Zofia Sztaudynger

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zofia Sztaudynger
Data i miejsce urodzenia 16 października 1905
Grodziszczko
Data i miejsce śmierci 27 grudnia 1989
Zakopane
Małżeństwo Jan Sztaudynger
Dzieci Anna Sztaudynger-Kaliszewicz,
Jan Jacek Sztaudynger

Zofia z Jankowskich Sztaudyngerowa (ur. 16 października 1905 w Grodziszczku, zm. 27 grudnia 1989 w Zakopanem) – żona poety i fraszkopisarza Jana Sztaudyngera. Redaktorka, pracownik wydawnictw, opiekunka spuścizny po mężu.

Życiorys[edytuj]

Pochodziła z wielodzietnej rodziny. Od 16 roku życia pracowała zawodowo, biegle władała językami: niemieckim i angielskim. Pracę zawodową rozpoczętą w 1921 w Poznaniu w Wydawnictwie św. Wojciecha i redakcji pisma "Tęcza", zakończyła w chwili wybuchu II wojny światowej. Przyszłego męża poznała w Wydawnictwie św. Wojciecha, w którym w 1925 roku debiutował tomikiem wierszy Dom mój. W 1930 została żoną poety. Urodziła dwoje dzieci: córkę Annę Marię w 1933 i syna Jana Jacka w 1946.

W listopadzie 1939 Sztaudyngerowie zostali przez Niemców wysiedleni z Poznania. Okupację wraz z mężem spędziła w Malicach Kościelnych koło Opatowa, gdzie prowadziła naukę języków obcych w systemie tajnego nauczania. Po wojnie rodzina zamieszkała w Łodzi: Zofia pracowała w redakcji "Zielonego Sztandaru", a mąż w Wojewódzkim Wydziale Kultury. Od 1950 do 1952 wspólnie redagowali pismo "Teatr Lalek".

Pierwsze lata powojenne (1947–1950) rodzina Sztaudyngerów częściowo spędziła w Szklarskiej Porębie, a po śmierci rodziców męża (od 1955) w ich domu w Zakopanem. Razem z mężem działała w zakopiańskim Klubie Literackim. W latach 1966–1970 udzielała się w komisji rewizyjnej klubu.

Po śmierci męża w 1970 poświęciła ostatnie lata życia odczytywaniu rękopisów, porządkowaniu maszynopisów i przygotowaniu do druku wspomnień, wierszy, fraszek i dramatów oraz systematyzowaniu materiałów archiwalnych. Doświadczenie redakcyjne i edytorskie zdobyte w czasie wieloletniej pracy zawodowej i praktyki w odczytywaniu często mało czytelnych rękopisów męża umożliwiło przygotowanie wielu nowych jego książek. Po jej śmierci w 1989 sprawami wydawniczymi zajmują się córka Anna i wnuczka Dorota. W rezultacie starań i pracy trzech pokoleń po śmierci Jana Sztaudyngera ukazało się więcej jego książek niż za życia. Pochowana razem z mężem na cmentarzu Salwatorskim w Krakowie.

Książki Jana Sztaudyngera[edytuj]

Wydane po śmierci autora, przygotowane do druku przez Zofią Sztaudynger, Annę Sztaudynger-Kaliszewicz i Dorotę Sztaudynger-Zaczek:

