członkiem grona ekspertów Komitetu Narodowego Polskiego i delegacji polskiej na konferencji pokojowej w Paryżu.

Odbudowa Rzeczypospolitej[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu wojny należała do współzałożycieli Katolickiego Związku Polek i Narodowej Organizacji Kobiet. Została wybrana do Komitetu Obywatelskiego, a następnie do Naczelnej Rady Ludowej. Reprezentowała Poznań na sesji Sejmu Dzielnicowego w Poznaniu 3–5 grudnia 1918.

Przewodniczyła komisji dla szkolnictwa średniego żeńskiego przy Wydziale Szkolnym Naczelnej Rady Ludowej, a także wchodziła w skład komisji szkolnej utworzonej przy Radzie Ludowej w Poznaniu. Przed wyborami do Sejmu w 1919 weszła w skład Komitetu Prowincjonalnego Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego do pertraktacji z innymi stronnictwami.

W 1919 i 1922 Zofia Sokolnicka została wybrana posłanką na Sejm. Warto wspomnieć, że kobiety zasiadały w obu izbach polskiego parlamentu: Sejmu – od 1919, i Senatu – od 1922 (nie licząc Sejmu Dzielnicowego w Poznaniu, gdzie zasiadały już wcześniej). Ich liczba stanowiła znikomy procent ogółu posłów i senatorów. Również pod względem zakresu zainteresowań i parlamentarnej aktywności kobiety zdecydowanie ustępowały mężczyznom, choć działalność niektórych z nich (np. Zofii Sokolnickiej czy Zofii Praussowej) zdaje się przeczyć tej tezie.

Zofia Sokolnicka wybrana została na dwie kadencje Sejmu. Startowała w wyborach do Sejmu Ustawodawczego w poznańskim okręgu wyborczym z ramienia Narodowej Demokracji, a w wyborach do Sejmu I Kadencji w okręgu wyborczym nr 34, obejmującym woj. poznańskie i miasto Poznań z listy Związku Ludowo-Narodowego.

Zofia Sokolnicka, wystąpiła 19 razy na forum Izby, przedstawiła 14 interpelacji, oraz 12 wniosków. Była posłanką na Sejm Ustawodawczy oraz Sejm I kadencji.

Brała udział w opracowaniu ponad dwudziestu ustaw. W maju 1926 należała do zarządu Komitetu Wojewódzkiego Organizacji Obrony Państwa w Poznaniu, wymierzonej przeciw zamachowi Piłsudskiego. Opublikowała szereg artykułów w „Szkółce Domowej”, „Kurierze Poznańskim”, „Orędowniku”. Była autorką książki „O pracy tajnej Towarzystwa Tomasza Zana pod jarzmem pruskim. Kilka wspomnień” (1921). Zmarła w Poznaniu 27 lutego 1927 w mieszkaniu przy Ogrodowej, pochowana została na dawnym cmentarzu Świętomarcińskim, dziś Cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan. Nie założyła rodziny.

Cytat o Zofii Sokolnickiej, znajdujący się w Kronice Miasta Poznania:

Jeżeli ktokolwiek szukać będzie wzoru ofiarnej pracy niewieściej dla narodu, niechaj nie ucieka się od tych pięknych postaci kobiecych, które w chwili entuzjazmu zagrzały wojowników do boju, ani wśród tych, które same w boju pomagały, ale niechaj rozejrzy się za temi najpiękniejszymi duszami niewieściemi, które w mozolnym codziennym trudzie wszystkie siły poświęcały pracy około ratowania i umacniania ojczyzny, około polepszania narodowych dusz. Śp. Zofia Sokolnicka była zjawiskiem takiej pracy, genialną i niestrudzona kapłanką ducha narodowego, oddającą się służbie dla ojczystej sprawy, jak tylko przez pokolenia jeden człowiek oddawać się może. Jej miłość ku sprawie narodu była tak potężna, tak wszechstronna i nieograniczona, jak kiedyś miłość ascetów ku Stwórcy Wszechrzeczy.
(…) z wielką, ciężką żegnamy ją żałością, tę wspaniałą, piękną, ofiarną, wielką Polkę

Już w latach trzydziestych XX wieku, Zofia Sokolnicka została patronką 18 Poznańskiej Drużyny Harcerek. W latach 80., odradzająca się – również 18 Poznańska Drużyna Harcerek „Plemię Wielkiej Niedźwiedzicy”, jako spadkobierczyni i kontynuatorka tradycji przedwojennej Osiemnastki – również postanowiła obrać tą wielką Wielkopolankę na swoją patronkę.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wydarzenia (s. 103) (pol.). Kronika Miasta Poznania 1/1927. [dostęp 2012-07-09].
  2. Dziennik Poznański, nr 281, rocznik 60, 7 grudnia 1918 roku, [b.n.s]
  3. Dziennik Polskiego Sejmu Dzielnicowego w Poznaniu w grudniu 1918, Poznań 1918, s. 106.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]