Zofia Szmydtowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zofia Wanda Szmydtowa
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 21 kwietnia 1893
Petersburg
Data i miejsce śmierci 3 marca 1977
Warszawa
Profesor nauk literaturoznawczych
Specjalność: historia literatury polskiej
Alma Mater Uniwersytet Jagielloński
Doktorat 1917 – historia literatury
Uniwersytet Jagielloński
Habilitacja 1933 – historia literatury
Uniwersytet Warszawski
Profesura 1959
Nauczyciel Akademicki
Uczelnia Uniwersytet Warszawski
Katedra Historii Literatury Polskiej Wydziału Polonistyki
Stanowisko młodsza asystentka, starsza asystentka, docent
Okres zatrudn. 1926–1939
Uczelnia Uniwersytet Warszawski
Katedra Historii Literatury Polskiej Wydziału Polonistyki
Stanowisko profesor
Okres zatrudn. 1946–1965
kierowniczka
Katedra Historii Literatury Polskiej Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego
Okres spraw. 1955–1965
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Złoty Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej Srebrny Wawrzyn Akademicki Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL”

Zofia Wanda Szmydtowa z domu Gąsiorowska (ur. 21 kwietnia 1893 w Petersburgu, zm. 3 marca 1977 w Warszawie) – polska historyczka i teoretyczka literatury, profesor Uniwersytetu Warszawskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Zofia Gąsiorowska przyjechała w 1901 (po śmierci ojca) z matką i rodzeństwem do Warszawy. W latach 1902–1909 uczyła się na pensji Jadwigi Sikorskiej, gdzie m.in. języka polskiego uczył ją Bronisław Chlebowski. W 1910 uzyskała patent nauczycielki języka polskiego, a w 1911 zdała eksternistycznie maturę w VI Gimnazjum Filologicznym. Rok później zaczęła studia filologiczne i historyczne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Była członkinią „Zjednoczenia”, organizacji skupiającej młodzież narodową[1].

Po wybuchu I wojny światowej przerwała studia, wróciła do Warszawy, gdzie podjęła pracę nauczycielki w żeńskich szkołach gimnazjalnych. W 1917 wróciła na UJ, gdzie uzyskała w czerwcu 1917 stopień doktora filozofii. W 1918 ponownie pracowała jako nauczycielka w warszawskich gimnazjach. Współpracowała z wieloma czasopismami literackimi[1].

Od 15 kwietnia 1926 pracowała w Katedrze Historii Literatury Polskiej Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, początkowo jako młodsza asystentka, od października 1926 – jako starsza asystentka. Po habilitacji uzyskała w 1933 stanowisko docenta[1].

W czasie okupacji niemieckiej uczestniczyła w tajnym nauczaniu. Część jej prac uległa zniszczeniu w czasie powstania warszawskiego. Po jego upadku przeniosła się do Krakowa, ale już w lutym 1945 wróciła do Warszawy i od maja tego roku wykładała na Uniwersytecie Warszawskim. 1 lipca 1946 otrzymała stanowisko docenta etatowego. W 1949 została honorowym członkiem Sekcji Tłumaczy PEN Clubu. W 1954 otrzymała tytuł profesora nadzwyczajnego i w 1955 objęła stanowisko kierowniczki Katedry Historii Literatury Polskiej UW. 1 marca 1959 otrzymała tytuł profesora zwyczajnego. W 1965 odeszła na emeryturę[1].