  • Chwalipięta czyli rozmowy z Tatą. Wspomnienia, współautorka Anna Sztaudynger-Kaliszewicz, Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 1973.
  • Szczęście z datą wczorajszą. Wspomnienia, wstęp Wojciecha Natansona, posłowie Anna Sztaudynger-Kaliszewicz, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1974.
  • Piórka znalezione. Fraszki, posłowie Anna Sztaudynger-Kaliszewicz, ilustracje Janusz Bruchnalski, Wydawnictwo Literackie, KrakówI 1975.
  • Piórka. Wybór fraszek, wybór Anna Sztaudynger-Kaliszewicz, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1980.
  • Raptularz zakochanych. Fraszki, ilustracje Katarzyna Gintowt, Iskry, Warszawa 1986.
  • Nie tylko „Piórka”. Fraszki, wiersze, bajki, wstęp Jerzy Poradecki, wybór i nota edytorska Anna Sztaudynger-Kaliszewicz, ilustr. Sławomir Zientarski, Wydawnictwo Łódzkie, wyd. I 1986 r.
  • Półsłówka. Fraszki frywolne, wstęp i wybór Anna Sztaudynger-Kaliszewicz, ilustracje Janusz Benedyktowicz, Krajowa Agencja Wydawnicza, Białystok 1986.
  • Fraszki z rękawa… dedykacje i improwizacje Jana Sztaudyngera, opracowała Anna Sztaudynger-Kaliszewicz, Krajowa Agencja Wydawnicza, Łódź 1987.
  • Krople liryczne. Wybór wierszy i fraszek, ilustracje Andrzej Mleczko, wybór Anna i Dorota Sztaudynger-Kaliszewicz, wstęp Anna Sztaudynger-Kaliszewicz, Krajowa Agencja Wydawnicza, Kraków 1991.
  • Wybrane „Piórka”, wybór Anna i Dorota Sztaudynger-Kaliszewicz, Graf, Gdańsk 1990.
  • Supełki, wybór Anna i Dorota Sztaudynger-Kaliszewicz, wstęp Wojciech Natanson, Kleks, Bielsko-Biała 1991.
  • Szumowiny, wybór Anna i Dorota Sztaudynger-Kaliszewicz, Kleks, Bielsko-Biała 1991.
  • Bajki, wybór Anna i Dorota Sztaudynger-Kaliszewicz, Kleks, Bielsko-Biała 1991.
  • Wojna grzybów, posłowie Anna Sztaudynger-Kaliszewicz, Krajowa Agencja Wydawnicza, Łódź 1991.
  • Raptularz zakochanych (nowy wybór), ilustracje Julian Bohdanowicz, posłowie Anna Sztaudynger-Kaliszewicz, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1993.
  • Fraszki z kufra, wybór i wstęp Anna Sztaudynger-Kaliszewicz, Kleks, Bielsko-Biała 1998.
  • Puch ostu. Fraszki o życiu i miłości, wybór Anna Sztaudynger Kaliszewicz i Dorota Sztaudynger-Zaczek, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2004.
  • Piórka prawie wszystkie, wybór Anna Sztaudynger-Kaliszewicz i Dorota Sztaudynger-Zaczek, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2007.

W swojej twórczości i wspomnieniach Sztaudynger zawarł wierny portret żony. W Chwalipięcie, czyli rozmowach z Tatą w rozdziale O szczęściu pisał: me życie układało się szczęśliwie. Po pierwsze: taka żona.

Bibliografia[edytuj]

  • Wojciech Natanson, "Uśmiech i poezja Jana Sztaudyngera", Wydawnictwo Łódzkie, 1974
  • Jan Sztaudynger, Szczęście z datą wczorajszą, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2000. ​ISBN 83-08-03065-3​,
  • Jan Sztaudynger, Anna Sztaudynger-Kaliszewicz, Chwalipięta czyli rozmowy z Tatą. Wspomnienia, Wydawnictwo Łódzkie. ​ISBN 978-83-08-04396-7​,
  • Fraszki z rękawa... dedykacje i improwizacje Jana Sztaudyngera, Łódź 1987. ​ISBN 83-03-02097-8​,
  • archiwum rodzinne Sztaudyngerów, udostępniane przez Annę Sztaudynger-Kaliszewicz.
  • Anna Sztaudynger-Kaliszewicz, "Życie nie jest fraszką", Wydawnictwo Kleks, Bielsko-Biała, 1994, ​ISBN 83-85159-84-3