Niektóre publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Wpływ Moliera na komedie Krasickiego, „Pamiętniki Literackie”, (1913–1914, jako Zofia Gąsiorowska, debiut)
  • Służba narodowa w sprawie Andrzeja Towiańskiego, Kraków 1918 (jako Zofia Gąsiorowska, podstawa doktoratu)
  • Lenartowicz w wykładzie szkolnym, w: „Przegląd Pedagogiczny” (1918, jako Zofia Gąsiorowska)
  • Teofil Lenartowicz. W setną rocznicę urodzin, w „Przegląd Warszawski” (1922)
  • Norwida przekład ody Horacego „Ad Pompeium” (1923)
  • Norwid a Kochanowski (1925)
  • Norwid wobec tradycji literackiej (1925)
  • Miara i symbol wielkości w poezji Norwida (1930)
  • O misteriach Cypriana Norwida (1932, podstawa habilitacji)
  • Platon w twórczości Norwida (1936)
  • Problemy poetyki Arystotelesa (1937)
  • Nowele Norwida (1938)
  • Wstęp do antologii Liryka romantyczna (1947)
  • „Odprawa posłów greckich”. Studium morfologiczne (1947)
  • O pierwszej księdze „Poetyki” Sarbiewskiego (1949)
  • Przysłowia i zwroty przysłowiowe w utworach Kochanowskiego (1954)
  • Czynniki rodzime i obce w przekładzie literackim (1955)
  • Erazm z Rotterdamu a Kochanowski (1958)
  • Norwid wobec włoskiego Odrodzenia (1961)
  • Monografia Rousseau — Mickiewicz i inne studia (1961) poprzedzona licznymi studiami szczegółowymi:
    • „Dziady” wileńskie w świetle dialogów Platona (1933),
    • Osobowość Mickiewicza (1934),
    • „Pan Tadeusz” jako epos (1935),
    • Problematyka i kompozycja „Grażyny” na tle jej rodowodu literackiego (1946),
    • Czynniki gawędowe w poezji Mickiewicza (1948),
    • Mickiewicz jako tłumacz z literatur zachodnioeuropejskich (1955)
  • Refleksje nad oryginalnością „Odprawy posłów greckich” (1963)
  • Listy poetyckie Norwida (1964)
  • Kochanowski na tle polskiego i europejskiego renesansu w: „Poeci i poetyka”, Warszawa 1964
  • Cervantes, wydanie 2., Warszawa 1965
  • Jan Kochanowski, Warszawa 1968
  • Nowele weneckie Norwida. Genius loci (1969)
  • Norwid wobec włoskiego Odrodzenia, w: „Studia i portrety”, Warszawa 1969
  • „Pochwala głupoty” jako twór myśli i sztuki pisarskiej Erazma (1970)
  • Funkcja stylu w teorii i w praktyce autorskiej Erazma (1971)
  • Erazma „J ę zy k” i jego polskie powiązania (1971)
  • Erazm — Tomasz More — Piotr Tomicki (1969)
  • Rej wobec Erazma (1971)
  • Rej wobec Erazma, w: „O Erazmie i Reju”, Warszawa 1972, s. 283[2]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Zofia Gąsiorowska była córką Józefa (1855–1901), nauczyciela gimnazjalnego, bibliotekarza Cesarskiej Akademii Nauk w Petersburgu, działacza społecznego i oświatowego, i Władysławy z Holców (zm. w 1944). Miała czworo rodzeństwa: Mirosława, Bronisława, poległego w 1920 w wojnie polsko-bolszewickiej, Władysławę i Mieczysławę. W październiku 1919[3] wyszła za Józefa Szmydta (1885–1960), z którym miała dwie córki: Marię Danutę (1920–2011), późniejszą Gniewiewską i Zofię Szmydt (1923–2010)[1].

Od 1929 do końca życia (z przerwami na wyjazdy do Krakowa) mieszkała z rodziną przy ul. Górnośląskiej 16/20, w mieszkaniu należacym poprzednio do Władysława Reymonta[1].

Po śmierci została pochowana na Cmentarzu Powązkowskim (kwatera 263, rząd 5, miejsce 25[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h Maria Kotowska-Kachel: Szmydtowa z Gąsiorowskich Zofia Wanda. W: Polski Słownik Biograficzny. T. 48. Warszawa – Kraków: Instytut Historii PAN, 2012, s. 435–439. ISBN 978-83-63352-06-6.
  2. Zdzisław Libera, Zofia Szmydtowa (22 kwietnia 1893 – 3 marca 1977) [nekrolog], „Pamiętnik Literacki : czasopismo kwartalne poświęcone historii i krytyce literatury polskiej”, 68 (4), s. 439–449.
  3. Szmydtowa z Gąsiorowskich Zofia Wanda. W: Czy wiesz kto to jest. Stanisław Łoza (red.). Warszawa: Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej, 1938, s. 723.